Γράφει ο Λάζαρος Λασκαρίδης
Δύο ήταν τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ηγεμονικής παρουσίας του Κωνσταντίνου Καραμανλή στον πολιτικό του χώρο. Το πρώτο ότι επί των ημερών του δεν έγινε ποτέ ουσιαστική διάσπαση και στα δύο κόμματα που ο ίδιος ίδρυσε και το δεύτερο –πολιτικά οξυδερκές και αποτελεσματικό‒ ότι έκανε με τη Νέα Δημοκρατία τη Δεξιά… Κεντροδεξιά!
Παράλληλα, η ΝΔ γράφτηκε στην ιστορία ως ο μακροβιότερος πολιτικός φορέας του συγκεκριμένου χώρου, αφού επί 40 συναπτά έτη είναι κόμμα εξουσίας. Τυπικά, ο «γενάρχης» του χώρου, το Λαϊκό Κόμμα, επέζησε περισσότερα (45 το σύνολο, από το 1913 έως το 1958, αλλά τα επτά πρώτα θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος ότι η δομή του ήταν ανύπαρκτη, ενώ τα ισάριθμα τελευταία «φυτοζωούσε», αφού τα τέσσερα βρισκόταν εκτός Βουλής). Ηταν η περίοδος που, αρχικά, ο Ελληνικός Συναγερμός με ηγέτη τον Αλέξανδρο Παπάγο και, λίγο μετά, η ΕΡΕ του Κων/νου Καραμανλή το είχαν απονευρώσει.
Ιστορικά η πολιτική διαδρομή του χώρου ξεκινά με την πρωτοβουλία του Δημητρίου Γούναρη, όταν με το Λαϊκό Κόμμα απορρόφησε ένα μεγάλο μέρος του προσωποπαγούς Θεοτοκικού Κόμματος (από το οποίο προήρχετο και ο ίδιος) και δημιούργησε το αντίπαλο δέος στον Ελευθέριο Βενιζέλο και στο Κόμμα Φιλελευθέρων. Ομως, τη μεγάλη νίκη των εκλογών του 1920 ακολούθησε η Μικρασιατική Καταστροφή και η εκτέλεση του ιδίου, τεσσάρων κορυφαίων συνεργατών του και του αρχιστρατήγου της εκστρατείας…
Ο πολιτικός του χώρος ορφάνεψε και τότε αποστρατεύτηκε, οικία βουλήσει, ο Ιωάννης Μεταξάς για να τον εκφράσει, ιδρύοντας το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων. Ομως, η απερισκεψία του να δώσει πολιτική κάλυψη στο κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη τον έθεσε (ως εξόριστο στην Κορσική) εκτός των εκλογών του 1923, στις οποίες είχε ανακοινώσει ότι δεν θα έπαιρνε μέρος το Λαϊκό Κόμμα και έτσι έχασε την ευκαιρία να ηγεμονεύσει του χώρου. Οι επόμενες κάλπες (1926) έφεραν το πολιτικό παιχνίδι «ίσα βάρκα, ίσα πανιά» ανάμεσα στο Κέντρο και στη Δεξιά, με το ανασυγκροτημένο Λαϊκό Κόμμα, με τον νέο ηγέτη του Παναγή Τσαλδάρη, να επικρατεί καθαρά –στον χώρο της τελευταίας‒ των Ελευθεροφρόνων του Μεταξά.
Ενα μερικώς οικουμενικό σχήμα κυβέρνησε τον τόπο για δύο χρόνια, επανήλθε στην εξουσία ο Ελ. Βενιζέλος την επόμενη τετραετία και οι Λαϊκοί –στις δύο διαδοχικές αναμετρήσεις του 1932 και του 1933‒ «πήραν κεφάλι», με την κοινοβουλευτική βοήθεια του εκ μετεγγραφής από το αντίπαλο στρατόπεδο Γεωργίου Κονδύλη (Εθνικό Ριζοσπαστικό Κόμμα). Το φθινόπωρο του 1935 ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κονδύλης ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Π. Τσαλδάρη επανέφερε ‒μετά από 12 χρόνια‒ τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ και αμέσως μετά οι εκλογές (με μια δεύτερη δεξιά παράταξη υπό τους Κονδύλη, τους αποσχισθέντες από το Λαϊκό Κόμμα, μετέπειτα πρωθυπουργούς, τον κατοχικό Ιωάννη Ράλλη και τον υπηρεσιακό Τζον Θεοτόκη και τον υπαρχηγό του Μεταξά Θεόδωρο Τουρκοβασίλη να αγγίζει με 19,89% τους Λαϊκούς του 22,10%) να μη δίνουν κυβερνητική λύση. Αντίθετα να οδηγούν, λίγους μήνες αργότερα, στη δικτατορία του Μεταξά! Ακολούθησαν, ο πόλεμος, η κατοχή και η πολυπόθητη απελευθέρωση! Δέκα χρόνια μετά τις τελευταίες κάλπες, στήθηκαν νέες, από τις οποίες βγήκε κερδισμένο με άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία το Λαϊκό Κόμμα, ως κύριος πυλώνας ενός ευρύτερου σχήματος, της Ηνωμένης Παρατάξεως Εθνικοφρόνων.
Με νέο αρχηγό και πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη (ανεψιό του Παναγή, που είχε φύγει από τη ζωή το ’36) μπήκε στον Εμφύλιο και, στην πορεία του, συνάντησε νέα σχήματα του χώρου του, όπως το Νέο Κόμμα του Σπύρου Μαρκεζίνη, την Πολιτική Ανεξάρτητη Παράταξη των υπουργών του Μεταξά, Κωνσταντίνου Κοτζιά και Κωνσταντίνου Μανιαδάκη, αλλά και του Τουρκοβασίλη, το Μέτωπο Εθνικής Αναδημιουργίας του ανεψιού του Γούναρη Παναγιώτη Κανελλόπουλου (είχε ιδρύσει από το ’35 το Εθνικό Ενωτικό Κόμμα) και των συνεργαζόμενων μαζί του ναυάρχου Αλέξανδρου Σακελλαρίου και στρατηγού Νικόλαου Παπαδόπουλου (Παππού), καθώς και άλλα μικρότερα.
Στις εκλογές του 1950 ήλθε πρώτο αλλά με το ισχνό 18,80%, το οποίο σήμανε και το ουσιαστικό του τέλος. Είκοσι επτά από τους 62 βουλευτές του (έχοντας μπροστά τον μετέπειτα πρωθυπουργό Στέφανο Στεφανόπουλο και στις τάξεις τους τον Κων. Καραμανλή, αλλά και τον διάδοχό του ‒το 1980‒ Γεώργιο Ράλλη) αποχώρησαν και σχημάτισαν μαζί με τους επτά του Κανελλόπουλου, το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα. Το ΛΕΚ μαζί με το Νέο Κόμμα του Μαρκεζίνη ουσιαστικά αποτέλεσαν το πρόπλασμα της καθόδου του στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου στην πολιτική.
Ο νέος σχηματισμός (Ελληνικός Συναγερμός) πρώτευσε στις εκλογές του επόμενου έτους με 36,53%, ενώ το Λαϊκό Κόμμα περιορίστηκε στο 6,66%! Οι νέες κάλπες (1952) έβγαλαν παντοδύναμο τον Παπάγο και τον Κ. Τσαλδάρη να συνεργάζεται με τον συνασπισμό ΕΠΕΚ (Νικόλαος Πλαστήρας) και Φιλελευθέρων (Σοφοκλής Βενιζέλος), αλλά να μην εκλέγεται καν βουλευτής.
Ο Κων/νος Καραμανλής έγινε πρωθυπουργός μετά τον θάνατο του Παπάγου (1956). Ο βασιλιάς Παύλος δεν έκανε πρωθυπουργό έναν από τους αντιπροέδρους της κυβέρνησής του, Στεφανόπουλο και Κανελλόπουλο, αλλά τον 48χρονο (νεαρότατο για τέτοιο αξίωμα, τότε) πετυχημένο υπουργό Δημοσίων Εργων Κων/νο Καραμανλή. Ιδρύοντας εκείνος, λίγους μήνες μετά, την ΕΡΕ, βγήκε με άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία από τις τρεις εκλογικές αναμετρήσεις (1956, 1958 και 1961) που ακολούθησαν. Οι εκλογές του ’58 προκλήθηκαν από την αποχώρηση 15 βουλευτών της ΕΡΕ, αλλά, πολύ σύντομα, επέστρεψαν όλοι σχεδόν στις τάξεις της.
Μετά την ήττα του στις εκλογές του 1963 ο Κων/νος Καραμανλής εγκατέλειψε την Ελλάδα, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και άφησε την ηγεσία της ΕΡΕ στον Κανελλόπουλο. Τη νίκη της Ενωσης Κέντρου ακολούθησε η «αποστασία», μετά η δικτατορία των συνταγματαρχών, μέχρι που επέστρεψε ο Κων/νος Καραμανλής το 1974 και ίδρυσε τη Νέα Δημοκρατία.
Η ΝΔ της εποχής εκείνης δεν ήταν ούτε το «βασιλικό» Λαϊκό Κόμμα, ούτε ο «στρατιωτικός» Ελληνικός Συναγερμός, ούτε καν η εθνικόφρων ΕΡΕ, αλλά ένα κόμμα με τα χαρακτηριστικά των Χριστιανοδημοκρατικών της Ευρώπης. Και είχε γερές ρίζες, αφού κέρδισε τις 9 από 15 εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια, ανέδειξε άλλους τέσσερις πρωθυπουργούς (Γ. Ράλλη, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, Κώστα Καραμανλή, Αντώνη Σαμαρά) και που, σήμερα, 40 χρόνια από τη γέννησή της, κυβερνά τον τόπο!
