“Όλη η δυναμική της πόλης, με τους 150.000 φοιτητές και τους 200.000 νέους, τις πάνω από 100 νεανικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες οδήγησε στο να έχουμε μια πετυχημένη Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας το 2014…”
Της Μαρίας Πασχαλίδου*
Έξι χρόνια μετά την έναρξη της διαδικασίας αίτησης για τον τίτλο της “Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας Θεσσαλονίκη 2014”, και τρία χρόνια μετά τη λήξη της είναι εύκολο να αξιολογήσουμε το σύνολο της δράσης αλλά και να καταγράψουμε τα θετικά και αρνητικά για την πόλη της Θεσσαλονίκης και τους νέους. Η διαδικασία που ακολουθήσαμε το 2011 κατά τη διαδικασία της υποψηφιότητας αποτελεί -ακόμα και σήμερα- μια από τις καλύτερες πρακτικές συνδιαμόρφωσης της πρότασης.
Μετά την πολιτική απόφαση για αίτηση η διοίκησή μας βρέθηκε προ του ερωτήματος τι θέλουν οι νέοι, τι προτείνουν οι νέοι, πως μπορούν να εμπλακούν οι νέοι και οι οργανώσεις νεολαίας στο σχεδιασμό και υλοποίηση του έργου της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας. Κι εδώ δώσαμε από μόνοι μας τη μόνη και πιο πρακτική απάντηση που θα μπορούσε να δοθεί. Ρωτήσαμε τους ίδιους τους νέους.
Με την έναρξη ενός τετράμηνου ανοικτού διαλόγου με τους νέους εξαντλήσαμε κάθε ερώτημα, πρόταση, ιδέα και σχόλιο για το πως βλέπουν οι νέοι την πόλη, τι θα ήθελαν από τη δημοτική τους αρχή και πως ονειρεύονται ένα έτος αφιερωμένο στους ίδιους. Με απλές διαδικασίες και κύρια με προσκλήσεις μέσω των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης είχαμε περί τα 200 άτομα σε κάθε συνάντηση στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης και παρουσιάσαμε αποτελέσματα και προτάσεις τόσο πάνω στα ερωτήματα που έθετε η ίδια η αίτηση για τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας αλλά και για τον καθορισμό μιας πολιτικής για τους νέους από τη μεριά του Δήμου. Η μεγάλη, διαρκής και ανοικτή αυτή διαβούλευση που συνεχίστηκε και στη δεύτερή της φάση μετά την κατάθεση της αρχικής αίτησης υποψηφιότητας μας έδωσε το πλεονέκτημα της αυθεντικής επαφής με τους νέους και τις οργανώσεις νεολαίας ενώ ταυτόχρονα μας βοήθησε στο να καταγράψουμε όλα τα νεανικά σχήματα της πόλης, τυπικά και άτυπα και να συνδεθούμε με τις ενεργές νεανικές πρωτοβουλίες.
Ο σχεδιασμός αυτός απαιτούσε ταυτόχρονα μια ομάδα υποστήριξης που θα μπορεί να καταγράφει, να αξιολογεί και να προσαρμόζει τις νεανικές προτάσεις στις αρχές και κατευθύνσεις του τίτλου της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας και αυτό έγινε από ομάδα εθελοντών από τις νεανικές οργανώσεις της πόλης με πολύ μεγάλη επιτυχία.
Θα μπορούσαμε να πούμε πως στην πρώτη αυτή περίοδο της υποψηφιότητας για τον τίτλο, από τον Ιανουάριο μέχρι το Νοέμβριο του 2011 ο Δήμος Θεσσαλονίκης έπαιξε ένα καθοριστικό ρόλο μαζί με την Οργανωτική Επιτροπή της αίτησης στην ουσιαστική κινητοποίηση και ενεργό συμμετοχή του συνόλου σχεδόν της νεανικής κοινότητας της πόλης. Ταυτόχρονα μέσα από το διάλογο αυτό αλλά και την παρουσίαση από τη μεριά του Δήμου (για πρώτη φορά) των δυνατοτήτων συνεργασίας δημιουργήθηκαν νέα σχήματα και νεανικές πρωτοβουλίες ενώ το όφελος για το δήμο ήταν μεγάλο μια και νέοι άνθρωποι ήρθαν για πρώτη φορά μέσα στο Δημαρχείο, γνώρισαν τους χώρους, τους ανθρώπους, τους υπαλλήλους, τους εκλεγμένους, το Δήμαρχο. Συζήτησαν μαζί τους, τους παρουσίασαν την ιδέα, την πρότασή τους για τη Θεσσαλονίκη. Με μια διαφορετική νεανική ματιά.
Όλη αυτή η δυναμική της πόλης, με τους 150.000 φοιτητές και τους 200.000 νέους, τις πάνω από 100 νεανικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες οδήγησε στο να έχουμε μια πετυχημένη Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας το 2014. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης πήρε την απόφαση το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος των δράσεων να αποτελείται από προτάσεις που θα υλοποιήσουν οι ίδιες οι οργανώσεις νέων. Με δύο προσκλήσεις για ιδέες και προτάσεις κατατέθηκαν δεκάδες αιτήσεις και υλοποιήθηκαν περί τις 150 από τις ίδιες τις οργανώσεις νέων της πόλης. Σημαντικό σημείο επίσης πως στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας οι οργανώσεις νέων είχαν την πλειοψηφία. Βλέποντας το τι άφησε στην πόλη της Θεσσαλονίκης η Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας θα μπορούσα να επισημάνω τέσσερις θεματικές:
- Την επιβεβαίωση της εμπιστοσύνης από την μεριά του Δήμου προς την κοινωνία των πολιτών. Τη συνεργασία με τις νεανικές οργανώσεις που είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών δράσεων σε όλη την πόλη, την ενεργοποίηση ενός δικτύου ανθρώπων και την ενεργό συμμετοχή νέων που κάτω από άλλες συνθήκες θα ήταν στο σπίτι στους.
2. Τη δημιουργία ενός μεγάλου δικτύου εθελοντών. Πάνω από 3000 άτομα, στην πλειοψηφία τους νέοι άνθρωποι γράφτηκαν εθελοντές στην Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας, εκπαιδεύτηκαν και υποστήριξαν τις δράσεις μας. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που έχουμε το 55% αυτών δραστηριοποιούνταν για πρώτη φορά στον εθελοντισμό. Ένα μεγάλο μέρος από τους εθελοντές αυτούς εξακολουθούμε να τους βλέπουμε ως ενεργούς πολίτες και εθελοντές σε νέα σχήματα, στις νεανικές οργανώσεις της πόλης αλλά και στο δίκτυο των εθελοντών του Δήμου. Είναι ιδιαίτερη χαρά δε όταν νεανικές πρωτοβουλίες της πόλης υποστηρίζονται από τα άτομα αυτά που δηλώνουν με χαρά πως η πρώτη τους επαφή με τον εθελοντισμό ήταν την περίοδο της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας.
3. Η αγορά της πόλης. Η διοργάνωση της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας έφερε στη Θεσσαλονίκη μεγάλης κλίμακας εκδηλώσεις και ένα μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης κατά το 2014, 200.000 νέοι επισκέπτες ήρθαν στην πόλη μας και η τουριστική κίνηση κατά το 2014 ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Οι ρυθμοί και οι αριθμοί επανήλθαν στην κανονικότητά τους το 2015. Θα πρέπει εδώ να τονίσουμε την ιδιαίτερη αναγνωρισιμότητα του θεσμού ανάμεσα στους νέους των Βαλκανικών χωρών μια και σε όλες τις μεγάλες ανοικτές δράσεις της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας υπήρχαν νέοι που ήρθαν στη Θεσσαλονίκη από το Βελιγράδι, τη Σόφια ή τα Σκόπια.
4. Η συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς. Ένα ισχυρό χαρτί στα χέρια της πόλης κατά την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας ήταν η θεσμική συνεργασία με το σύνολο των διεθνών οργανισμών που έχουν δράσεις για τη νεολαία. Την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης, την UNESCO, τον OSCE, τον ΟΗΕ. Από τη συνεργασία αυτή προέκυψαν συνέργειες που ξεπερνάνε το επίπεδο των θετικών επιστολών που στάλθηκαν από την μεριά τους προς την Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας και το Δήμο Θεσσαλονίκης. Θα αναφέρω ενδεικτικά πως το Συμβούλιο της Ευρώπης στην αναφορά του για τη νεολαία στην Ελλάδα το 2015 αναφέρει τη Θεσσαλονίκη και την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας ως μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου εφαρμόζονται οι κατευθυντήριες γραμμές για τη νεολαία σε τοπικό επίπεδο. Δε θα πρέπει στο σημείο αυτό να παραλείψουμε τη συνεργασία με πολιτιστικά ιδρύματα όπως το Γκαίτε και το Anna Lindh τα οποία εκτός του ότι φέραν στην πόλη μας μεγάλης κλίμακας δράσης, θεσμοθέτησαν νέες νεανικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται ακόμα και σήμερα στην πόλη της Θεσσαλονίκης.
Εκτιμώ βέβαια πως το πραγματικό όφελος από την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας ήταν η ενεργοποίηση, η αποδοχή και η συμμετοχή των νέων. Και αν θέλουμε να γίνουμε και λίγο κριτικοί για το ρόλο του Δήμου Θεσσαλονίκης θα πρέπει να αναφέρω πως εδώ ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο δεν καταφέραμε να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Η θετική δυναμική που δημιούργησε για την πόλη η Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας δεν είχε τη συνέχεια που ήθελαν οι νέοι και οι οργανώσεις νέων. Ναι η πόλη ωφελήθηκε, ναι η αγορά είχε κέρδος, ναι πήραμε τα συγχαρητήρια από όλους τους εθνικούς και διεθνείς μας εταίρους αλλά δεν μπορέσαμε να κεφαλαιοποιήσουμε την εμπειρία της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας για την δημιουργία μιας τοπικής στρατηγικής για τη νεολαία. Δεν μπορέσαμε να δώσουμε μια θετική διέξοδο στη δημιουργικότητα και την καινοτομία που παρουσιάστηκε τις ημέρες της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας, δεν μπορέσαμε να συνεχίσουμε το διάλογο με τους νέους.
Αυτά τα σημεία ερχόμαστε να εντοπίσουμε και να καλύψουμε με το νέο μας σχεδιασμό και πιστεύω πως θα μπορέσουμε μέσα στο επόμενο διάστημα να αποκαταστήσουμε τη σχέση μας αυτή με τη νεανική κοινότητα της πόλης έτσι ώστε να μπορέσουμε να συμμετάσχουμε ενεργά στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στην Ευρώπη, το Δομημένο Διάλογο, τη Νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Νεολαία αλλά και τις πρωτοβουλίες για το μέλλον των πολιτικών και των δράσεων για τους νέους μέσω του Erasmus Plus
*Η κα Πασχαλίδου ήταν επικεφαλής της “Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας Θεσσαλονίκη 2014” και σήμερα πρόεδρος της Κοινωφελούς Επιχείρησης Δήμου Θεσσαλονίκης (ΚΕΔΗΘ)
