Η επικράτηση-έκπληξη του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, τη χώρα που, είτε μας αρέσει είτε όχι, αποτελεί την ηγέτιδα δύναμη του δυτικού κόσμου, ήταν ένας προσωπικός του θρίαμβος.
Πηγαίνοντας κόντρα με το ίδιο του το κόμμα και αναδεικνύοντας τον αντισυστημικό λαϊκισμό σε κυρίαρχη δύναμη, κατάφερε να εκτοπίσει τους συνυποψηφίους του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στη συνέχεια να πείσει την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος, απέναντι σε όλες σχεδόν τις προβλέψεις.
Με τη λαϊκίστικη ρητορική του, κατάφερε να μετατρέψει ένα ακατέργαστο λαϊκό θυμικό σε πολιτική δύναμη, που σάρωσε κυριολεκτικά τις αντιστάσεις σε οποιαδήποτε ορθολογική αντίδραση. Με «όπλο» τη δημαγωγία, τον ρατσισμό απέναντι στους ξένους, τους μετανάστες, τους διαφορετικούς, επενδύοντας στον φόβο, την ανασφάλεια και τον θυμό των ψηφοφόρων, αλλά και προβάλλοντας, είναι αλήθεια, ένα φιλολαϊκό κυβερνητικό πρόγραμμα, που περιλαμβάνει κυρίως μείωση της φορολογίας και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, κατάφερε να πείσει εκατομμύρια συμπατριώτες του ότι αποτελεί μια αντισυστημική δύναμη και την εναλλακτική λύση απέναντι στις διεφθαρμένες ελίτ.
Μπορεί οι ΗΠΑ επί Ομπάμα να κατάφεραν να ξεπεράσουν την οικονομική κρίση και να μειώσουν την ανεργία, αλλά οι ανισότητες παρέμειναν στα ύψη. Η μεσαία τάξη, που βλέπει διαρκώς στην εποχή της παγκοσμιοποίησης το βιοτικό της επίπεδο να μειώνεται αντί να αυξάνεται (κάτι ξέρουμε κι εμείς εδώ στην Ελλάδα, με την ανεργία και την υπέρμετρη φορολογία), φαίνεται ότι αποτέλεσε τη μεγάλη «δεξαμενή» των ψηφοφόρων του Τραμπ, οι οποίοι πίστεψαν πως προτιμώντας έναν ανατρεπτικό υποψήφιο πρόεδρο τιμωρούσαν το σύστημα της χώρας τους και την υποκρισία.
Το ζήσαμε το φαινόμενο εν πολλοίς και στην Ελλάδα (έστω και από διαφορετική κατεύθυνση) και στην Ευρώπη με το Brexit, αλλά και την άνοδο του ακροδεξιού λαϊκισμού σε πολλές χώρες. Το ερώτημα είναι αν τώρα, με την εποχή Τραμπ στις ΗΠΑ, θα έχει όλο και μεγαλύτερη απήχηση η τάση της αντισυστημικής ρητορείας στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο, όπου οι λαοί δείχνουν να κουράστηκαν από την υποκρισία των συστημάτων.
Ευκαιρία να «γυρίσει» το παιχνίδι
Πριν από περίπου έναν μήνα, στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον, ανώτερο στέλεχος των ευρωπαϊκών θεσμών έθεσε σε Έλληνα, πρώην στέλεχος του Διεθνούς Ταμείου, την εξής, μάλλον ρητορική, ερώτηση: «Δεν καταλαβαίνουμε τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύεται η ελληνική κυβέρνηση. Τα θέματα και οι δεσμεύσεις είναι απολύτως γνωστά. Οι προθεσμίες είναι επίσης γνωστές και συμφωνημένες. Εμείς δεν αλλάζουμε τίποτα. Γιατί η κυβέρνηση επιμένει στις άκαρπες “διαπραγματεύσεις”, ενώ είναι προφανές ότι στο τέλος θα υπογράψει ότι έχει συμφωνηθεί;».
Ο Έλληνας κάτι πήγε να πει για «λόγους επικοινωνιακούς, με σκοπό να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι κάνουν διαπραγματεύσεις και αντιστέκονται στους θεσμούς», αλλά το στέλεχος των ευρωπαϊκών θεσμών ήταν κατηγορηματικό. «Δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτή η απώλεια χρόνου, η οποία στο τέλος δεν οδηγεί πουθενά -δηλαδή οδηγεί πίσω στο σημείο απ’ το οποίο ξεκινήσαμε– χειροτερεύει αντί να βελτιώνει τη κατάσταση;».
Έτσι υποτίθεται λειτουργούσε μέχρι τώρα η κυβέρνηση. Ή αυτή την άποψη είχαν οι«θεσμοί». Η σύνθεση όμως του νέου Υπουργικού Συμβουλίου, με τις στοχευμένες αλλαγές, γεννά μήπως την ελπίδα ότι θα εκλείψουν η τακτική των ανούσιων «διαπραγματεύσεων», της κακοδιοίκησης, καθώς και τα «αντάρτικα» και τα «συντροφικά» μαχαιρώματα;
Ο Αλ. Τσίπρας με το νέο κυβερνητικό σχήμα έδειξε πως δεν έχει άλλον δρόμο πέραν από αυτόν της επιτάχυνσης του έργου της προσαρμογής, των μεταρρυθμίσεων, της συμμόρφωσης και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει έναντι των εταίρων και των δανειστών.
Επί της ουσίας, διάλεξε συνειδητά να βαδίσει την οδό της συμμόρφωσης και της υπακοής, ελπίζοντας ότι θα έχει την ευκαιρία να «γυρίσει» το παιχνίδι. Εάν όμως ο ανασχηματισμός δεν οδηγήσει σε ουσιαστική αποδοχή των όσων έχει υπογράψει η ίδια η κυβέρνηση και αν τα νέα πρόσωπα δεν συνειδητοποιήσουν πως η μόνη ουσιαστική συμβολή τους θα είναι η βέλτιστη υλοποίηση και εφαρμογή αυτών των μέτρων, η χώρα θα εξακολουθεί να βρίσκεται στην ίδια με σήμερα σκληρή πραγματικότητα.
Και όσοι ανασχηματισμοί και αν γίνονται, όσοι υπουργοί κι αν εναλλάσσονται, όσα μνημόνια κι αν υπογράφονται, όσα EuroWorkingGroups ή Eurogroups κι αν ολοκληρώνονται, η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να βυθίζεται στην ύφεση και το βιοτικό επίπεδο του λαού θα συνεχίζει να καταρρέει.
Του Φώτη Σιούμπουρα
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο που κυκλοφόρησε το Σάββατο 12/11
