Η πολυσυζητημένη «καθαρή έξοδος» από τα μνημόνια σίγουρα δεν προσφέρεται για… χαρές και πανηγύρια. Κανείς δεν διαφωνεί ότι από την άτεγκτη στάση των δανειστών –της τρόικας που έγινε «θεσμοί»- άνοιξαν ακόμα μεγαλύτερες πληγές στην τραυματισμένη ελληνική οικονομία. Υπήρχε, όμως, ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, ένα δίχτυ ασφαλείας θα μπορούσε κανείς να το ονομάσει, που εξασφάλιζε τη χρηματοδότηση της χώρας με χαμηλά επιτόκια.
Ναι, κανείς δεν διαφωνεί ότι τα τελευταία οκτώ χρόνια άνοιξαν πληγές –από πολιτικές άδικες (υπερφορολόγηση, εξαΰλωση συντάξεων κ.ά.)– όμως γνωρίζαμε πως εάν κάναμε αυτά –τα οδυνηρά– δεν θα κινδυνεύσουμε από μία χρεοκοπία του κράτους, που θα έφερνε χειρότερα πράγματα.
Γι’ αυτό και η επόμενη ημέρα, μετά την 20ή Αυγούστου 2018, όταν τυπικά ολοκληρώνεται το τρίτο μνημόνιο, χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό και χαμηλούς τόνους. Η κυβέρνηση, με τη χώρα να έχει μπει ήδη σε μία μακρά προεκλογική περίοδο, άνοιξε συζήτηση για θέματα που δεν «αρέσουν» στις αγορές. Πόσο έτοιμη, π.χ., είναι η ελληνική οικονομία για μία αύξηση του κατώτατου μισθού; Προφανώς και τα 586 ευρώ μεικτά είναι «φτερό στον άνεμο» (τελειώνουν πριν φτάσει 20 ο μήνας), όμως τι νόημα έχει η όποια αύξηση όταν δεν υπάρχουν δουλειές; Γιατί όσο κι αν με διάφορα τεχνάσματα επιχειρείται να δημιουργηθεί κλίμα ευφορίας και να… ακμάσουν οι αριθμοί, η Ελλάδα παραμένει με διαφορά η χώρα της ΕΕ με το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας.
Μπορεί μετά από μία μεγάλη, εξοντωτική λιτότητα το τελευταίο που θέλει κανείς να ακούσει να είναι περί δημοσιονομικής πειθαρχίας και σύνεσης, όμως αυτά είναι τα στατιστικά ώστε η χώρα να μην κινδυνεύσει ξανά. Παροχές ή αποκλίσεις θα αποτυπώνονται άμεσα στην τιμολόγηση των κρατικών ομολόγων, από δανειστές που δεν θα είναι «μηχανισμοί στήριξης» αλλά αγορές. Δεν είναι τυχαίο ότι ο επικεφαλής του Eurogroup Μάριο Σεντένο, στέλνει μηνύματα για απαρέγκλιτη τήρηση του προγράμματος μεταρρυθμίσεων και φειδωλότητα στις δηλώσεις. Μάλιστα, το πιο σημαντικό είναι η όποια κυβέρνηση να μην υπολογίσει το πολιτικό κόστος και να δείξει πως το πρόγραμμα που εφαρμόζει είναι κτήμα της.
Εταίροι και δανειστές θα παρακολουθούν πολύ στενά την Ελλάδα και χωρίς μνημόνιο. Γι’ αυτό και ο λαϊκισμός, οι φανφάρες και οι μικροπολιτικές δεν πρέπει να έχουν θέση στον διάλογο. Τίποτα δεν θα μας χαριστεί, όπως δεν μας χαρίστηκε και η παραμονή στον σκληρό πυρήνα της Ευρωζώνης, πολλών δε μάλλον τώρα, που δεν θα υπάρχουν τα «μαξιλαράκια» των προγραμματισμένων δόσεων ή της προληπτικής γραμμής πιστοληπτικής στήριξης. Καταλαβαίνει κανείς ότι το όποιο λάθος δεν συγχωρείται. Και επειδή μία φορά την πατήσαμε, με τη χρεοκοπία του 2010 που ποτέ δεν ομολογήθηκε, οφείλουμε άπαντες να είμαστε ακόμα πιο προσεκτικοί.
Ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα…
Του Νίκου Καραμανλή
