Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ
Το μεγαλόπνοο έργο του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο, «Αχ αυτά τα φαντάσματα», που αποτελεί αντανάκλαση των δικών του σκληρών βιωμάτων, αντίδραση ουσιαστικά σε έναν κόσμο φαιδρό και σκληρό, παρουσιάζεται στο θέατρο Μεγάλη Βρετάνια.
Αν δεχτούμε το έργο αυτούσιο χωρίς τις σκηνοθετικές «φανφάρες», θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι πρόκειται για ένα κομψοτέχνημα από έναν αρκετά ιδιαίτερο συγγραφέα. Ο Εντουάρντο Ντε Φιλίππο είχε πολύ δύσκολη παιδική ηλικία. Όταν ανακάλυψε σε ηλικία έντεκα χρόνων ότι στα χαρτιά εμφανιζόταν ως παιδί αγνώστου πατρός, ολόκληρη η ζωή του άλλαξε. Ο Ντε Φιλίππο σε «ένα ταξίδι προς την αυτογνωσία» συνειδητοποίησε νωρίς το ταλέντο του και την εκ γενετής του ροπή προς το θέατρο.
Ο ίδιος βίωσε την κοινωνική απόρριψη και τον αποκλεισμό και μεγαλούργησε δίνοντας σάρκα και οστά στον πόνο του μέσα από τα θεατρικά του έργα. Έχοντας έρθει σε επαφή με ανθρώπους «αφορισμένους» από το ευρύτερο κοινωνικό σύστημα, ο Ντε Φιλίππο έπλασε τα δημιουργήματά του με περισσή φροντίδα, τοποθετώντας τα απέναντι στις αδυναμίες και τις αμαρτίες τους, προικίζοντάς τα ταυτόχρονα με ελπίδα. Ελπίδα για λύτρωση, για έναν κόσμο καλύτερο.
Η γυναίκα κατέχει περίοπτη θέση στην καρδιά και στο μυαλό του συγγραφέα. Ο δραματουργός θεωρεί τη γυναίκα αίνιγμα ευθυγραμμιζόμενος προς τον χαρακτηρισμό του Φρόυντ, ενώ ακολουθώντας τον Έγελο τη βλέπει ως ειρωνεία. Για τον Ντε Φιλίππο, η γυναίκα κυριαρχεί παντού και ξέρει να χειρίζεται με αριστοτεχνικό τρόπο τους άντρες και να τους μετατρέπει σε ανδρείκελα.
Ωστόσο, όλα αυτά τα βαθιά νοήματα «πνίγονται» μέσα στις υψηλές προσδοκίες του Γιάννη Κακλέα, ο οποίος παρά το γεγονός ότι χειρίζεται σπουδαίους ηθοποιούς, όπως είναι ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος και ο Άρης Σερβετάλης, δεν τους αφήνει να βγάλουν προς το κοινό τη σημαντική εκφραστικότητά τους. Παρόλο που οι ηθοποιοί κινούνται ελεύθερα στον χώρο και εκφράζονται πολύ έντονα, οι κινήσεις τους φαίνονται να είναι πομπώδεις, σαν να αγωνίζονται να αναμετρηθούν με τα εξίσου πομπώδη σκηνικά που έχουν στηθεί επί σκηνής.
Τα μεγαλειώδη σκηνικά του Μανώλη Παντελιδάκη μας μεταφέρουν στη Νάπολη, σε μια αριστοκρατική οικία, που έχει κάτι το μυστηριακό, από το οποίο γεννιούνται, θα έλεγε κανείς, τα πρόσωπα του έργου. Τα μπαλκόνια που στήθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο μεταδίδουν ακριβώς τον αέρα μιας μικροαστικής γειτονιάς, όπου οι άνθρωποι αρέσκονται στο να παρατηρούν τις κινήσεις και τη ζωή των άλλων.
Τα κοστούμια, τα οποία επιμελήθηκε η Ειρήνη Τσακίρη, αποδίδουν με ακρίβεια το ναπολιτάνικο στιλ και την κομψότητα των Ιταλών, ενώ η ενδυματολογική εμφάνιση των φαντασμάτων είναι λειτουργική και ευφάνταστη.
Δοκιμασμένη τεχνική
Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, που ερμηνεύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, τον Πασκουάλε, επιστρατεύει μία δοκιμασμένη γι’ αυτόν και επιτυχημένη τεχνική, η οποία περιλαμβάνει συγκεκριμένους μορφασμούς και κινήσεις, γνωστές στο κοινό από τηλεοπτικές και άλλες θεατρικές του εμφανίσεις. Ίσως αυτήν τη φορά το κοινό να ήθελε να τον απολαύσει σε κάτι εντελώς διαφορετικό, σε έναν ρόλο στον οποίο θα σπάει τα στερεότυπά του. Στον ρόλο του Αλφρέντο, ο Άρης Σερβετάλης δοκιμάζει έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα από αυτούς που είχε ερμηνεύσει μέχρι στιγμής, αν και σε κάποια σημεία δεν καταφέρνει να ενσωματώσει το χιουμοριστικό του παρουσιαστικό στο αυστηρό ύφος που χρειάζεται ο ήρωας, τον οποίο υποδύεται. Η Φαίη Ξυλά παίζει άνευρα τον ρόλο της Μαρίας, της συζύγου του Πασκουάλε, που γοητεύεται από το φάντασμα, Αλφρέντο. Έτσι, η γυναίκα την οποία παρουσιάζει ως αρχετυπική μορφή ο Ντε Φιλίππο χάνεται μέσα στο σώμα της Φαίης Ξυλά.
Στον αντίποδα κινούνται οι εξής ηθοποιοί: Η Μαρία Κωνσταντάκη, η οποία υποδύεται την Καρμέλα και αποτυπώνει με αριστοτεχνικό τρόπο την τρέλα ενός αδύναμου ανθρώπου που έχει μετατραπεί σε φάντασμα, μέσα στον δικό του χώρο αναφοράς. Ο Κίμων Φιορέτος καταφέρνει να μπει στην ψυχοσύνθεση ενός φαντάσματος και αναδεικνύει με ευστροφία τον ήρωα του Ντε Φιλίππο, τον Γκαστόνε. Ο Αλέξανδρος Λογοθέτης ενσαρκώνει αριστοτεχνικά τον Ραφαέλε, τον δολοπλόκο αστυνομικό, ενώ η Αγορίτσα Οικονόμου στον ρόλο της Αρμίντα εντυπωσιάζει με τον αέρα της στη σκηνή. Απορία στους θεατές προκαλεί η παρουσία τριών προσώπων που εμφανίζονται απλώς για να γεμίσουν τη σκηνή και να συνοδεύσουν την Αγορίτσα Οικονόμου. Οι εν λόγω παρουσίες δεν διαδραματίζουν κανέναν απολύτως ρόλο, αλλά αποτελούν μια προσπάθεια εντυπωσιασμού από τον σκηνοθέτη, πράγμα που θεωρούμε ανώφελο, αφού ούτε συγκεκριμένο ρόλο έχουν στο έργο, ούτε και ουσιαστική ύπαρξη.
Οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη, ενώ κατορθώνουν να δημιουργήσουν μια τρομακτική ατμόσφαιρα και να προσδώσουν στους ηθοποιούς μια εφιαλτική μορφή, σε κάποια σημεία, όπου είναι απαραίτητο το σασπένς, χάνονται.
Όλα τα μηνύματα του Ντε Φιλίππο για την αξία του ανθρώπου, τον ρόλο της γυναίκας και τη συναισθηματική ωρίμαση των πασχόντων ατόμων κατακερματίζονται και διασκορπίζονται στο έργο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν καταφέρνουν να περάσουν ως ιδεολογήματα στη συνείδηση του θεατή και το κοινό αποχωρεί με έναν προβληματισμό: τελικά, τι ήθελε να πει το έργο;
Συνοψίζοντας τα παραπάνω, θα λέγαμε ότι ένα θεατρικό έργο, που ξεπερνά τα μικρά σύνορα της Νάπολης, ένα έργο που γράφτηκε με σοφία και ξεχωριστή ευαισθησία από τον Εντουάρντο ντε Φιλίππο, επισκιάστηκε από τη σκηνοθετική έπαρση του Γιάννη Κακλέα και τον καλλιτεχνικό εφησυχασμό των ηθοποιών που αναφέραμε. Εξάλλου, κοστούμια και σκηνικά, ενώ διεκδικούν μεγάλες προσδοκίες, δεν υπηρετούν τα βασικά σημεία του θεατρικού έργου, που είναι οι χειρονομίες, η εκφραστικότητα των ηθοποιών και οι κινήσεις στον χώρο.
Αν πρέπει να κρατήσουμε ένα μήνυμα από την παράσταση, ίσως αυτό να στηρίζεται στο ότι τα φαντάσματα του Ντε Φιλίππο είναι οι δικές μας προβολές. Είναι δικά μας δημιουργήματα, που τρέφονται από τις αδυναμίες μας και μόνο αν καταφέρουμε να τις καταπολεμήσουμε θα εξαφανιστούν από τη ζωή μας…
Μετάφραση: Θοδωρής Πετρόπουλος
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Σκηνικά: Μανώλης Παντελιδάκης
Κοστούμια: Ειρήνη Τσακίρη
Σχεδιασμός φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική διδασκαλία & επιμέλεια: Αλέξιος Πρίφτης
Διανομή: Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Άρης Σερβετάλης, Φαίη Ξυλά, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Βαγγέλης Χατζηνικολάου, Μαρία Κωνσταντάκη, Αγορίτσα Οικονόμου, Κίμωνας Φιορέτος, Μένη Κωνσταντινίδου, Βαγγέλης Ρωμνιός.
Θέατρο «Βρετάνια», Πανεπιστημίου 7, Αθήνα, τηλ.: 2103221579
Παιδιά, ενωθείτε για να νικήσουμε τον «Βέιν τον Τρομερό»!
«Υπήρχε κάποτε ένα τέρας σκιερό, το εβάπτισε η νονά του σε βαρέλα με νερό, παραμύθια δεν ζητούσε, είχε χρώμα σταχτερό και ζαχαρωτά μισούσε, λούνα παρκ και ροκ εντ ρολ… τον έλεγαν Βέιν ο Τρομερός»… Ένα τέρας απόκοσμο, μισός σαύρα-μισός ψάρι, έρχεται για να συνθλίψει τις ανθρώπινες αξίες, να κλέψει το χαμόγελο από τα χείλη των κατοίκων της μικρής γαλλικής πόλης και να τη «βουλιάξει» στο σκοτάδι.
«Ο Βέιν ο Τρομερός» ξεπηδάει από το ομώνυμο βιβλίο της Μάρας Χωματίδη και παίρνει σάρκα και οστά από τη θεατρική ομάδα «Σκηνή Κορδόνι» στο θέατρο Παραμυθίας. Πρόκειται για μια παράσταση γεμάτη μουσική, διαδραστικό παιχνίδι και μηνύματα για τις ανθρώπινες σχέσεις, τη μοναδικότητα του καθενός, τη συνεργασία, τη συλλογικότητα και το θαύμα.
Η Μάρα Χωματίδη αποδεικνύει τη συγγραφική της δεξιοτεχνία, καθώς καταφέρνει να δέσει πολύ αρμονικά τα στοιχεία του κωμικού, του συγκινητικού και να ενώσει τους δυο ακραίους πόλους Γη και Ουρανό, μπολιάζοντας το παραμύθι με μικρά, αλλά σημαντικά στοιχεία που μιλούν για τη ζωή και τον άνθρωπο και για παντοτινές αξίες.
Η οξυδερκής και χιουμοριστική ματιά της Έλντας Πανοπούλου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της επιτυχημένης πορείας της παράστασης. Τα σκηνικά είναι αρκούντως ταιριαστά με το ύφος του έργου, ενώ τα κοστούμια έρχονται να δώσουν μια χρωματική πινελιά στο όλο εγχείρημα. Οι δε ηθοποιοί καταφέρνουν να αιχμαλωτίσουν τα παιδιά και τους μεγάλους και να κρατήσουν απτόητο το ενδιαφέρον τους με τις γκριμάτσες τους, το άλλοτε αυστηρό και άλλοτε χαρούμενο ύφος τους και τις συντονισμένες και χορευτικές κινήσεις τους.
Για την ερμηνεία του ξεχωρίζει ο Σπύρος Σαρακηνός, ο οποίος φαίνεται ιδανικός στον ρόλο του Βέιν, του σκληρού και άκαρδου τέρατος. Ιδιαίτερο γέλιο προκαλεί ο γκαφατζής και αφελής υπηρέτης του Βέιν, ο Χάνος Ποντίκιος, τον οποίο υποδύεται με χιουμοριστικό τρόπο ο Ανάργυρος Βαζαίος, ενώ αναμφίβολα η έκπληξη της παράστασης είναι ο Κωνσταντίνος Φερεντούρος, ο οποίος γίνεται αγαπητός στα παιδάκια, καθώς στο έργο αναμετράται με το κακό και, χρησιμοποιώντας την ευλυγισία του, βγάζει νοκ άουτ το σκοτεινό πλάσμα, που όλοι φοβούνται.
Ο Βέιν θέλει να εµποδίσει τον καλό και όµορφο γαλαξία Κβάζαρ να γίνει ο οδηγός του Ουρανού και επιδιώκει να αναλάβει ο ίδιος τη θέση για να κυβερνήσει µε πονηριά και αδικία. Ένας μικρός επιστήμονας, που παρακολουθεί την πορεία του αστεριού, καταλαβαίνει, λοιπόν, ότι στον βυθό της θάλασσας υπάρχει ένα τρομερό τέρας, ο Βέιν, ο οποίος έχει φτιάξει μια μηχανή, μαζεύει όλα τα αστέρια του γαλαξία και τα φυλακίζει με σκοπό να οδηγεί εκείνος τον Ουρανό και την τροχιά της Γης, να λέει εκείνος πότε θα ξημερώνει και πότε θα νυχτώνει. Τα πλάσματα του βυθού αποφασίζουν να διαβάσουν το σοφό βιβλίο των φαλαινών για να τους δώσει τη λύση. Εκείνο τους λέει πως μόνο ο μικρός επιστήμονας θα καταφέρει να επαναφέρει την τάξη. Έτσι, το καλό και το κακό έρχονται αντιμέτωπα και δίνουν μια μάχη μέχρι τελικής πτώσεως. «Μετά το τέλος της παράστασης μένει ένα αίσθημα αισιοδοξίας και πληρότητας» ανέφερε χαρακτηριστικά μια θεατής της παράστασης, ενώ λίγο πριν από το τέλος ακούστηκε ένα μικρό παιδάκι να ρωτάει τους γονείς του πότε θα τελειώσει το έργο και όταν εκείνοι του είπαν πως έχει ακόμα, εκείνο με χαρά απάντησε «ωραία, γιατί μου αρέσει»!
Τα παιδιά αυτές τις άγιες ημέρες των Χριστουγέννων βιώνουν το θαύμα μέσα από τα παθήματα των ηρώων και τελικά την επαναφορά της τάξης στη μικρή γαλλική πόλη που στήνεται μπροστά μας. Όταν το καλό παίρνει τη θέση που του ανήκει, όταν η ανθρωπιά νικάει, παιδιά και μεγάλοι ξεσπούν σε χειροκροτήματα. Η Μάρα Χωματίδη, βραβευμένη από την Ένωση Συγγραφέων – Λογοτεχνών Ευρώπης, αποκαλύπτει μερικά από τα απαραίτητα συστατικά της για την επιτυχημένη της συνταγή: 1 ποτήρι (γεμάτο) χιούμορ, 3 κουταλιές (της σούπας) γνώση, 2 φλιτζάνια (του καφέ) φιλία, 3 φλιτζάνια (του τσαγιού) σοφία της αγάπης, 4 πιάτα (σούπας) περιπέτεια, 1 κατσαρόλα (καζάνι) μυστήριο… Η συγγραφέας, έχοντας πολύτιμους συνεργάτες δίπλα της την Έλντα Πανοπούλου, την αξιόλογη μουσικό Αφροδίτη Φρυδά και ηθοποιούς γεμάτους φρεσκάδα και όρεξη, περνάει το μήνυμα στα παιδιά πως τα θαύματα γίνονται μόνο όταν καλλιεργούνται μέσα μας, έχοντας ως εργαλεία την αρετή και τη γνώση.
Παίζουν οι ηθοποιοί: Aνάργυρος Βαζαίος, Γιάννης Βογιατζάκης, Χρύσα Δημοπούλου, Φάνης Κορρές, Χριστίνα Μουσσά, Γιώργος Μπουκουβάλας,
Μαρίνα Ρέππα, Σπύρος Σαρακηνός, Κωνσταντίνος Φερεντούρος, Μαριλένα Χατζηνικολαϊδη.
Μουσική: Αφροδίτη Φρυδά
Σκηνοθεσία: Έλντα Πανοπούλου
Σκηνικά Κοστούμια: Σκηνή Κορδόνι
Πληροφορίες – Κρατήσεις – Κάθε Κυριακή στις 15.00:
Θέατρο Παραμυθίας, Παραμυθιάς 27 – Μεταξουργείο





