Της Αμέλιας Αναστασάκη
Εφιαλτική είναι η κατάσταση στα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο λόγω της ύφεσης, της ανεργίας, των ελαστικών μορφών απασχόλησης και της αδήλωτης εργασίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέες περικοπές σε συντάξεις, εφάπαξ, αλλά και παροχές υγείας.
Η ελληνική κοινωνία, τα τελευταία χρόνια, βιώνει έναν δημοσιονομικό πανικό… Τα ασφαλιστικά ταμεία κύριας και επικουρικής σύνταξης και πρόνοιας παρουσιάζουν εικόνα διάλυσης και κατάρρευσης από έλλειψη πόρων, υποδομών και προσωπικού. Η ύφεση και η αδήλωτη εργασία αποτελούν τις βασικότερες αιτίες που έχουν οδηγηθεί τα Ταμεία σε μία εφιαλτική κατάσταση.
Το «Π» μίλησε με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής, κ. Θανάση Καποτά, ο οποίος περιέγραψε τις τεράστιες επιπτώσεις που έχουν υποστεί τα μεγαλύτερα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας και ο τομέας της υγείας, λόγω της κρίσης. «Με την καταγεγραμμένη ανεργία τον Ιανουάριο να εκτινάσσεται στο 27,2% από το 21,5% που ήταν τον Ιανουάριο του 2012, η χώρα μας καταγράφει αρνητικό ρεκόρ στην ευρωζώνη. Η πραγματική ανεργία αγγίζει το 32% (μακροχρόνια άνεργοι), με τους ανέργους να ανέρχονται στα 1.348.742 άτομα. Το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί στη χώρα τα τελευταία 40 χρόνια», αναφέρει.
«Από το 2010 χάθηκαν 506.803 θέσεις εργασίας. Ιδιαίτερης σημασίας είναι επίσης και η αλματώδης αύξηση των μακροχρόνια ανέργων, που το 2012 αντιστοιχούσαν στο 39% του συνόλου των ανέργων. Ενδεικτικό, μάλιστα, της δυσχερούς οικονομικής κατάστασης των ανέργων είναι το γεγονός ότι μόλις το 25% του συνόλου των ανέργων παίρνουν επίδομα ανεργίας», λέει ο κ. Θανάσης Καποτάς, πρόεδρος της ΠΟΠΟΚΠ.
Η… κατηφόρα των εσόδων
Προβλήματα το ασφαλιστικό σύστημα είχε διαχρονικά. Σήμερα, όμως, αυτά τα προβλήματα έχουν συσσωρευτεί και φυσικό επακόλουθό τους είναι η διόγκωσή τους… Το πρώτο δίμηνο του έτους, τα έσοδα υποχώρησαν κατά 696 εκατ. ευρώ… Η εκτίμηση του ελλείμματος στα ασφαλιστικά ταμεία αγγίζει τα 2,5 δισ. και για τον ΕΟΠΥΥ το 1,5 δισ., χωρίς να αποκλείεται και μεγαλύτερη αύξηση του ελλείμματος από αστοχίες υπολογισμών.
Δραματικός απολογισμός
Στον μεγαλύτερο ασφαλιστικό φορέα, το ΙΚΑ, η κατάσταση είναι δραματική. Κάθε μήνα ο Οργανισμός κάνει έναν αγώνα δρόμου για να εξασφαλίσει τις συντάξεις του μήνα. Μάλιστα, για να μπορέσει το ΙΚΑ να αντεπεξέλθει στις συντάξεις του Μαΐου έλαβε από εσωτερικό δανεισμό δάνειο ύψους 390 εκατ. Το πρώτο δίμηνο του έτους υπήρξε υστέρηση εσόδων κατά 14% σε σχέση με το 2012 και ενώ η εκτίμηση του προϋπολογισμού ήταν της τάξεως του 7%.
Οι απώλειες του ιδρύματος από την ανασφάλιστη εργασία αγγίζουν το 36% με τις απώλειες για το σύστημα να ξεπερνούν τα 6,5 δισ. Με τις μειώσεις μισθών και θέσεων εργασίας, το ΙΚΑ έχει απώλειες άλλο ένα 1,5 δισ. το 2013 (ποσοστιαία, κάθε μονάδα ανεργίας προκαλεί απώλεια εσόδων 250 εκατ. ευρώ). Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από ενεργές επιχειρήσεις ανέρχονται σε 8 δισ. και από τις ανενεργές επιχειρήσεις στα 4,5 δισ. Το ΙΚΑ για τις συντάξεις κάθε μήνα χρειάζεται περίπου 800 εκατ., με τον αριθμό των συνταξιούχων να αυξάνεται συνεχώς. Κάθε χρόνο υποβάλλονται περίπου 145.000 αιτήσεις για συνταξιοδότηση.
ΟΑΕΕ: Διπλάσια τα έξοδα από τα έσοδα
Ο ΟΑΕΕ έχει αντλήσει το πρώτο τετράμηνο του 2013 από την κρατική επιχορήγηση το 48,3%. Και αυτό, αν και ακούγεται εντελώς παράλογο, είναι «λογικό» επακόλουθο, αφού τα μηνιαία έσοδα του Ταμείου αγγίζουν τα 120 εκατ., ενώ τα έξοδά του για την καταβολή των συντάξεων είναι 260 εκατ. Δηλαδή, τα έξοδα του Ταμείου είναι πάνω από τα διπλάσια των εσόδων του…
Σε σύνολο 774.000 ασφαλισμένων το 2012, οι 380.000 ενεργοί ασφαλισμένοι δεν πληρώνουν εισφορές, με οφειλές κοντά στα 5,9 δισ., από τα 3 δισ. που ήταν το 2011. Από τις επιχειρήσεις που διέκοψαν τις εργασίες τους, 196.000 ασφαλισμένοι διέκοψαν την ασφάλισή τους στο Ταμείο, αφήνοντας οφειλές 1,5 δισ. Τον τελευταίο χρόνο διέκοψαν τις εργασίες τους περίπου 35.000 ασφαλισμένοι στο Ταμείο.
Ενας στους δύο ελεύθερους επαγγελματίες δεν καταβάλλει τις εισφορές του στον ΟΑΕΕ, με αποτέλεσμα οι απλήρωτες εισφορές στο Ταμείο να φτάνουν στα 7,4 δισ., από τα 3,5 δισ. που ήταν το 2009. Στον ΟΑΕΕ το έλλειμμα αναμένεται να φτάσει τα 830 εκατ. με δεδομένη τη μείωση των εσόδων από τις εισφορές που έχει υπερβεί το 30%. Κατά τον κ. Θανάση Καποτά, «η όποια αντιμετώπιση του οικονομικού προβλήματος δεν μπορεί πλέον να γίνει ούτε μέσα από την αύξηση των εισφορών, αλλά ούτε και μέσα από την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και τη μείωση των μισθών και των παροχών υγείας. Πρέπει να υπάρξει ένας συνολικός σχεδιασμός και μια συνολική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών των Ταμείων».
ΟΓΑ: Εξάντλησε σχεδόν τη μισή κρατική επιχορήγηση
Ο ΟΓΑ για το πρώτο τετράμηνο του 2013 έχει αντλήσει ήδη το 39,3% της κρατικής επιχορήγησης. Ο ΟΓΑ έχει αυτήν τη στιγμή 624.970 ασφαλισμένους και 1.149 ενεργές επιχειρήσεις. Εχει 624.934 συνταξιούχους γήρατος Ελληνες και 60 αλλοδαπούς. Επίσης, 112.218 συνταξιούχοι αναπηρίας Ελληνες και 98 αλλοδαποί αντίστοιχα ασφαλίζονται στον ΟΓΑ, ενώ οι επιδοματούχοι (τρίτεκνοι – πολύτεκνοι) φτάνουν τις 16.366. Την ίδια ώρα, 52.490 είναι οι ανασφάλιστοι Ελληνες του Ταμείου και 1.834 οι αλλοδαποί.
Απειλείται ο ΕΟΠΥΥ
Η ΠΟΠΟΚΠ χτυπά το «καμπανάκι» και για την κατάσταση στον ΕΟΠΥΥ, ο οποίος πλέον των άλλων προβλημάτων κληρονόμησε τις οφειλές των φορέων που έχουν ενταχθεί σε αυτόν (ΙΚΑ-ΟΑΕΕ-ΟΓΑ-ΟΠΑΔ-ΤΥΔΚΥ) και που σε μηνιαία βάση αγγίζουν το 1,4 δισ. ευρώ. Ο Οργανισμός αυτό το διάστημα κινείται στη λογική του «όσα εισπράττω τόσα πληρώνω».
Ομως, με συσσωρευμένο έλλειμμα 4 δισ. θα οδηγηθεί σε κατάρρευση που θα συμπαρασύρει και τα νοσοκομεία του ΕΣΥ, εξαιτίας των νοσηλίων που μένουν ανεξόφλητα ήδη από τους ασφαλιστικούς φορείς στον ΕΟΠΥΥ.
Ο ΕΟΠΥΥ κινδυνεύει τους επόμενους μήνες να βρεθεί σε καθολική αδυναμία αποπληρωμής των άμεσων υποχρεώσεών του, αν δεν πάρει έκτακτη επιχορήγηση. Την ίδια στιγμή, η σοβαρή έλλειψη σε υλικά και κυρίως αντιδραστήρια απαραίτητα για τη λειτουργία των μικροβιολογικών και βιομηχανικών εργαστηρίων του Οργανισμού έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα λειτουργίας με τα περισσότερα να υπολειτουργούν, με αποτέλεσμα οι ασφαλισμένοι να κατευθύνονται σε ιδιωτικά εργαστήρια, καταβάλλοντας συμμετοχή 15%-30% στις εξετάσεις.
Οπως λέει ο κ. Θανάσης Καποτάς, «πρέπει να αυξηθεί η κρατική επιχορήγηση του ΕΟΠΥΥ τουλάχιστον στο επίπεδο που προέβλεπε ο ιδρυτικός νόμος στο 0,6% του ΑΕΠ. Οι καταβολές των εισφορών του κλάδου υγείας να πηγαίνουν απευθείας στον ΕΟΠΥΥ και όχι στα επιμέρους ταμεία και μετά να αποδίδονται στον ΕΟΠΥΥ. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις στους παραβάτες με αυστηρά οικονομικά πρόστιμα».
Τέλος στις διπλές συντάξεις!
Οδυνηρή έκπληξη περίμενε αρκετές χιλιάδες «προνομιούχων» συνταξιούχων που παρά τα μέτρα και τις αποφάσεις των τελευταίων ετών εξακολουθούν να εισπράττουν όχι μία, αλλά δύο και τρεις συντάξεις από διαφορετικά ασφαλιστικά ταμεία που δεν είναι ηλεκτρονικά διασυνδεδεμένα μεταξύ τους. Το πρόγραμμα «ΗΛΙΟΣ» που εφαρμόζει πλέον το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έβγαλε «λαβράκια». Ουσιαστικά, πρόκειται για το πρόγραμμα της ΗΔΙΚΑ, που δίνει τη δυνατότητα ταυτοποίησης των Αριθμών Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ) και δίνει στο υπουργείο Εργασίας τη δυνατότητα να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή, πόσες συντάξεις λαμβάνει κάθε συνταξιούχος.
Μέσω αυτού του συστήματος, άλλωστε, θα εφαρμοστούν σε χιλιάδες διπλοσυνταξιούχους, κυρίως μηχανικούς, δικηγόρους και γιατρούς, οι περικοπές των συντάξεων, όπως προέβλεπαν τα μνημόνια 1, 2 και 3.
Συντονισμός
Πριν από λίγες μέρες, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο υπουργείο, με τη συμμετοχή του Γενικού Γραμματέα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Παναγιώτη Κοκκόρη, κατά την οποία συζητήθηκε ο συντονισμός των ταμείων για την πληρωμή των συντάξεων στους 96.333 συνταξιούχους που ανεστάλη η καταβολή της σύνταξης στον τραπεζικό τους λογαριασμό και θα πληρωθούν από τα ασφαλιστικά ταμεία. Βασική προϋπόθεση είναι ότι θα επικοινωνήσουν με τα ταμεία τους.
Αναλυτικά, κατά τη σύσκεψη, και με τη βοήθεια του νέου συστήματος διαπιστώθηκε ότι ο βαθμός συμπλήρωσης ΑΜΚΑ και ΑΦΜ στα μητρώα συντάξεων των ταμείων έχει φτάσει σε ποσοστό 99,14% και 98,67% αντίστοιχα. Ειδικά για τις 54.193 κύριες και 42.140 επικουρικές συντάξεις για τις οποίες δεν έχει συμπληρωθεί ο ΑΜΚΑ ή ο ΑΦΜ δεν θα γίνει η καταβολή τους στον τραπεζικό λογαριασμό των δικαιούχων. Οι συνταξιούχοι αυτοί θα πρέπει να επικοινωνήσουν ή να προσέλθουν στις αρμόδιες υπηρεσίες του ταμείου τους, προκειμένου να συμπληρώσουν στο μητρώο τους τα στοιχεία που λείπουν για να συνεχίσουν να λαμβάνουν κανονικά τη σύνταξή τους στον τραπεζικό τους λογαριασμό.
