Μετά από αρκετά χρόνια εργασίας και ερευνών στο Τεγιού Κουαρέ στην Αργεντινή ο Ντανιέλ Σάβελσον και η Άνα Ιγκαρέτα δημοσίευσαν το 2007 το βιβλίο «Arqueología de un refugio nazi en la Argentina» (Αρχαιολογία ενός ναζιστικού καταφυγίου στην Αργεντινή).
Οι δύο ερευνητές του Εθνικού Συμβουλίου Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας, ανακάλυψαν ένα μικρό κτήριο στη μέση της ζούγκλας στο βόρειο τμήμα της Αργεντινής, το οποίο προσέλκυσε την προσοχή τους.
Αυτό το σπίτι διαστάσεων 3×3 μέτρων χτίστηκε με πολύ διαφορετικό τρόπο από τα ερείπια των κτηρίων των Ιησουιτών που υπάρχουν τριγύρω, καλύτερα είχε χαρακτηριστικά του εικοστού αιώνα. Σ΄ αυτό προστέθηκαν και οι τοπικές ιστορίες που έλεγαν ότι σ’ αυτό κρύβονταν υψηλοί αξιωματούχοι του ναζιστικού καθεστώτος.
«Ο τόπος είχε «κάτι» που μου κίνησε την περιέργεια, δεν ήταν Ιησουίτικος ή πολύ παλιός, όπως μου εξήγησαν», τονίζει ο Σάβελσον. Την πρώτη φορά που αντίκρυσε το καταφύγιο ο ερευνητής ήταν το 2001, «όταν το πάρκο άνοιξε για το κοινό», αλλά, καθώς εργαζόταν για την «αποκατάσταση κάποιων γειτονικών ερειπίων ιησουϊτικών κτηρίων», το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να «κρατήσει την εικόνα για πιθανή μελλοντική δουλειά».
Τα πρώτα ευρήματα
Ο ερευνητής ανέφερε ότι χρειάστηκε πάνω από ένα χρόνο δουλειά στην περιοχή, μέχρι να συνειδητοποιήσει ότι βρισκόταν ενώπιον ενός πολύ σημαντικού ευρήματος. «Η ανακάλυψη ενός συνόλου κερμάτων που είχαν ταφεί κάτω από ένα θεμέλιο» τον οδήγησε στο κατανοήσει γιατί «ήταν τόσο μοντέρνο, κι ας φαινόταν τόσο παλιό, γιατί δεν υπήρχαν δεδομένα, ούτε αρχεία, ούτε ο,τιδήποτε άλλο σχετικό με την ταυτότητα του κτηρίου». Στη συνέχεια, ο Σάβελσον τονίζει ότι την κατάσταση διευκρίνισε πλήρως η ανακάλυψη «ενός κουτιού στη μέση ενός πέτρινου τοίχου με τις φωτογραφίες του Χίτλερ και του Μουσολίνι».
Όπως τόνισε στην εφημερίδα Clarin, υπήρχαν επίσης αποκόμματα εφημερίδων που παρουσίαζαν έναν γερμανό στρατιώτη με σβάστικα, ένα γερμανικό νόμισμα από το 1942, των 50 Reichspfennig, δύο σλοβακικές κορώνες από το 1940, ένα γιουγκοσλαβικό δηνάριο από το 1938 και ένα νόμισμα από την αργεντινή του 1939.
Ο επιστήμονας ανέφερε ότι όλα ήταν «πολύ καλά κρυμμένα, υπόγεια, ανάμεσα σε βράχια και δεν ήταν τίποτε ορατό». Αυτό που ήταν ορατό με την πρώτη ματιά ήταν «ερείπια και πέτρινους τοίχους που θα μπορούσαν να γίνουν μόνον με πολλή δουλειά τον 20ο αιώνα», και «μέχρι να βρεθεί αυτό που ήταν κρυμμένο, ήταν απολύτως αδύνατο να αντιληφθείς τι γινόταν».
Μύθοι και προβλήματα
Ένας από τους κύριους μύθους που κυκλοφόρησαν ανάμεσα στους χωρικούς ήταν ότι ο Μάρτιν Μπόρνμαν, ο προσωπικός γραμματέας του Αδόλφου Χίτλερ, είχε ζήσει στο σπίτι. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που να οδηγούσαν σ’ αυτό το συμπέρασμα. Επίσης, κατά την έναρξη της έρευνας τα τοπικά μέσα ενημέρωσης διαβεβαίωναν ότι βρέθηκε ένας «θησαυρός των ναζί».
«Η αλήθεια είναι ότι είχαμε προβλήματα. Δεν υπερβάλαμε, αλλά οι τοπικές εφημερίδες επέμεναν στους θησαυρούς, στα πειράματα του Μένγκελε σε ανθρώπους και άλλες εκτροπές και ανοησίες για να πουλήσουν», τονίζει. «Να φανταστείτε σε ποιο σημείο έφτασε η ανοησία, που η αστυνομία ήρθε για να κατασχέσει τον «θησαυρό»», προσέθεσε ο ερευνητής.
Ταυτόχρονα αναγνωρίζει επίσης ότι κυκλοφόρησε ο μύθος του Μπόρμαν, «αποδεικνύει ότι οι ντόπιοι κάτι φαντάζονταν ή κάποιος ήξερε κάτι». Ωστόσο, όμως, η ερευνητική ομάδα αποφάσισε ότι «θα αγνοήσει το κουτσομπολιό και θα αναζητήσει απτά στοιχεία».
Ένα μοναδικό μέρος στη Λατινική Αμερική
Τέλος, ο Σάβελζον σχολίασε ότι «όλα τα ευρήματα συνηγορούν γύρω στο 1945, ή, τουλάχιστον, μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα, αν και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με μεγάλη ακρίβεια». Υπ΄ αυτή την έννοια θεωρεί ότι «πιθανότατα η κατασκευή είχε γίνει από κάποια τοπική νεοναζιστική ομάδα για να προσφερθεί ως καταφύγιο σε κάποιον και ίσως να χρησιμοποιήθηκε για λίγο καιρό».
Ωστόσο, κατά την διάρκεια των ετών που αναφέρεται, επισημαίνει ότι οι «ιεράρχες των ναζί που ήταν πρόσφυγε στη χώρα ζούσαν ελεύθερα χωρίς και χωρίς να κρύβονται».
Ο ίδιος ανέφερε ότι «ουδεμία αναφορά υπάρχει για κάποια τέτοια τοποθεσία στην ήπειρο», αν και δεν αποκλείει να υπάρχουν και απλώς να μην έχουν ανακαλυφθεί: «Είναι απαραίτητο να επανεξετάσουμε τα δεδομένα των ανασκαφών και των ερευνών σε πολλά μέρη, που ενδεχομένως να έχουν παρόμοιες ιστορίες».
