Το κλείσιμο της 3ης αξιολόγησης αποτελεί σίγουρα ένα θετικό βήμα για να αρχίσει επιτέλους η χώρα να μπαίνει σε μια περίοδο κανονικότητας και να βγει από τον φαύλο κύκλο των μνημονίων.
Από μόνο του βέβαια το κλείσιμο της αξιολόγησης, παρά το θετικό σήμα που δίνει, δεν αρκεί, για να αλλάξει τα δεδομένα της οικονομίας, ούτε να μας οδηγήσει σε «καθαρή έξοδο». Όταν μάλιστα η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει τάχιστα στην ολοκλήρωση των προαπαιτουμένων και όχι να κάνει πάλι πίσω, όπως στην περίπτωση των εργασιακών, ή να καλλιεργεί κλίμα έντασης και πόλωσης, που μπορεί να αντιστρέψει το όποιο θετικό.
Το επεσήμαναν άλλωστε, μετά το Eurogroup, τόσο ο Γ. Ντάισελμπλουμ όσο και ο Π. Μοσκοβισί, που υπογράμμισαν την ανάγκη να ψηφιστούν κατ’ αρχήν τα μέτρα μέσα σε ήπιο κλίμα και κυρίως να προχωρήσει η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί.
Βέβαια και η έξοδος από τα μνημόνια, με την ολοκλήρωση του προγράμματος τον Αύγουστο του 2018, ασφαλώς και δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση το τέλος της λιτότητας. Αντίθετα, από την αρχή του 1919 ξεκινούν καινούργια βάσανα που θα πλήξουν σφόδρα όλες τις εισοδηματικές και παραγωγικές τάξεις, με αποτέλεσμα το 2020 η φτωχοποίηση των νοικοκυριών να κορυφωθεί.
Με δραματική συρρίκνωση των εισοδημάτων και με υπερβολικές δόσεις φορολόγησης, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, μετά από οκτώ σχεδόν χρόνια επώδυνης δημοσιονομικής και διαρθρωτικής προσαρμογής, παραμένει ακόμα σε χαμηλά επίπεδα. Ακόμα, κάποιες σημαντικές επενδύσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν το κλίμα καρκινοβατούν μεταξύ γραφειοκρατίας και έλλειψης πολιτικής βούλησης, ενώ το τραπεζικό σύστημα αδυνατεί να διαδραματίσει τον ρόλο του, παγιδευμένο στον κυκεώνα των «κόκκινων» δανείων.
Στα χρόνια της κρίσης, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι συνταξιούχοι, οι ελεύθεροι επαγγελματίες αλλά και οι υπάλληλοι του δημοσίου τομέα είδαν τα εισοδήματά τους να μειώνονται με μεγάλη ταχύτητα. Δυστυχώς η κατάσταση όχι μόνο δεν πρόκειται να ανακοπεί, αλλά θα επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς τα νέα μέτρα που ψηφίστηκαν για τις νέες περικοπές στους μισθούς (αφορολόγητο) και τις συντάξεις κάνουν όλες τις κατηγορίες φορολογουμένων ακόμα φτωχότερους. Η βλάβη που έχει συντελεστεί στην οικονομία είναι ανεπανόρθωτη και τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά.
Το 2010, ένας ελεύθερος επαγγελματίας που αμειβόταν με μπλοκάκι και έβγαζε 20.000 τον χρόνο μεικτά στο τέλος είχε 13.640 ευρώ. Φόροι και εισφορές αντιστοιχούσαν στο 32,3% του εισοδήματός του. Πλήρωνε φόρο 360 ευρώ, ασφαλιστικές εισφορές 3.028,80 ευρώ και διάφορες άλλες δαπάνες ύψους 2.971 ευρώ, και του έμεναν στην τσέπη κάθε μήνα 1.136 ευρώ. Από το δικό του «κατοστάρικο» μπορούσε τότε να ζει με 68 ευρώ.
Το 2020 ο ίδιος επαγγελματίας θα τα βγάζει πέρα με μεγάλη δυσκολία. Μέχρι τότε οι ασφαλιστικές του εισφορές θα έχουν αυξηθεί κατά 51,5% και ο φόρος του κατά 660%, με αποτέλεσμα το εισόδημα των 20.000 ευρώ να μειωθεί τουλάχιστον κατά το ένα τρίτο σε σύγκριση με το 2010.
Η ίδια σκληρή αντιμετώπιση και για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους. Ένας μισθωτός με ετήσια εισοδήματα 20.000 ευρώ θα δει τη φορολογία να αυξάνεται κατά 98% σε δέκα χρόνια. Από 1.680 ευρώ που πλήρωνε φόρο το 2010, θα πληρώσει το 2020 φόρο 3.326 ευρώ (φόρος εισοδήματος και εισφορά αλληλεγγύης). Αν μάλιστα έχει και κάποιο μικρό ακίνητο, οι φόροι πολλαπλασιάζονται. Το 2010, το αφορολόγητο όριο για όλα τα φυσικά πρόσωπα ήταν στα επίπεδα των 12.000 ευρώ. Τώρα έχει πέσει στα 5.685 ευρώ και ισχύει μόνο για μισθωτούς, συνταξιούχους και αγρότες, με αποτέλεσμα οι επιβαρύνσεις να εκτινάσσονται στα ύψη.
Η επόμενη μέρα για τους συνταξιούχους είναι ακόμα χειρότερη, καθώς πολλοί από αυτούς θα διαπιστώσουν ότι από το 2019 θα χάσουν μέχρι και τρεις συντάξεις.
Aυτή είναι η πραγματικότητα, όπως διαγράφεται στην ελληνική κοινωνία, μετά από περίπου οκτώ μνημονιακά χρόνια και λίγο πριν από την «καθαρή» ή μη έξοδο από την κρίση.
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, που, ναι, θα οδηγήσει τη χώρα εκτός μνημονίων, με βαρύτατο όμως κόστος για όλους, αν πράγματι θέλει να αξιοποιήσει το θετικό μομέντουμ, οφείλει να πάρει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες από τώρα, τόσο στο επίπεδο της πολιτικής όσο και στο επίπεδο της οικονομίας.
Η ανάπτυξη δεν πρόκειται να έρθει ούτε με ευχολόγια ούτε με υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. Ξέρουν πολύ καλά ότι χρειάζεται πάνω απ’ όλα μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας στην άσκηση της πολιτικής, προσαρμοσμένη στα ευρωπαϊκά δεδομένα. Μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας στον δημόσιο τομέα. Μια πιο αποδοτική λειτουργία της Δικαιοσύνης και φυσικά συγκεκριμένες ενέργειες για διαμόρφωση ενός θεσμικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος που θα δώσει ώθηση στις επενδύσεις.
Μόνο έτσι μπορούμε να ελπίζουμε ότι η συμφωνία με την τρόικα και η «καθαρή» ή μη έξοδος θα οδηγήσει σε συγκεκριμένα και απτά αποτελέσματα. Μόνο έτσι θα αρχίσουμε να βλέπουμε το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
του Φώτη Σιούμπουρα
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο που κυκλοφόρησε το Σάββατο 9/12
