Aνεξάρτητος Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας (ΕΛΑΣ, Πυροσβεστικό Σώμα, Λιμενικό Σώμα) και τις φυλακές, θεσπίζεται με νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργού Δικαιοσύνης, του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και του αναπληρωτή υπουργού Προστασίας του Πολίτη.
Ο Εθνικός Μηχανισμός δεν θα λειτουργεί υπό τον έλεγχο ή την εποπτεία κάποιου Υπουργείου. Για προφανείς λόγους διαφάνειας, λειτουργικής ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας θα λειτουργεί στο πλαίσιο του Συνηγόρου του Πολίτη, ανεξάρτητης αρχής με συσσωρευμένη πείρα και γνώση στο πεδίο του ελέγχου της διοίκησης και της διερεύνησης υποθέσεων αυθαιρεσίας. Η συγκρότηση του ανεξάρτητου μηχανισμού θα επιτευχθεί με την άμεση κατάθεση σχετικού νομοσχεδίου που τροποποιεί τον ν. 3938/2011, νόμος ο οποίος προέβλεπε τη σύσταση Γραφείου Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας αλλά ουδέποτε εφαρμόστηκε.
Το εν λόγω νομοσχέδιο βασίζεται σε πρόταση ομάδας εργασίας των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (για θέματα Προστασίας του Πολίτη), η οποία στην συνέχεια έτυχε επεξεργασίας από όλα τα καθ’ ύλην αρμόδια υπουργεία, με τη συνδρομή του Συνηγόρου του Πολίτη.
Δεδομένης της φύσης του Συνηγόρου του Πολίτη ως Ανεξάρτητης Αρχής, η προβλεπόμενη διαδικασία διερεύνησης περιστατικών αυθαιρεσίας δεν υποκαθιστά τις προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες για τους υπαλλήλους στα σώματα ασφαλείας και τις φυλακές.
Ειδικότερα στο υπό κατάθεση νομοσχέδιο προβλέπονται τα ακόλουθα:
Ο Συνήγορος του Πολίτη επιλαμβάνεται σχετικών υποθέσεων:
α) ύστερα από καταγγελία,
β) αυτοβούλως,
γ) μετά από παραπομπή της υπόθεσης από τον καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργό ή Γενικό Γραμματέα.
