Ρεπορτάζ: Δημήτρης Κωστάκος
Στη… σύνταξη βγαίνει από την 1η Ιανουαρίου του 2015 το ισχύον σύστημα συνταξιοδότησης. Τη θέση του θα πάρει ο νέος τρόπος υπολογισμού της σύνταξης, που θα επιφέρει τεράστιες αλλαγές στο ύψος των συντάξεων αλλά και στις συνθήκες ασφάλισης.
Η λεγόμενη «μαύρη εργασία» (χωρίς ασφάλιση) και τα μεγάλα διαστήματα ανεργίας θα επηρεάζουν καθοριστικά τον τελικό αριθμό ενσήμων και, επομένως, το πότε και το πόση σύνταξη θα πάρει ο δικαιούχος στο τέλος του εργασιακού του βίου. Βάσει του ισχύοντος συστήματος υπολογισμού της σύνταξης γήρατος από το ΙΚΑ, λαμβάνονται υπόψη το ύψος των αποδοχών του ασφαλισμένου, ο χρόνος ασφάλισής του και η οικογενειακή του κατάσταση.
Από τον Ιανουάριο του 2015, προβλέπεται ότι η σύνταξη θα αποτελείται από ποσό βασικής σύνταξης, καθώς και από ποσό αναλογικής σύνταξης. Αρχικά και για τους παλαιότερους ασφαλισμένους, θα εφαρμοστεί μεικτό σύστημα υπολογισμού. Το νέο σύστημα στην πλήρη εφαρμογή του θα είναι κατά βάση κεφαλαιοποιητικό, δεδομένου ότι πέραν της συμμετοχής του κρατικού κορβανά στη βασική σύνταξη, το υπόλοιπο ποσό ουσιαστικά θα βασίζεται στον… ατομικό ασφαλιστικό κουμπαρά κάθε δικαιούχου.
Τι ισχύει
Σήμερα, για τον υπολογισμό της σύνταξης, λαμβάνονται υπόψη:
• Ο μέσος όρος των ετήσιων αποδοχών της καλύτερης πενταετίας μέσα στην τελευταία δεκαετία, η οποία προηγείται του έτους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση συνταξιοδότησης.
• Οι ετήσιες αποδοχές των εργαζομένων, οι οποίες θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν βάσει συγκεκριμένων πολλαπλασιαστών που προβλέπονται στις αντίστοιχες εγκυκλίους του ΙΚΑ.
• Οι αναπροσαρμοσμένες αποδοχές της «πιο συμφέρουσας»πενταετίας θα πρέπει να αθροιστούν και, στησυνέχεια, να διαιρεθούν διά των συνολικών μηνών εργασίας που πραγματοποίησε ο εργαζόμενος την πενταετία αυτή. Κατόπιν αυτού,θα προκύψει το ποσό βάσει του οποίου ο εργαζόμενος θα προσδιορίσει την ασφαλιστική του κλάση.
• Ολες οι ημέρες της υποχρεωτικής και προαιρετικής ασφάλισης,εφόσον βέβαια έχουν καταβληθεί συνταξιοδοτικές εισφορές. Στον χρόνο υποχρεωτικής ασφάλισης εντάσσονται οι ημέρες του επιδόματος του ΟΑΕΔ λόγω τοκετού και εφεδρείας στρατού, καθώς και, υπό προϋποθέσεις, της ασθένειας. Για την προσαύξηση της σύνταξης λαμβάνονται υπόψη όλοι οι πλασματικοί χρόνοι, οι οποίοι εξαγοράζονται. Εφόσον υπολογιστεί ο συνολικός αριθμός ημερών ασφάλισης, διαιρώντας διά 300, τον μετατρέπετε σε έτη, καθώς οι προσαυξήσεις λόγω ημερών ασφάλισης γίνονται ανά έτος. Για τον λόγο αυτόν, στρογγυλοποιείται ο χρόνος ασφάλισης, είτε από εργασία είτε εξαγοράζοντας πλασματικούς χρόνους.
• Ο συντάξιμος μισθός (τεκμαρτός μισθός) και ο συνολικός χρόνος ασφάλισης.
Τι έρχεται
Σύμφωνα με το νέο σύστημα (άρθ. 1-4 του Ν. 3863/2010), η πλήρης βασική σύνταξη θα ανέρχεται στα 360 ευρώ και προβλέπεται επιπλέον αναλογικό ποσό σύνταξης, με βάση τα έτη ασφάλισης.Το αναλογικό ποσό σύνταξης θα υπολογίζεται βάσει των συνολικών αποδοχών ολόκληρου του εργάσιμου βίου.
Επιπλέον, καταργούνται οι ασφαλιστικές κλάσεις.Οι συντάξεις, για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2014 στο ΙΚΑ, δεν έχουν ουσιαστικά καμία αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού.
Το ποσό της βασικής σύνταξης μειώνεται 1/35 για κάθε χρόνο που υπολείπεται των 35 ετών διαμονής στην Ελλάδα, μεταξύ του 15ου και του 65ου έτους της ηλικίας. Ο συντελεστής για τα συντάξιμα χρόνια, που θα διανυθούν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά, είναι αυτός που αντιστοιχεί στο τελευταίο πλήρες έτος του συνολικού συντάξιμου χρόνου.
Μεικτό σύστημα
Για τους ασφαλισμένους που θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα το 2015 και συνταξιοδοτούνται το έτος αυτό, η σύνταξή τους θα αποτελείται από το άθροισμα δύο επιμέρους ποσών.
Τρόπος υπολογισμού για κάθε περίοδο:
Α) Το ποσό της σύνταξης για τον χρόνο ασφάλισης που έχει συμπληρωθεί έως 31 Δεκεμβρίου 2010 υπολογίζεται με τον παλιό τρόπο. Δηλαδή, με τις συντάξιμες αποδοχές των πέντε καλύτερων ετών της τελευταίας δεκαετίας. Η δεκαετία προσδιορίζεται έως το τέλος του προηγούμενου έτους από την υποβολή της αίτησης.
Β) Το ποσό της σύνταξης για τον χρόνο ασφάλισης, που συμπληρώνεται από 1ης Ιανουαρίου 2011 και μετά, υπολογίζεται με τις συντάξιμες αποδοχές όλης της περιόδου έως και τον προηγούμενο μήνα από εκείνον της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης.
Υπολογισμός σύνταξης (Ισχύον σύστημα)
«Παραθυράκι» για τη μείωση της νέας κατώτατης σύνταξης
«Παραθυράκι» για τη μείωση της νέας κατώτατης σύνταξης που θα καθιερωθεί από τον Ιανουάριο του 2015, κάτω από τα 360 ευρώ, αφήνει η ισχύουσα νομοθεσία. Σύμφωνα με στελέχη των ασφαλιστικών ταμείων, με βάση τα άρθρα 3 και 6του σχετικού νόμου (ν. 3863/10), που προβλέπουν την ετήσια αναπροσαρμογή της σύνταξης κατά 50% σε σχέση με το ΑΕΠ και κατά 50% σε σχέση με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ενδέχεται η κατώτατη σύνταξη να υπολείπεται ακόμη και των 300 ευρώ…
Σημειώνεται ότι η κατώτατη σύνταξη αποτελεί τη βάση επί της οποίας ο δικαιούχος διαμορφώνει το τελικό ποσό της σύνταξης, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι εισφορές που έχει καταβάλει. Πάντως, το υπουργείο Εργασίας διέψευσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο νομοθετικής παρέμβασης για τη μείωση της κατώτατης σύνταξης.
Μέτρα με επιπτώσεις στο ύψος της σύνταξης
Παράλληλα, όμως, εξετάζονται μέτρα με επιπτώσεις στο ύψος της σύνταξης και στο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.Πρόκειται για:
• Την αύξηση του ορίου χορήγησης της κατώτατης σύνταξης στα 20 από τα 15 χρόνια ασφάλισης που είναι σήμερα και
• τον περιορισμό –αν όχι την κατάργηση– των πάσης φύσεως μπόνους που προσαυξάνουν την κατώτατη σύνταξη και σε κάποιες περιπτώσεις αγγίζουν ή ξεπερνούν το 30%, διαμορφώνοντας ποσό αναντίστοιχο των εισφορών που έχει καταβάλει ο δικαιούχος.
*Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ που κυκλοφόρησε το Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2014
