Βρεθήκαμε στη Νέα Πέραμο, εκεί όπου κατέληξαν τα ορμητικά νερά του χειμάρρου από το όρος Πατέρα παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά τους, όταν τα ξημερώματα της Τετάρτης 15 Νοεμβρίου η φονική καταιγίδα έπληξε τη Δυτική Αττική. Εικόνες βιβλικής καταστροφής, ανείπωτο πόνο και βαριές ευθύνες είναι αυτά που άφησε πίσω της η θεομηνία.
Πλέον κατάλληλος να μιλήσει στο «Π», ο άνθρωπος που από τις 5 το πρωί εκείνης της μέρας στάθηκε δίπλα στους κατοίκους, ο δήμαρχος της περιοχής, κ. Γρηγόρης Σταμούλης, αντιστράτηγος (ε.α.), δήμαρχος Μεγαρέων από το 2014.
Τη στιγμή που αλλού τσακώνονται, πολιτικές αντιπαλότητες προβάλλονται έναντι των αναγκών των κατοίκων και τα τηλεοπτικά παράθυρα έχουν την τιμητική τους, στα Μέγαρα γίνεται δουλειά. Βράδυ, 8 η ώρα, και στο δημαρχείο είναι όλοι οι υπάλληλοι, με δυσκολία βρίσκουν χρόνο να μου φτιάξουν έναν καφέ και ο δήμαρχος, με την ψυχραιμία και την αποφασιστικότητα που τον διακρίνουν ως στρατιωτικό, συντονίζει όλες τις ενέργειες.
Δήμαρχε, τι έχει δείξει η καταγραφή μέχρι στιγμής;
Μέχρι τώρα έχουν υποβληθεί 460 αιτήσεις κατοικιών που υπέστησαν καταστροφή, 100 καταστήματα και περίπου 65 αυτοκίνητα και η καταγραφή συνεχίζεται. Ο αριθμός θα αυξηθεί τις επόμενες μέρες. Θρηνήσαμε έναν νεκρό στον δήμο μας, περιουσίες έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, υπάρχουν σπίτια που δεν έμεινε τίποτα όρθιο και μεγάλη ζημιά έπαθαν και οι αλιείς, καθώς στη Νέα Πέραμο, μέσα στο λιμάνι δυστυχώς, εκβάλλει η μπούκα του χειμάρρου.
Όταν έγινε το έργο, δεν τη βγάλανε εκτός λιμανιού, την αφήσανε να πέφτει εκεί, με αποτέλεσμα ο όγκος των φερτών υλικών που κατέβασε να καλύψει τα πάντα. Ένα μεγάλο κομμάτι του λιμανιού έγινε στεριά από λάσπη. Καταπλάκωσε βάρκες, καΐκια, τα έσπασε, άλλα τα εξαφάνισε τελείως, έπαθαν μεγάλη καταστροφή οι ψαράδες της περιοχής.
Τι ανάγκες έχετε; Τι ζητάτε άμεσα;
Έχουμε άμεσα ανάγκη το σύστημα κοινωνικής και διοικητικής μέριμνας της Πολιτείας. Την προσοχή μας τώρα την έχουμε επικεντρώσει στο να στηρίξουμε τους δημότες μας να σταθούν ξανά όρθιοι, να αμβλύνουμε τον πόνο τους και να ξεπεράσουμε τα προβλήματα, γι’ αυτό τους βοηθάμε ποικιλοτρόπως. Προσφέρουμε φαγητό, τρόφιμα, νερά, φάρμακα, κουβέρτες, ρούχα, ακόμη και στέγη.
Είναι ιδιαίτερα συγκινητική η βοήθεια που μας προσφέρουν οι εθελοντές! Απλοί άνθρωποι, μεμονωμένα άτομα, αλλά και επιχειρηματίες, εταιρείες, οργανώσεις, φορείς από όλη την Ελλάδα, δήμοι έρχονται εδώ και προσφέρουν εθελοντικά εργασία, είτε μας στέλνουν τρόφιμα, ρούχα και μηχανήματα που χρειαζόμαστε άμεσα.
Παράλληλα, έχουμε ζητήσει από τη ΔΕΗ να επανασυνδέσει το ρεύμα σε όσους έχει κάνει διακοπή λόγω χρεών και από την ΕΥΔΑΠ, για τουλάχιστον ένα δίμηνο, να διαγράψει τους λογαριασμούς που θα ακολουθήσουν, αφού αυτή την περίοδο τα πάντα είναι καλυμμένα με λάσπη και οι κάτοικοι πρέπει να καταναλώσουν πολύ νερό για να καθαρίσουν τα σπίτια τους, τους δρόμους και τα πεζοδρόμια.
Έχουμε ζητήσει από το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας να καθαρίσει το παράλιο μέτωπο που έχει γεμίσει με φερτά υλικά – ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς θα το βρει αυτήν τη στιγμή μες στη θάλασσα. Και βέβαια έχουμε ζητήσει και ζητάμε συνεχώς από την Περιφέρεια μηχανήματα, να συνεχίσει τη διάθεση των μηχανημάτων για να μπορέσουμε να καθαρίσουμε την περιοχή και τα ρέματα.
Και οπωσδήποτε οικονομική ενίσχυση, πέρα από αυτά που ανακοίνωσε ήδη η κυβέρνηση, για τους πλημμυροπαθείς και ό,τι προβλέπεται από τον νόμο ανά τετραγωνικό, χρειαζόμαστε χρήματα για να αποκαταστήσουμε τις υποδομές του δήμου που έχουν καταστραφεί και, κυρίως, το οδικό δίκτυο.
Σε πρώτη φάση, μας έδωσε το υπουργείο Εσωτερικών 400.000 ευρώ για να αντιμετωπίσουμε τις άμεσες ανάγκες, αλλά αυτά εξυπακούεται δεν φτάνουν με τίποτα. Η καταστροφή είναι ασύλληπτη. Θα επανέλθουμε, θα ζητήσουμε ό,τι χρειαστεί και βεβαίως τη στήριξη του υπουργείου Υποδομών. Δεν υπάρχουν δρόμοι, δεν υπάρχει τίποτα όρθιο και πρέπει άμεσα να αποκαταστήσουμε τις βλάβες.
Οι δημότες σας τι σας λένε;
Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν χάσει τα πάντα. Το πρώτο που θέλουν είναι να τους ακούσεις και μετά οφείλεις να βρεις τον τρόπο να τους βοηθήσεις. Στον πρώτο άνθρωπο που θα τρέξουν είναι ο δήμαρχος. Πάντα θα ακούσεις όλοι να λένε «πού είναι ο δήμαρχος, τι έκανε, ποιος φταίει…». Με τον τρόπο που αντιμετωπίσαμε την κατάσταση από την πρώτη στιγμή, τόσο άμεσα και τόσο αποτελεσματικά, αντιλαμβάνονται ότι ο δήμος είναι στο πλάι τους και στόχος μου είναι να νιώσουν ασφάλεια.
Γι’ αυτό από την πρώτη στιγμή βγάλαμε συνεργεία του δήμου να κάνουν αυτοψία και καταγραφή, προκειμένου, όσο γίνεται πιο γρήγορα, να τη στείλουμε για να αποζημιωθούν. Επίσης, θα πάρουμε απόφαση να απαλλάξουμε από τα δημοτικά τέλη τους δημότες μας για το 2018.
Ο χειμώνας είναι μπροστά… Οι κάτοικοι φοβούνται μία επόμενη δυνατή νεροποντή; Είμαστε προετοιμασμένοι να την αντιμετωπίσουμε; Μπορούμε πια να το προλάβουμε το κακό;
Κάθε φορά που βρέχει, σφίγγεται η καρδιά μας πια. Και πόσο μου άρεσε η βροχή… Όταν ήμουν στον Στρατό, φορούσα το αδιάβροχο κάθε φορά που έβρεχε κι έκανα βόλτες στο δάσος για να απολαμβάνω τη βροχή. Δεν σας κρύβω, τώρα με το που βλέπω ότι πιάνει βροχή, στεναχωριέμαι, σφίγγεται η καρδιά μου, φοβάμαι τι θα επακολουθήσει.
Ένα από τα αιτήματα που ζητήσαμε από την Περιφέρεια είναι άμεσα να καθαρίσει τα ρέματα, γιατί έχουν γεμίσει από φερτές ύλες. Σίγουρα ο κόσμος ζει με τον φόβο πια. Είμαστε εδώ, βγήκαμε πιο δυνατοί από αυτήν τη καταστροφή και θα αντιμετωπίσουμε τα πάντα.
Πάμε λίγο σε εκείνο το φονικό πρωινό… Ποια ήταν η πρώτη σας σκέψη μόλις ξυπνήσατε και είδατε τι γίνεται;
Δεν κοιμήθηκα εκείνο το βράδυ… Ούτε τα επόμενα που ακολούθησαν. Από νωρίς τα ξημερώματα άρχισε να βρέχει δυνατά και τα τηλέφωνα χτυπούσαν συνεχώς. Αμέσως ενεργοποιήθηκε το σύστημα, μπήκα σε εγρήγορση από τις 5 το πρωί και το πρώτο που σκέφτηκα είναι ότι πρέπει να διατηρήσω την ψυχραιμία μου. Αν τρομάξω εγώ, θα τρομάξουν και οι υπόλοιποι και ο πανικός δεν βοηθάει ποτέ. Για να αντιμετωπίσεις κάτι, δεν πρέπει να το φοβηθείς. Ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος.
Φυσικά δεν πήγαινε το μυαλό μας ότι θα ακολουθήσει μια τέτοια καταστροφή. Με τίποτα. Είναι ασύλληπτο αυτό που έγινε. Πού να φανταστείς ότι θα συμβεί ένα τέτοιο περιστατικό, που εμφανίζεται κάθε 100 χρόνια… Όταν έβλεπα το νερό να παρασύρει αυτοκίνητα κι ό,τι άλλο έβρισκε μπροστά του, δεν το χωρούσε ο νους μου.
Και το φοβερό είναι ότι, μετά από εκείνη την ημέρα, τα χτυπήματα ήταν απανωτά! Δεν έγινε η θεομηνία και τελείωσε με τις βιβλικές καταστροφές στο πέρασμά της. Πριν προλάβουμε να ανασάνουμε, τη δεύτερη μέρα, την Πέμπτη το πρωί, ήρθε κι άλλη καταιγίδα. Το ένα ρέμα, από τον όγκο που είχε κατεβάσει την Τετάρτη, είχε φρακάρει. Δεν προλάβαμε να το καθαρίσουμε και πλακώνει η δεύτερη μπόρα και πάλι ξεχείλισαν τα ρέματα. Και έφερε κι άλλες φερτές ύλες, με μεγαλύτερη ευκολία τώρα, γιατί η πρώτη καταιγίδα είχε προετοιμάσει το έδαφος κι έτσι κατέβαιναν με φόρα τα νερά ανενόχλητα. Και μετά, κάθε μέρα είχαμε μια νεροποντή γερή και δεν ξέραμε πότε θα σταματήσει αυτό.
Όταν έχεις την εμπειρία του Στρατού, ξέρεις ότι σε δύσκολες συνθήκες πρέπει να επιδείξεις ψυχραιμία, να βάλεις τα δεδομένα κάτω και να δεις πώς θα αντιμετωπίσεις το πρόβλημα. Αν πανικοβληθείς, το πρώτο πράγμα που λες είναι «ωχ, γιατί έγινε αυτό;». Αν πεις «γιατί» εκείνη τη στιγμή, χάνεις το παιχνίδι. Αυτό έγινε, πώς θα το αντιμετωπίσω!
Γι’ αυτό από την πρώτη στιγμή οργανώσαμε το συντονιστικό τοπικό όργανο, το όργανο για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών. Κι επειδή η μεγαλύτερη καταστροφή φάνηκε στη Νέα Πέραμο, το στήσαμε εκεί, με αποτέλεσμα να υπάρχουν άτομα όλο το 24ωρο, κι ακόμη βρίσκονται εκεί για να κατευθύνουν τις ενέργειες.
Είδατε το «πώς» με αποτελεσματικό τρόπο, τώρα πρέπει να περάσουμε και στο «γιατί», στρατηγέ μου. Ποιοι ευθύνονται γι’ αυτή την πρωτοφανή καταστροφή;
Σωστά. Ήρθε η ώρα του «γιατί». Πολλοί παράγοντες συνετέλεσαν σε αυτήν τη μεγάλη καταστροφή. Αρχικά πρέπει να παραδεχτούμε ότι ήταν πολύ ακραίο το καιρικό φαινόμενο. Λένε οι ειδικοί ότι έριξε σε 3 με 4 ώρες νερό που αντιστοιχεί σε βροχόπτωση πενταμήνου και θεωρείται η τέταρτη πιο φονική καταιγίδα τα τελευταία 120 χρόνια.
Πέρα από αυτό, το ίδιο το ακραίο φαινόμενο, υπάρχει και ο ανθρώπινος παράγοντας που συνετέλεσε στα φονικά αποτελέσματα. Πρώτον είναι η άναρχη δόμηση, δεύτερον είναι οι παρεμβάσεις στα ρέματα, καθώς είναι κοινό μυστικό ότι τα περισσότερα ρέματα στην Ελλάδα είναι χτισμένα. Τρίτον είναι τα ελλιπή αντιπλημμυρικά έργα, έπειτα είναι το ελλιπές δίκτυο όμβριων υδάτων και επιπλέον στην περιοχή μας έχουμε την εθνική οδό, που παρεμβάλλεται μεταξύ του βουνού που κατεβαίνει ο όγκος του νερού προς την πόλη και τη θάλασσα, η οποία λειτουργεί ως ανάχωμα και ως φράγμα των νερών. Δεν έχουν αφήσει τις φυσικές διόδους των νερών, με αποτέλεσμα να μην μπορούν αυτά να κατέβουν ομαλά.
Αυτό που έφτιαξε η φύση δεν μπορείς εσύ να το σταματήσεις, παρά μόνο αν κάνεις ένα αντίστοιχου μεγέθους τεχνικό έργο. Ένα αντιπλημμυρικό έργο στο ρέμα του Κανδηλίου έχει παραδοθεί και καταλήγει στη θάλασσα. Υπάρχει ένα άλλο στην εκτροπή του ρέματος στην Αγία Παρασκευή, το οποίο έχει ξεκινήσει, και ένα άλλο στο οποίο έχει γίνει μελέτη, έχει μπει στο πρόγραμμα της Περιφέρειας και περιμένουμε τη χρηματοδότηση.
Εάν αυτά είχαν γίνει, σίγουρα θα είχαν μετριάσει τα καταστροφικά αποτελέσματα. Οι ευθύνες δεν αφορούν μόνο το τώρα, πρέπει να δούμε από πότε ξεκινάνε. Η Περιφέρεια και το κράτος φέρουν διαχρονικά την ευθύνη. Τα χτισμένα ρέματα, που η ίδια η Πολιτεία επέτρεψε στον άνθρωπο και έδωσε άδειες να χτιστούν, και τα ελλιπή αντιπλημμυρικά έργα είναι παθογένειες δεκαετιών. Χρειάζονται πολιτική βούληση, κόπος και χρόνος για να διορθωθούν.
Ποιο είναι το μήνυμα που στέλνετε σήμερα στους δημότες σας που δοκιμάζονται αυτό το διάστημα, δήμαρχε;
Να είναι σίγουροι ότι θα είμαστε δίπλα τους μέχρι την πλήρη αποκατάσταση. Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν. Θα συνεχίσουμε να παρέχουμε και θα πιέζουμε και την Πολιτεία να κάνει αυτά που της αρμόζουν. Όχι μόνο τώρα, που το θέμα είναι στην επικαιρότητα, αλλά και όταν εσείς οι δημοσιογράφοι φύγετε από εδώ και το θέμα ξεχαστεί για τους υπόλοιπους, εγώ θα συνεχίσω να κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για τους ανθρώπους μου που με τέτοιον άσχημο τρόπο δοκιμάστηκαν.
Και όταν ξεπεραστεί το πρόβλημα, τα καλύτερα έρχονται. Στόχος μου είναι να βγάλω τα Μέγαρα προς τα έξω, να προβληθούν παγκοσμίως η ιστορία τους και οι ομορφιές τους.
Συνέντευξη στην Χρύσα Σαραντοπούλου
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο που κυκλοφόρησε το Σάββατο 25/11
