Σύσσωμη η αντιπολίτευση –για ετερόκλητους, μεταξύ των κομμάτων της, λόγους– ζητάει εκλογές, γνωρίζουσα ότι εκλογές αποφασίζει η κυβέρνηση, ενώ η ίδια δεν μπορεί να τις επιβάλλει.
Από τη δική της πλευρά, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι κάλπες θα στηθούν στην εκπνοή της τετραετούς θητείας της, γνωρίζουσα κι αυτή επίσης πως οι δανειστές, με τις όποιες αποφάσεις τους, μπορούν να επηρεάσουν τα μέγιστα τις πολιτικές εξελίξεις. Κι όλα τούτα, υπό την αίρεση ότι δεν θα συμβεί κάποιο αναπάντεχο γεγονός, στις εξωτερικές σχέσεις της χώρας, το οποίο θα έφερνε τούμπα τα πάντα.
Σ’ αυτό το εύθραυστο πολιτικό περιβάλλον, το ερώτημα, «Πότε θα γίνουν εκλογές;» πάλλεται στα χείλη όλων. Κατά γενική, όμως, παραδοχή –συμπολίτευσης κι αντιπολίτευσης– ο χρόνος των εκλογών θα εξαρτηθεί από δύο τινά:
α) Από τον τρόπο με το οποίο θα κλείσει το μνημονιακό πρόγραμμα τον Αύγουστο. Κατά συνέπεια, πολλά θα κριθούν κατά το τρέχον 4μηνο.
β) Από τις όποιες δεσμεύσεις θα κληθεί η χώρα να λάβει, για τη μεταμνημονιακή της πορεία.
Τι θα αποφασίσουν οι δανειστές
Κατά συνέπεια, πολλά θα κριθούν από τις θελήσεις των δανειστών, οι οποίες με τη δική τους σειρά θα εξαρτηθούν τόσο από τις εσωτερικές πολιτικές τους ισορροπίες –η καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ βρίσκεται απέναντι σε μια σκληρή ενδοκυβερνητική αντιπολίτευση σε ό,τι αφορά την απομείωση του ελληνικού χρέους– όσο κι από τις μεταξύ τους σχέσεις – τι θα πράξει ο Εμανουέλ Μακρόν, θα υποκύψει στις θελήσεις του Βερολίνου, όπως ο προκάτοχός του Φρανσουά Ολάντ, για να μη διαρραγεί ο γαλλογερμανικός άξονας, ή θα πραγματώσει το όραμά του για αυτόνομη πορεία, α λα Ντε Γκολ και Μιτεράν;
Και τέλος, γ) από τον όποιο συμβιβασμό μεταξύ Ευρωπαίων και ΔΝΤ, από τον οποίο θα εξαρτηθεί η παραμονή ή μη του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα.
Οι προτάσεις για το χρέος
Καθοριστικό ρόλο για τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα θα παίξει και ή όποια απόφαση για το χρέος, καθώς και ο χρόνος λήψεώς της. Στον τρόπο, τη διαδικασία, την αποδοχή και την αποτελεσματικότητα της όποιας απομείωσης συγκρούονται δύο σχολές. Από την όποια συμφωνία, θα εξαρτηθεί κι αν τελικά θα συμμετέχει το ΔΝΤ ή όχι. Ταυτόχρονα δοκιμάζεται τα μέγιστα και η ιδεολογική και πολιτική συνοχή της ΕΕ, αυτής καθεαυτής.
Από τη μία πλευρά είναι η πρόταση της Γαλλίας, που συνίσταται σε έναν «μηχανισμό αναπτυξιακής προσαρμογής» που θα συνδέει αυτόματα τις μελλοντικές αποπληρωμές του χρέους με τη σχετική οικονομική επιτυχία της Ελλάδας: Η Αθήνα θα καταβάλλει μεγαλύτερες δόσεις αν η οικονομία της αναπτύσσεται ταχύτερα και θα μειώνει τις δόσεις εάν επιβραδύνεται, μια διαδικασία που οι υποστηρικτές της ισχυρίζονται πως παρέχει στους μετέχοντες στην αγορά μεγαλύτερη σαφήνεια και διαφάνεια.
Απέναντι στο γαλλικό σχέδιο είναι η επιθυμία χωρών όπως η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Φινλανδία και η Αυστρία να διατηρήσουν έλεγχο στις αποπληρωμές της Ελλάδας. Η άποψη που υποστηρίζεται στο Βερολίνο είναι ότι μια τέτοια προσέγγιση θα αναγκάσει τους Έλληνες να συνεχίσουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τα μέτρα λιτότητας που βοήθησαν να μετατραπεί σε πλεόνασμα το 15% έλλειμμα του 2009. «H όποια τελική συμφωνία θα αποτελέσει προηγούμενο σε ολόκληρη την Ευρώπη και στον καθρέφτη του τρόπου με τον οποίο τα πλουσιότερα ευρωπαϊκά κράτη θα μεταχειρίζονται τα λιγότερο τυχερά από τα μέλη της Ένωσης», εκτιμά το αμερικανικό δίκτυο CNBC, γι’ αυτό και η συζήτηση και ο προβληματισμός είναι βαθύς και έντονος.
Τα σενάρια των εκλογών
Στο Μαξίμου εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια:
Σενάριο 1ο: Το ιδανικό…
Εκλογές τέλος της τετραετίας μαζί με τις αυτοδιοικητικές. Πολιτικός «πατέρας» είναι ο Πάνος Σκουρλέτης. Ο υπουργός Εσωτερικών στη σύλληψη του εν λόγω σεναρίου έλαβε υπόψη του δύο τινά: Πρώτον, να συμπέσει η ημερομηνία των εκλογών με την Κυριακή 4 Νοεμβρίου 2019, η οποία παρέπεμπε στην πρώτη εκλογική νίκη του Γεωργίου Παπανδρέου –3 Νοέμβρη του 1963– και θα μπορούσε να συνδυαστεί με το σύνθημα «εκλογές για να φύγουν τα μνημόνια που μας έφεραν οι προηγούμενοι», όπως τότε «εκλογές για να φύγει η Δεξιά».
Το εν λόγω σενάριο «κόλλησε» στο ότι η Κυριακή 4 Νοεμβρίου απέχει περισσότερο από 40 ημέρες που δίνει περιθώριο το Σύνταγμα για τη διενέργεια εκλογών μετά τη χρονική λήξη της πλήρους θητείας μιας κυβέρνησης. Έτσι «κλείδωσε» η ημερομηνία 13 Οκτωβρίου 2019, ημέρα εθνικών εκλογών και ταυτόχρονο β΄ γύρου αυτοδιοικητικών εκλογών. Δεύτερον, η ταυτόχρονη διενέργεια εθνικών εκλογών και αυτοδιοικητικών –κατά το Μαξίμου– μπορεί να οδηγήσει σε σύμπλευση του Κινήματος Αλλαγής με τον ΣΥΡΙΖΑ ή έστω να αποτελέσει απαρχή μίας από εκεί και πέρα πολιτικής συμπόρευσης.
Η εν λόγω άποψη εδράζεται στην ειλημμένη απόφαση της Κουμουνδούρου, στις επερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές να υποστηριχτούν πετυχημένοι δήμαρχοι ή περιφερειάρχες προερχόμενοι από το πάλαι ποτέ ΠΑΣΟΚ. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αναφέρονται ο Απόστολος Κατσιφάρας και ο Σταύρος Αρναουτάκης, περιφερειάρχες Δυτικής Ελλάδας και Κρήτης αντίστοιχα. Κατά την ερμηνεία ή έστω πολιτική προσδοκία των επιτελών του Μεγάρου Μαξίμου, η εν λόγω στήριξη μπορεί να γίνει αμοιβαία και για τον ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση.
Οι επιτελείς του Μεγάρου Μαξίμου, προκρίνοντας την επιλογή της εξάντλησης της κυβερνητικής θητείας, ευελπιστούν και σε δύο άλλα τινά: Να δοθούν περιθώρια χρόνου αποσυσπείρωσης της ΝΔ με το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος, με τα κυοφορούμενα σενάρια να βλέπουν το φως της δημοσιότητας, και να ωριμάσει το κοινωνικό και πολιτικό αντίκρισμα της εξόδου από το μνημόνιο, ήτοι –για να υπάρξουν απτά οφέλη για την πλατιά μάζα των ψηφοφόρων– και να δοθεί ο χρόνος στον ΣΥΡΙΖΑ να επαναπροσεγγίσει τους πολίτες που τον ανέδειξαν σε κυβέρνηση.
Σενάριο 2ο: Φθινόπωρο του 2018.
Το εν λόγω προσδιορίζεται κι ως απευκταίο από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Πάντως προτείνεται από πολλούς κυβερνητικούς βουλευτές, στην περίπτωση κατά την οποία δεν αποδώσουν οι προσπάθειες της κυβέρνησης να πείσει το κουαρτέτο για ματαίωση της ήδη υπογραφείσας από τον ΣΥΡΙΖΑ μείωσης των συντάξεων και του αφορολόγητου ορίου. Σημειώνεται επίσης πως ένας από τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση πραγματοποίησε και προτάσσει το σούπερ πλεόνασμα του 4,2% –κατά πολύ μεγαλύτερο από τις μνημονιακές υποχρεώσεις–, είναι και επιχείρημα κατά της μείωσης συντάξεων και αφορολόγητου ορίου.
Υπέρ αυτού του σεναρίου τάσσονται βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, με το επιχείρημα ότι «με την έξοδο από τα μνημόνια θα έχει δημιουργηθεί ένα καλό momentum και πριν την όποια αποδοχή ή όχι από τους θεσμούς για ματαίωση των μειώσεων σε συντάξεις και αφορολόγητο όριο». Το εν λόγω σενάριο, «εκλογές τον Οκτώβριο του 2018», πάντως είναι καθαρά μειοψηφικό και, όπως χαρακτηριστικά λένε, «ο Οκτώβριος δεν περνάει με τίποτα», καθώς θα έδινε και τροφή στην αντιπολίτευση, που ζητάει εκλογές και ταυτόχρονα θα ενίσχυε το αφήγημα ότι «ο Τσίπρας ψάχνει για ηρωική έξοδο».
Σενάριο 3ο: Εκλογές τον Μάιο του 2019, μαζί με ευρωεκλογές.
Το εν λόγω σενάριο, κι αυτό μειοψηφικό, προτείνεται από στελέχη τα οποία εκτιμούν πως λόγω της «χαλαρότητας» των ευρωεκλογών, η παράλληλη διεξαγωγή τους με τις εθνικές είναι η επιλογή με το χαμηλότερο ρίσκο. Επιπλέον, οι θιασώτες της εν λόγω εκτίμησης προσθέτουν πως «αν οι ευρωεκλογές πραγματοποιηθούν μόνες τους, η ΝΔ θα τις παρουσιάσει σαν «πρόβα» για τις εθνικές, με αποτέλεσμα να μην μπορεί η κυβέρνηση να σταθεί μέχρι και τον Οκτώβριο του 2019.
Ας ληφθεί υπόψη ότι μάλλον ο Σκουρλέτης έχει πείσει Τσίπρα, Παππά, Τζανακόπουλο, Τσακαλώτο, Βούτση και τον «παππού» Φλαμπουράρη.
Γράφει ο Γιάννης Σπ. Παργινός
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
