Γιατί πράκτορες των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών συνέλαβαν τον σουηδό διπλωμάτη που έσωσε χιλιάδες Εβραίους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου; Ποιά είναι η σχέση των ανδρών της Cheka με τον παραφυσικό κόσμο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα 25 χρόνια μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Η νομοθεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας προβλέπει ότι οι πληροφορίες των κρατικών αρχείων δεν μπορούν να παραμείνουν εμπιστευτικές για περισσότερα από 30 χρόνια. Ωστόσο, ο ιστορικός Σεργκέϊ Κουντριάσοφ, δήλωσε πρόσφατα στο ραδιοφωνικός σταθμό Ηχώ της Μόσχας ότι δεν υπάρχει κάποια ποινή για τον μη αποχαρακτηρισμό αυτών των πληροφοριών κι έτσι πολλοί οργανισμοί προτιμούν να κρατούν τα αρχεία διαβαθμισμένα.
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB), διάδοχος της KGB, δεν αποτελεί εξαίρεση στο κανόνα αυτό. Ακόμη υπάρχουν πολλά μυστικά που σχετίζονται με τις δραστηριότητες των υπηρεσιών ασφαλείας της σοβιετικής εποχής που δεν έχουν αποχαρακτηριστεί και προφανώς ουδείς βιάζεται να γίνει κάτι τέτοιο. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις.
Η τύχη του Ραούλ Βάλλενμπεργκ
Ο σουηδός διπλωμάτης Ραούλ Βάλλενμπεργκ εργάστηκε στην Ουγγαρία στο διάστημα 1944 και 1945, τα τελευταία χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Έσωσε όσες περισσότερες ζωές μπορούσε, δίνοντας σουηδικό διαβατήριο σε πολλούς ανθρώπους εβραϊκής καταγωγής και του έκρυψε σε σπίτια που νοίκιαζε η πρεσβεία. Οι ενέργειές του έσωσαν από το θάνατο χιλιάδες ανθρώπους και ο Βάλλενμπεργκ θεωρείται ως Δίκαιος μεταξύ των εθνών, δηλαδή ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν ανιδιοτελώς αυτούς που διώκονταν από τους Ναζί.
Η τραγική συνάντηση του Βάλλενμπεργκ με σοβιετικούς πράκτορες έγινε στις αρχές του 1945, κατά την πολιορκία της Βουδαπέστης από τον Κόκκινο Στρατό. Ο Βάλλενμπεργκ επισκέφθηκε τον στρατάρχη Ροντιόν Μαλινόφσκι, επικεφαλής της επίθεσης στην ουγγρική πρωτεύουσα και συνελήφθη από μέλη της SMERSH, τη σοβιετική οργάνωση αντικατασκοπείας και κατηγορήθηκε για κατασκοπεία. Αυτή ήταν η τελευταία φορά που κάποιος τον είδε εν ζωή.
Το 1957, ο σοβιετικός υπουργός εξωτερικών, Αντρέϊ Γκρομίκο (γνωστός ως κύριος Νιέτ) παρέδωσε στον πρέσβη της Σουηδίας ένα έγγραφο το οποίο πιστοποιούσε ότι ο Βάλλεμπεργκ είχε φυλακιστεί στις φυλακές Λουμπιάνκα στη Μόσχα και είχε πεθάνει εξαιτίας καρδιακής προσβολής το 1947. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που η ΕΣΣΔ αναγνώρισε ότι ο σουηδός διπλωμάτης είχε πεθάνει στη Μόσχα, αν και τα αίτια παραμένουν ακόμη και σήμερα ασαφή. Σύμφωνα με επίσημες πηγές, τα αρχεία της ανάκρισής του έχουν εξαφανιστεί.
Μάλιστα, υπάρχουν πολλοί οι οποίο αμφισβητούν την γνησιότητα του εγγράφου που παρέδωσε ο Γκρομίκο, ενώ υπήρξαν και πολλοί «μάρτυρες», οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι ο Βάλλεμπεργκ στην δεκαετία του ’50 ήταν ζωντανός και ζούσε σε ένα στρατόπεδο εργασίας από το οποίο, μάλιστα, είχε καταφέρει να δραπετεύσει. Η σουηδική κυβέρνηση τον κήρυξε επίσημα νεκρό το 2016. Στις 26 Ιουλίου, η οικογένεια Βάλλεμπεργκ κατέθεσε αγωγή κατά της FSB ζητώντας πρόσβαση στα έγγραφα που σχετίζονται με το θάνατό του.
Ο θάνατος του Μπέρια
Ο Λαυρέντι Μπέρια, επικεφαλής της NKVD, της μυστικής αστυνομίας, μεταξύ 1938 και 1945 και διευθυντής του σοβιετικού πυρηνικού προγράμματος, ουδέν κοινό έχει με τον Ραούλ Βάλλεμπεργκ, εκτός από το γεγονός ότι οι σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες ενεμπλάκησαν στον θάνατο και των δύο.
Μετά το θάνατο του πρώην ηγέτη της ΕΣΣΔ, Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τσουκασβίλι ή Στάλιν, το 1953, ο Μπέρια διάσημος για την συμμετοχή του στην αιματηρή καταστολή των διαβόητων δικών της Μόσχας, έχασε την μάχη για την εξουσία ενάντια σε άλλους σοβιετικούς ηγέτες και πιο συγκεκριμένα, τους Γκεόργκι Μάλενκοφ και τον Νικήτα Χρουστσόφ. Αυτή η ήττα σήμαινε όχι μόνον το τέλος της πολιτικής του καριέρας, αλλά και της ζωής του.
Κατηγορούμενος για κατασκοπεία υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου και για παραποίηση στοιχείων σε πολλές δικαστικές υποθέσεις, κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε θάνατο στις 23 Δεκεμβρίου 1953, και εκτελέστηκε την ίδια ημέρα. Τουλάχιστον, αυτή είναι η επίσημη εκδοχή. Ωστόσο, υπάρχουν ιστορικοί που πιστεύουν ότι η δίκη δεν έγινε ποτέ και ο άλλοτε πανίσχυρος επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας εκτελέστηκε την ίδια ημέρα που συνελήφθη, δηλαδή στις 26 Ιουλίου 1953, και οι αντίπαλοί του δημιούργησαν την όλη υπόθεση για να νομιμοποιήσουν την πράξη τους.
Αυτή η έκδοση εμφανίζεται στην ταινία «Lavrenti Beria. Liquidación» του 2014και βασίζεται στο γεγονός ότι διαφορετικοί σοβιετικοί ηγέτες, όπως ο Χρουστσόφ και ο Μάλενκοφ έδωσαν διαφορετικές εκδοχές για τα γεγονότα.
Επιπλέον, ουδέποτε έγινε γνωστός ο τόπος της εκτέλεσης και ο τόπος της ταφής του. Ο θάνατος ενός από τους πιο έμπιστους του Στάλιν παραμένει μυστήριο και ακόμη και οι άνδρες των μυστικών υπηρεσιών που γνώριζαν την αλήθεια, ουδέποτε την αποκάλυψαν.
Οι άνδρες της Cheka και ο μυστικισμός
Σε αντίθεση με τις μυστικές υπηρεσίες του Αδόλφου Χίτλερ, ο οποίος είχε αρκετές ειδικές μονάδες που ασχολούνταν αποκλειστικά με παραφυσικές δραστηριότητες, οι σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες, ως επί το πλείστον, αντιμετώπιζαν με σκεπτικισμό τον μυστικισμό. Η πίστη στο υπερφυσικό θεωρούνταν ανοησία και ακόμη χειρότερα, αντιμαρξιστική. Αν και υπήρχαν κάποιες εξαιρέσεις.
Μια από τις εξαιρέσεις αυτές ήταν ο Γκλεμπ Μπόκιι, ένας πράκτορας της Cheka-OGPU (σοβιετική μυστική αστυνομία) μεταξύ 1921 και 1934. Όχι μόνον δημιούργησε το σύστημα των στρατοπέδων εργασίας, αλλά και ενδιαφερόταν για παραφυσικές δραστηριότητες και το τμήμα της OGPU του οποίου ηγήθηκε είχε σχέση με τον κόσμο του μυστικισμού.
Ο Μπόκιι επίσης προσπάθησε να οργανώσει μια αποστολή στο Θιβέτ με τον αποκρυφιστή Αλεξάντερ Μπάρτσενκο με σκοπό την αναζήτηση της μυθικής γης της Σαμπάλα. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι η αποστολή ήταν χάσιμο χρόνου και χρήματος και ακυρώθηκε. Τόσο ο Μπόκιι όσο και ο Μπάρτσενκο εκτελέστηκαν στις μεγάλες εκκαθαρίσεις στα τέλη της δεκαετίας του ’30.
