Η ελληνική πολιτική ηγεσία –κυβέρνηση και αντιπολίτευση– δεν έχει την πολυτέλεια άλλων ολιγωριών. Η Ελλάδα δεν επενδύει στην ένταση, ούτε διατηρεί επιθετική γραμμή έναντι των γειτόνων της. Ωστόσο δεν μπορεί να είναι αφελής ως προς τις προθέσεις του Ερντογάν και θα πρέπει να έχει την αίσθηση των παιγνίων και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων που σημειώνονται στην περιοχή
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, μετά και την αιχμαλωσία των δύο Ελλήνων στρατιωτικών στον Έβρο (είχαν προηγηθεί το επεισόδιο στα Ίμια και οι συνεχείς παραβιάσεις του εναέριου χώρου) έχουν εισέλθει σε διακεκαυμένη ζώνη. Κατά πάσα πιθανότητα, τους επόμενους καλοκαιρινούς μήνες οι προκλήσεις θα κορυφωθούν στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, με τις υποθαλάσσιες έρευνες για την ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και ένα θερμό επεισόδιο δεν αποκλείεται πια. Αυτό φανερώνουν εξάλλου η εντεινόμενη το τελευταίο διάστημα αεροναυτική και στρατιωτική δραστηριότητα αλλά και η επίσημη επιθετική ρητορική των γειτόνων.
Κατά τα φαινόμενα λοιπόν, οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τα εθνικά μας θέματα, αφού, και σύμφωνα με τις προειδοποιήσεις Αμερικανών και Ευρωπαίων διπλωματικών παραγόντων, η τουρκική διεκδίκηση στο Αιγαίο και στην Κύπρο θα ενισχυθεί. Και θα εκδηλωθεί με προκλήσεις και επιθετικές κινήσεις, που, σύμφωνα με διεθνείς παρατηρητές, μπορεί να αγγίξουν τα όρια του θερμού επεισοδίου. Οι εκτιμήσεις αυτές ενισχύονται έτι περαιτέρω από τις εκρηκτικές εσωτερικές συνθήκες που επικρατούν στη γείτονα. Κοινή είναι η πεποίθηση ότι η Τουρκία βιώνει εσωτερικό διχασμό και κατά την πάγια τακτική των ηγετών της εξωτερικεύει τις κρίσεις της.
Κατόπιν αυτών, η ελληνική πολιτική ηγεσία –κυβέρνηση και αντιπολίτευση– δεν έχει την πολυτέλεια άλλων ολιγωριών. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει φιλειρηνική χώρα, δεν επενδύει στην ένταση, ούτε διατηρεί επιθετική γραμμή έναντι των γειτόνων της. Ωστόσο δεν μπορεί να είναι αφελής ως προς τις προθέσεις του Ερντογάν και θα πρέπει να έχει την αίσθηση των παιγνίων και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων που σημειώνονται στην περιοχή. Έχοντας επίσης πικρές εμπειρίες από την επιθετικότητα των γειτόνων μας, οφείλει αν μη τι άλλο να προετοιμαστεί εγκαίρως και να λάβει τα μέτρα της διά παν ενδεχόμενο.
Είναι κοινή διαπίστωση ότι, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια, η Τουρκία του Ερντογάν δεν τα πάει καλά με αυτό που αποκαλούμε γενικά Δύση, Ευρώπη και ΗΠΑ. Όμως, αυτό δεν πρέπει να μας παρασύρει σε λάθος συμπεράσματα και, ενδεχομένως, σε ένα είδος εφησυχασμού, αφού «έχουμε με το μέρος μας τους εταίρους, οι οποίοι θα μας στηρίξουν». Φραστικά μπορεί. Πέραν τούτου ουδέν.
Γιατί; Διότι για την Ευρώπη, η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη αγορά, παρά τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που έχει. Επιπλέον αποτελεί έναν παραδοσιακά μεγάλο πελάτη στα εξοπλιστικά. Γι’ αυτό δεν είδαμε π.χ. καμιά ουσιαστική αντίδραση της Ιταλίας στην πρόσφατη πρόκληση στην ΑΟΖ της Κύπρου, όταν τα τουρκικά πολεμικά πλοία υποχρέωσαν την ΕΝΙ να αποσύρει το γεωτρύπανό της. Και γι’ αυτό είδαμε τη Μέρκελ να τα βρίσκει με τον Γιλντιρίμ, παρά τον εκατέρωθεν πόλεμο δηλώσεων που είχε προηγηθεί, και οι Τούρκοι να απελευθερώνουν τον Γερμανό δημοσιογράφο. Για τις ΗΠΑ, η Τουρκία αποτελεί αναμφισβήτητα τη σημαντικότερη χώρα στην περιοχή. Γι’ αυτό, παρά την –πρωτοφανή για τα δεδομένα μιας συμμαχίας– στάση του Ερντογάν (εισβολή στη Συρία κόντρα στις αμερικανικές προειδοποιήσεις, αγορά των πυραύλων S-400 από τη Ρωσία, υπόθεση Φετουλάχ Γκιουλέν), δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι Αμερικανοί, στο ενδεχόμενο μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, θα πάρουν ανοιχτά το μέρος της Ελλάδας.
Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει προηγουμένως οι σχέσεις τους με την Τουρκία να έχουν φτάσει σε οριστική ρήξη, αλλά κάτι τέτοιο μοιάζει απίθανο. Θα κάνουν το παν για «να μη χαθεί η Τουρκία» και γι’ αυτό εμείς δεν πρέπει να παραμυθιαζόμαστε με ό,τι φαίνεται πως μας ευνοεί. Για παράδειγμα, τις τελευταίες μέρες πολλά ελληνικά και κυπριακά μέσα ενημέρωσης σχεδόν πανηγύρισαν που πλοία του Έκτου Στόλου εμφανίστηκαν να συνοδεύουν το ερευνητικό σκάφος της Exxon Mobil στην ΑΟΖ της Κύπρου. Οι Κύπριοι πολιτικοί, που «διαβάζουν» καλύτερα τα γεγονότα, δεν υιοθέτησαν τους πανηγυρισμούς. Δύο μέρες μετά, ήρθε η προσγείωση από την αμερικανική πλευρά. Η οποία ναι μεν «αναγνωρίζει» το δικαίωμα της Κύπρου να κάνει έρευνες στην ΑΟΖ της, αλλά προσθέτει με πολύ νόημα ότι τα οφέλη πρέπει να απολαύσουν και οι δύο Κοινότητες, δηλαδή και οι Τουρκοκύπριοι.
Ποια θα πρέπει να είναι η δική μας απάντηση σ’ αυτή την τουρκική προκλητικότητα; Συγκρότηση πάραυτα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, όπως πρότειναν ΝΔ και Ποτάμι και με πρωτοβουλία της κυβέρνησης εξασφάλιση της ελάχιστης εθνικής συνεννόησης. Συγκρότηση ενιαίου εθνικού μετώπου και κοινής εθνικής γραμμής για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε ενδεχόμενης απειλής. Αν προσθέσουμε μάλιστα και την καλή ανάγνωση των δεδομένων, χωρίς βεβαιότητες και ψευδαισθήσεις, τόσο το καλύτερο.
Απαιτούνται ψυχραιμία και αποφασιστικότητα, όχι διχαστικές συμπεριφορές, που δυστυχώς επιδεικνύει η κυβέρνηση. Και αποφασιστικότητα σημαίνει ότι υπάρχουν καλή προετοιμασία και αποτρεπτική ετοιμότητα, αν χρειαστεί, ώστε οι απέναντι να σκεφθούν διπλά αν θα ανοίξουν την πόρτα του φρενοκομείου.
του Φώτη Σιούμπουρα
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
