Γράφει ο Γιάννης Σπ. Παργινός
Ο γενικός προβληματισμός επεκτείνεται και οξύνεται περαιτέρω, καθώς η παντελής έλλειψη ρευστότητας στην αγορά καταλήγει σε πλήρη οικονομική ασφυξία.
Οι αντιφατικές έως και αντικρουόμενες δηλώσεις των επίσημων χειριστών της υπόθεσης, ένθεν κακείθεν των ελληνικών συνόρων, φουντώνουν την ανασφάλεια των πολιτών και γιγαντώνουν την προσδοκία άμεσων κυβερνητικών αποφάσεων για την όσο το δυνατόν ταχύτερη και εθνικά πιο συμφέρουσα πολιτική απεμπλοκή του θέματος.
Ενδεικτικό του κλίματος αβεβαιότητας είναι ότι, ενώ επίσημα χείλη των Βρυξελλών «βλέπουν» μικρή πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με την Αθήνα, χωρίς να αφήνουν ωστόσο περιθώρια αισιοδοξίας για την εξεύρεση μιας άμεσης συμφωνίας, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών εμφανίζεται σίγουρος πως Ελλάδα και πιστωτές θα συμφωνήσουν σύντομα. Δεν παραλείπει, όμως, να καλεί τους δανειστές «να παραδεχθούν τα λάθη τους» και το «αδιέξοδο» και «ατελέσφορο» της συνταγής τους.
Παράλληλα, λίγες ημέρες πριν από το Eurogroupτης 24ης Απριλίου, Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωνε πως η ελληνική κυβέρνηση και οι θεσμοί βρίσκονται ακόμα «σχετικά μακριά από μια συμφωνία».
Ο υπουργός Οικονομικών, Γιάνης Βαρουφάκης, την 21η Απριλίου, είπε πως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οι εταίροι της Βόρειας Ευρώπης αρνούνται να αποδεχθούν μια πραγματικότητα και «η πολιτική τους είναι καταστροφική τόσο για την Ελλάδα, όσο και για την ίδια την Ευρώπη».
Ταυτόχρονα, πρόσθεσε πως οι διαπραγματεύσεις είναι σκληρές και η κυβέρνηση έχει να αντιμετωπίσει ένα νέου τύπου πραξικόπημα «όχι με τανκς, όπως το 1967, αλλά μέσω των τραπεζών».
«Θα συνεχίσουμε να λέμε την αλήθεια και ελπίζω ότι θα έρθουμε σε συμφωνία. Θα κάνουμε συμβιβασμούς, αλλά δεν θα υποχωρήσουμε άτακτα», τόνισε ο Έλληνας υπουργός. Ακόμα, επεσήμανε το γεγονός ότι στη δύσκολη περίοδο των διαπραγματεύσεων με τους εταίρους «έχει δημιουργηθεί ένα εθνικό μέτωπο εναντίον του ψεύδους, της αυτοτροφοδοτούμενης κρίσης και της αυτοϋπονόμευσης, που πετυχαίνει μια λιτότητα σε περίοδο μεγάλης κρίσης» στην εκδήλωση που έγινε, στο πλαίσιο της εκστρατείας «Αφήστε την Ελλάδα να αναπνεύσει», υπό την αιγίδα της Αυστραλοελληνικής Εκστρατείας Αλληλεγγύης (Australia-Greece Solidarity Campaign), στο Εργατικό Κέντρο (Trades Hall) της Μελβούρνης.
Grexit ή χρεοκοπία εντός ευρώ;
Παράλληλα με το αυτοτροφοδοτούμενο κλίμα αβεβαιότητας από αντιφατικές και αντικρουόμενες δηλώσεις αναπτύσσεται διεθνώς και μια παραφιλολογία περί εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη (grexit ) ή χρεοκοπία εντός ευρωζώνης.Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, μιλώντας στο Bloomberg, δεν παρέλειψε να ασκήσει κριτική στην ελληνική κυβέρνηση.
Σε ερώτηση σχετικά με το εάν το Βερολίνο εξετάζει το ενδεχόμενο της ελληνικής χρεοκοπίας εντός ευρώ, όπως θέλουν σενάρια που έχουν δημοσιευτεί στον Τύπο, ο κ. Σόιμπλε απάντησε πως «δεν έχουμε τέτοια θέματα. Δεν υπάρχει κανένα λόγος για εικασίες. Η Ελλάδα παραμένει στο ευρώ ό,τι και να γίνει», ξεκαθάρισε. Κινούμενος στο ίδιο πνεύμα με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών και ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, προεξόφλησε ότι η «Ελλάδα θα παραμείνει στο ευρώ έτσι κι αλλιώς», αλλά δημοσιεύματα τον φέρουν να έχει μεγάλο εκνευρισμό με την Ελλάδα.
Από την αντίπερα όχθη, η Barclays αναφέρει ότι η εμπιστοσύνη των αγορών προς την Ελλάδα παραμένει εύθραυστη, ενώ το ευρώ θα συνεχίσει να δέχεται πιέσεις και εξαιτίας αυτής της κατάστασης.
«Τα προβλήματα ρευστότητας της Ελλάδας το πιθανότερο είναι ότι θα διατηρηθούν και τις επόμενες εβδομάδες, παρά την αποπληρωμή του ΔΝΤ και την πρόσφατη έκδοση έντοκων γραμματίων. Παράλληλα, η ρευστότητα των τραπεζών έχει επιδεινωθεί, όπως αποδεικνύει και η “εκτεταμένη” χρήση του ELA», υπογραμμίζει ο οίκος και καταλήγει στο συμπέρασμα πως έναgrexitείναι όσο ποτέ άλλοτε «πιθανό και αναμενόμενο».
Είναι λίαν σαφές πως όλοι οι διεθνείς οίκοι, που συγκλίνουν στη θέση περί «εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη», παρατηρούν ότι…η έντονη αβεβαιότητα που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία και στην οικονομία προκαλεί: α) συνεχή εκροή καταθέσεων, β) ανησυχίες για τη φερεγγυότητα των τραπεζών, γ) μείωση των φορολογικών εσόδων, δ) αρνητική επίπτωση στις προοπτικές της οικονομίας και δ) αύξηση των κινδύνων πιστωτικού ατυχήματος είτε του κράτους, είτε των τραπεζών.
Τούτων όλων δοθέντων, αναπτύσσεται η θεωρία περί της χρήσεως «διπλού νομίσματος»: ευρώ ή δραχμή; Ή, μήπως, και τα δύο ταυτόχρονα;Η θεωρία του «διπλού νομίσματος» βρίσκει εμπνευστές και θιασώτες κυρίως σε ευρωπαϊκό περιβάλλον, από εκείνους κυρίως που θεωρούν πως η «Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει στην ευρωζώνη», αλλά ταυτόχρονα κρίνουν πως μια έξοδός της (grexit) θα ήταν και καταστροφική για το κοινό νόμισμα που θέλουν να διασώσουν.
Προσθέτουν, μάλιστα, πως ο «πανούργος Βαρουφάκης» έχει κατανοήσει την πραγματικότητα που και οι ίδιοι γνωρίζουν και επ’ αυτής «εκβιάζει». Καταλήγουν, δε, στην πρόταση πως, στην παρούσα φάση, για την Ελλάδα θα ήταν ευκταίο να διατηρηθεί στο ευρώ και να έχει παράλληλα και ένα άλλο νόμισμα.
«Πράγματι, η χώρα θα μπορούσε κάλλιστα να αναγκαστεί να πάει σε μια τέτοια λύση», αναφέρεται σε σχετικό άρθρο του «Market Watch». Μάλιστα, προτρέπει να ακολουθήσει η Ελλάδα το δικό της νόμισμα, να το υποτιμήσει κατά βούληση και να βρει μια λιγότερο επώδυνη πορεία για την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητάς της, που δεν θα στηρίζεται στην υπάρχουσα διαδρομή της λιτότητας και του αποπληθωρισμού.
Η Ελλάδα να διατηρήσει το ευρώ και να έχει και ένα άλλο νόμισμα. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα μπορεί να εξαναγκαστεί σε μια τέτοια λύση, αναφέρεται στη«WSJ».
Capital controls
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, μια πτώχευση θα μπορούσε κάλλιστα να οδηγήσει την ΕΚΤ στο να σταματήσει να υποστηρίζει τις ελληνικές τράπεζες μέσω του ELA. Χωρίς τη ρευστότητα της ΕΚΤ, οι ελληνικές τράπεζες θα βρεθούν γρήγορα αντιμέτωπες με εκροές καταθέσεων και η ελληνική κυβέρνηση θα αναγκαστεί να επιβάλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ως ένα έκτακτο μέτρο, η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να τυπώσει τις λεγόμενες υποσχετικές (IoUs), που θα λογίζονταν ως νόμισμα. Στον βαθμό που οι άνθρωποι αμφέβαλλαν ότι τα γραμμάτια αυτά θα μπορούσαν ποτέ να εξαγοραστούν στο 100%, θα μπορούσε να υπάρξει μια δευτερογενής αγορά που θα προσέφερε μια συναλλαγματική ισοτιμία των χρεογράφων αυτών με ευρώ.
Και έτσι αυτομάτως η Ελλάδα θα έχει δύο νομίσματα: το ευρώ θα είναι το επίσημο σημείο αναφοράς και τα IoUs, που θα εκδίδονταν αποκλειστικά και ελεύθερα από την ελληνική κυβέρνηση για τις συναλλαγές στο εσωτερικό, αναφέρεται, μεταξύ άλλων,στη WSJ.
Δ. Παπαδημητρίου, «πατήρ» της ιδέας
O Ελληνοαμερικανός οικονομολόγος Δημήτρης Παπαδημητρίου, σύζυγος της βουλευτού Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και αναπληρώτριας υπουργού Εργασίας, Ράνιας Αντωνοπούλου, ανήκει στους εμπνευστές του φημισμένου Ινστιτούτου Οικονομικών Levy και τελεί πρόεδρός του από την ίδρυσή του. Ταυτόχρονα, είναι καθηγητής Οικονομικών στην έδρα «Jerome Levy» και εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Bard College.
Όπως από πολύ νωρίτερα από την ανάδειξη κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ο καθηγητής Δημήτρης Παπαδημητρίου υποστηρίζει πως «η εισαγωγή ενός παράλληλου νομίσματος θα συνοδεύεται με την προσωρινή αναστολή (α) στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων (δημιουργήθηκε ήδη προηγούμενο με το σχέδιο ‘‘διάσωσης’’ της Κύπρου) και (β) στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους έως την ανάκαμψη της οικονομίας και της επιστροφής του ΑΕΠ στα επίπεδα του 2008.
Το παράλληλο νόμισμα θα προσφέρει τη δυνατότητα για την εφαρμογή μιας δημοσιονομικής πολιτικής για την καταπολέμηση της μάστιγας της ανεργίας και για την επανεκκίνηση της οικονομίας μέσω στοχευμένων δημόσιων δαπανών, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος του ‘‘εργοδότη έσχατης προσφυγής’’ για κοινωνική εργασία.
Όλες οι εγχώριες συναλλαγές, ξεκινώντας πρώτα με τον δημόσιο τομέα και στη συνέχεια με τον ιδιωτικό τομέα, θα γίνονται με διαφορετικό νόμισμα από το ευρώ».
Σημειώνεται πως, ως έσχατη λύση, συζητείται η θεωρία Παπαδημητρίου σε «εμπιστευτικές συνάξεις» κορυφαίων στελεχών κυβέρνησης. Σύμφωνα, δε, με το «Plan B», «το παράλληλο νόμισμα φαίνεται να είναι απαραίτητο συστατικό για ένα βιώσιμο ‘‘σχέδιο Β’’, αφού η ΕΕ δείχνει να κλείνει τα αφτιά της στην ανάγκη για τη χάραξη και την εφαρμογή ενός αναπτυξιακού σχεδίου στα πρότυπα του σχεδίου Μάρσαλ».
Πάντως, πέρα από τις όποιες συζητήσεις διεξάγονται, από οποιουσδήποτε και σε οποιοδήποτε επίπεδο, όλα εξαρτώνται από το τι θα πει και το τι θα αποφασίσει ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, ανάλογα και με τα αποτελέσματα των υψηλού επιπέδου επαφών που έχει…
*Ρεπορτάζ από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας το «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 25 Απριλίου 2015.
