«Ειπώθηκαν πολλά για την αύξηση της θητείας, ασφαλώς δεν τίθεται τώρα θέμα. Δεν ξέρω πού θα οδηγήσουν οι ανάγκες, αλλά εγώ θα προτιμούσα να καταστήσω ως προτεραιότητα την πρόσληψη επίλεκτων επαγγελματιών οπλιτών-στελεχών και στους τρεις κλάδους».
Με αυτά τα λόγια, από το βήμα της Βουλής λίγο πριν από την ψήφιση του Προϋπολογισμού για το 2020, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος ξέκοψε για την ώρα –κι εδώ είναι το κλειδί– κάθε σκέψη για αύξηση της στρατιωτικής θητείας. Ωστόσο, η συζήτηση έχει φουντώσει για τα καλά, τα εθνικά θέματα και η ανάγκη ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων είναι ίσως στην πρώτη θέση της πολιτικής ατζέντας και… μοιραία όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά. Άλλωστε, σε περιόδους εθνικών κρίσεων –ακόμη και με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ– τα σενάρια για αύξηση της στρατιωτικής θητείας διακινούνται αρκετά συχνά.
Ωστόσο, ακόμη κι αν η κυβέρνηση αποφάσιζε να προχωρήσει άμεσα σε μία τέτοια κίνηση, πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι τα προβλήματα που θα δημιουργούνταν θα ήταν περισσότερα απ’ αυτά που θα λύνονταν. Μία αποστροφή του λόγου της Ντόρας Μπακογιάννη, σε ημερίδα του «Κύκλου Ιδεών» του Ευάγγελου Βενιζέλου, ήταν αρκετή για να βγουν από το συρτάρι τα… σενάρια για αύξηση της στρατιωτικής θητείας και για την αντιπολίτευση να κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί ως «λαγό» την πρώην υπουργό Εξωτερικών.
«Κατά τη δική μου γνώμη, η κυβέρνηση μπορεί να επανεξετάσει το θέμα της στρατιωτικής θητείας, το πρόγραμμα της ΝΔ προβλέπει υποχρεωτική θητεία στα 18, επίσης οφείλουμε να πούμε ανοικτά ότι η επιμήκυνση της θητείας, ιδιαίτερα στον Στρατό Ξηράς αλλά και στα άλλα Όπλα, δεν μπορεί να είναι ταμπού. Είναι μία συζήτηση που μπορούμε να ανοίξουμε με θάρρος και χωρίς φόβο για το πολιτικό κόστος», είπε χαρακτηριστικά η κα Μπακογιάννη.
Πρόκειται για θέση που έχει αρκετούς υποστηρικτές στους κόλπους του κυβερνώντος κόμματος, όπως, για παράδειγμα, τον βουλευτή και πρόεδρο της Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, Μάξιμο Χαρακόπουλο, ο οποίος σημείωσε ότι «οφείλουμε να βάλουμε στο τραπέζι καθαρά το ζήτημα της αύξησης της στρατιωτικής θητείας».
Παρουσιάζοντας μία δέσμη προτάσεων για σαρωτικές αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις, με στόχο τη βελτίωση της αποτρεπτικής ικανότητας και του αξιόμαχου, ο επίτιμος αρχηγός του ΓΕΕΘΑ και πρώτος πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ, στρατηγός (ε.α.) Μιχάλης Κωσταράκος, παίρνει κι αυτός θέση υπέρ της υποχρεωτικής στράτευσης στα 18 έτη σε συνδυασμό με αύξηση της θητείας. Πρόκειται για μελέτη με τίτλο «20 Βήματα για την Εθνική Άμυνα στον 21ο αιώνα».
Τα υπέρ
* Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας σε συνδυασμό με το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι νέοι ψάχνουν τρόπους ώστε να πάρουν αναβολή σπουδών έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη επάνδρωση ακόμη και μονάδων πρώτης γραμμής. Πρόκειται για «πονοκέφαλο» ετών στο ΓΕΣ. Μία τρίμηνη αύξηση της στρατιωτικής θητείας θα έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση του ποσοστού επάνδρωσης των μονάδων, ιδίως στον Στρατό Ξηράς.
* Κακά τα ψέματα, οι εννέα μήνες που υπηρετούν σήμερα οι κληρωτοί του Στρατού Ξηράς, δεν είναι αρκετοί για την απόκτηση μαχητικής εμπειρίας και άρτιας εκπαίδευσης στα οπλικά συστήματα. Εάν, μάλιστα, προσθέσει κανείς τον χρόνο της βασικής εκπαίδευσης, την άδεια απολύσεως (ένας μήνας περίπου) και τις άλλες άδειες, η πραγματική θητεία είναι κατά πολύ μικρότερη. Οι εκτιμήσεις είναι πως μία τρίμηνη αύξηση θα βοηθήσει να αποκτήσουν οι κληρωτοί μεγαλύτερη εμπειρία και εξοικείωση, άρα πιο άρτια εκπαιδευμένα στελέχη στις μονάδες πρώτης γραμμής.
Τα κατά
* Μπορεί να αποχαιρετήσαμε τα μνημόνια, ωστόσο μία αύξηση της στρατιωτικής θητείας θα επιφέρει επιβάρυνση του προϋπολογισμού του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Δεν είναι μόνο ότι αυξήθηκε το επιμίσθιο που λαμβάνουν κάθε μήνα οι κληρωτοί, από περίπου 9, σε 30 ευρώ. Είναι ότι θα χρειάζονται επιπλέον κονδύλια για τον ιματισμό, την εκπαίδευση, τη σίτιση, τις μετακινήσεις, τη διαβίωση κ.ά. των επιπλέον φαντάρων.
* Θα ξεσπάσει θύελλα αντιδράσεων, καθώς πολλοί θα βρεθούν να πουν ότι «εξισώνονται» οι τρεις κλάδοι των Ενόπλων Δυνάμεων και η «δύσκολη» θητεία του Στρατού Ξηράς θα είναι ίδιους μήνες με την πιο «εύκολη» θητεία της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού. Το αποτέλεσμα θα είναι ότι όλο και περισσότεροι νέοι θα επιχειρούν μετατάξεις από τον Στρατό Ξηράς, με αποτέλεσμα η όποια βελτίωση των αριθμών να είναι αναιμική.
* Ένας παράγοντας που δεν μπορεί να μείνει εκτός είναι το κοινωνικό κόστος μίας ενδεχόμενης αύξησης θητείας. Κακά τα ψέματα, περισσότεροι μήνες στο στράτευμα σημαίνουν και περισσότερα έξοδα για τις οικογένειες των κληρωτών, σε μία εποχή που τα οικονομικά πλαίσια είναι πολύ συγκεκριμένα και πολύ στενά για τους περισσότερους.
Οι πραγματικές λύσεις
Μιλώντας με τη γλώσσα των αριθμών, θα πρέπει κάποια στιγμή να συνειδητοποιήσουμε πως όσους μήνες κι αν αυξηθεί η στρατιωτική θητεία, πάντα οι Τούρκοι θα είναι περισσότεροι και θα έχουν μεγαλύτερες αριθμητικά Ένοπλες Δυνάμεις. Αρκεί και μόνο να αναφέρουμε ότι το 2018 στην Ελλάδα γεννήθηκαν περίπου 35.000 αγόρια και στη γειτονική χώρα περίπου 720.000 αγόρια. Κι όσο περνούν τα χρόνια, η «ψαλίδα» θα ανοίγει, λόγω της οικονομικής κρίσης, λόγω κουλτούρας κ.ά.
Γι’ αυτό και θα πρέπει, επιτέλους, πολιτικοί προϊστάμενοι και αρμόδιοι αξιωματικοί να αποφασίσουν ότι η Εθνική Άμυνα απαιτεί πραγματικές λύσεις κι όχι ημίμετρα, όπως η αύξηση της θητείας για τρεις μήνες, που μπορεί απλά να είναι το κερασάκι στην τούρτα ενός γενικότερου πλαισίου αλλαγών.
Για παράδειγμα, δεν γίνεται η Ταξιαρχία Πεζοναυτών να βρίσκεται στον Βόλο και ο Ναύσταθμος –τα πλωτά μέσα δηλαδή που θα χρησιμοποιούσουν σε περίοδο κρίσης– στη Σαλαμίνα, περισσότερα από 300 χλμ. μακριά. Πόσες ώρες θα χρειαστούν μέχρι να μετακινηθούν οι πεζοναύτες εκεί ή το αντίστροφο; Πόσες μονάδες χαμηλής επάνδρωσης και μικρής επιχειρησιακής αξίας –καθώς απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα από ένα θεωρητικό θέατρο επιχειρήσεων– υπάρχουν στην ενδοχώρα;
Μονάδες που εδώ και χρόνια κλείνουν ή μετακινούνται, αλλά όλο κάτι συμβαίνει και παραμένουν. Τι συμβαίνει; Κανείς δεν παίρνει το πολιτικό κόστος να δυσαρεστήσει τις τοπικές κοινωνίες, που σε μεγάλο βαθμό βασίζουν την οικονομία τους σε αυτά τα στρατόπεδα. Ιδίως η περίπτωση της Ταξιαρχίας Πεζοναυτών είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα, όταν όλα «πάγωσαν» λόγω των εκλογών της 7ης Ιουλίου και των παρασκηνιακών πιέσεων από τοπικούς βουλευτές, δημάρχους κ.ά.
Τι ισχύει σε περίπτωση επιστράτευσης
Μπορεί για κάποιους να είναι σενάριο τρόμου το ενδεχόμενο μερικής ή ολικής επιστράτευσης, ωστόσο, σε μία περίοδο όξυνσης των σχέσεων με την Τουρκία, καλό είναι να γνωρίζουμε τι ισχύει. Μάλιστα, η λέξη «επιστράτευση» είναι εδώ και κάποιες εβδομάδες από τις πιο διαδεδομένες αναζητήσεις στο ελληνικό διαδίκτυο. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το σύνολο των εφέδρων αξιωματικών και οπλιτών του Στρατού Ξηράς –που θα κληθούν σε περίπτωση μερικής επιστράτευσης– διακρίνεται ανάλογα με την ηλικία των εντεταγμένων εφέδρων σε α’ σειρά εφεδρείας (έως 40 ετών) και β’ σειρά εφεδρείας (από 41 έως 45 ετών).
1. Στην εφεδρεία των Ενόπλων Δυνάμεων εγγράφονται οι έφεδροι αξιωματικοί και οπλίτες που απολύονται από το στράτευμα, εφόσον δεν έχουν υπερβεί το 45ο έτος της ηλικίας τους. Οι έφεδροι εγγράφονται στην εφεδρεία του κλάδου των Ενόπλων Δυνάμεων στον οποίο εκπλήρωσαν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις. Ο έφεδρος μετά την απόλυσή του εντάσσεται στην εφεδρεία και λαμβάνει το ειδικό φύλλο πορείας, το οποίο έχει χρώμα:
– Πράσινο, για την τοποθέτησή του αρχικά σε μια Μονάδα, με τα καθήκοντα και την ειδικότητα που κατείχε κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας.
– Λευκό, με το οποίο τον θέτει σε κατάσταση αναμονής για μελλοντική τοποθέτησή του σε κάποια Μονάδα, ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύψουν.
2. Το κύριο επιστρατευτικό έργο εκτελείται από τις Μονάδες Επιστράτευσης (ΜΕ), οι οποίες βρίσκονται διεσπαρμένες σε όλη την ελληνική επικράτεια. Η εφεδρεία του Στρατού Ξηράς περιλαμβάνει όλους τους εκπαιδευμένους και κατά τον νόμο υποκείμενους σε επιστράτευση εφέδρους, όπως παρακάτω:
· Αξιωματικούς και μόνιμους υπαξιωματικούς, μέχρι καταλήψεώς τους από το εκάστοτε και κατά περίπτωση προβλεπόμενο όριο ηλικίας.
· Οπλίτες μέχρι τη συμπλήρωση του 45 έτους ηλικίας τους.
3. Η πρόσκληση του εφέδρου, σε περίπτωση επιστράτευσης, μπορεί να γίνει με ανακοίνωση στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Ραδιόφωνο, Τηλεόραση, Εφημερίδα, Διαδίκτυο), με τοιχοκόλληση προκηρύξεων ή με την επίδοση Φύλλου ατομικής Προσκλήσεως (ΦΑΠ). Εάν η ανακοίνωση γίνει με τα Μέσα Ενημέρωσης του κοινού, τότε ο έφεδρος θα κληθεί με μια από τις συνθηματικές λέξεις που υπάρχουν στο επάνω μέρος του Ειδικού Φύλλου Πορείας (ΕΦΠ), όπως:
· Το χρώμα του Ειδικού Φύλλου Πορείας.
· Το γράμμα Ω μαζί με έναν αριθμό.
· Τον κωδικό αριθμό της Μονάδας, που αποτελείται από δύο γράμματα με έναν τετραψήφιο αριθμό.
4. Κατά την αναχώρηση για τη Μονάδα, ο έφεδρος πρέπει να πάρει μαζί του οπωσδήποτε:
· Τροφή για 2 ημέρες (ξηρά τροφή).
· Την αστυνομική ταυτότητα.
· Τα επιστρατευτικά έγγραφα.
· Την άδεια οδηγήσεως αυτοκινήτου (εάν έχει).
· Ένα μικρό σακίδιο με τα προσωπικά του είδη.
Επίσης, θα πρέπει να αναχωρήσει άμεσα για τη Μονάδα που αναγράφεται στο Ειδικό Φύλλο Πορείας, για να μπορέσει να παρουσιαστεί έγκαιρα. Για τον σκοπό αυτόν, μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε συγκοινωνιακό μέσο σε συνδυασμό με τα αποκόμματα εισιτηρίων που είναι στο Ειδικό Φύλλο Πορείας του. Οδηγίες για τη συμπλήρωση και χρησιμοποίηση των εισιτηρίων του ΕΦΠ υπάρχουν στο πίσω μέρος των εισιτηρίων.
Ρεπορτάζ: Κώστας Παπαδόπουλος
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
