Γράφει ο Πάνος Θ. Τζίφας
Ανατριχιαστικά στοιχεία φέρνει στο φως της δημοσιότητας η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ), που σε μεγάλη έρευνα που πραγματοποίησε διαπίστωσε ότι από το 2013 έως σήμερα 2.500.000 Έλληνες έφτασαν στο όριο της πλήρους και ταπεινωτικής φτώχειας! Την ίδια στιγμή, τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για την επαιτεία και δη την παιδική ξεπερνούν κάθε φαντασία, με περισσότερα από 3.500 ανήλικα θύματα.
Συγκεκριμένα, από το 2013 οι απώλειες στα οικιακά εισοδήματα ανέρχονται στα 13,9 δισ. ευρώ, καθώς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε κατά 10,2%, από 136,5 δισ. ευρώ το 2012 σε 122,6 δισ. ευρώ το 2013. Επομένως, η δυσμενέστερη εξέλιξη για τα «πορτοφόλια» των ελληνικών νοικοκυριών ήταν αφενός η μείωση κατά 10,7% των αποδοχών των εργαζομένων και αφετέρου η παράλληλη συρρίκνωση κατά 12,2% των κοινωνικών παροχών που εισπράττουν κάποιοι από αυτούς. Ως εκ τούτου, η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3,6% το 2013 σε σύγκριση με το 2012, από 134,7 δισ. ευρώ σε 129,9 δισ. ευρώ!
Μειώσεις και ελλείμματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από τους αναθεωρημένους ετήσιους μη χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς θεσμικών τομέων της ΕΛΣΤΑΤ, οι ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών μειώθηκαν κατά 1% το 2013 σε σχέση με το 2012, από 7,6 δισ. ευρώ σε 7,5 δισ. ευρώ, ενώ το ποσοστό των ακαθάριστων επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου προς την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) διαμορφώθηκε σε 13,3% το 2013, από 12,8% το 2012.
30% παιδική φτώχεια
Στο απίστευτο όριο της ανέχειας ζουν 892.763 νοικοκυριά (2013), αριθμός που αυξάνεται, με το μέσο ετήσιο ατομικό εισόδημα να φτάνει μόλις τα… 9.303 ευρώ! Ταυτόχρονα, η παιδική φτώχεια (0-17 ετών) «αγγίζει» το δυσθεώρητο ποσοστό του 30%. Έτσι, ολόκληρες πληθυσμιακές ομάδες Ελλήνων πολιτών αδυνατούν να εξασφαλίσουν ακόμα και τα βασικά για τη διατροφή και τη θέρμανσή τους.
Επιπλέον, σύμφωνα πάντα με την ΕΛΣΤΑΤ, φοβερές είναι οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά χωριά –ιδίως της ηπειρωτικής ενδοχώρας– στα χρόνια της κρίσης, με τους αριθμούς να σοκάρουν. Σύμφωνα με την έρευνα, το ποσοστό του πληθυσμού που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και στερείται βασικά αγαθά –από τη θέρμανση της κατοικίας του, το πλυντήριο ρούχων, τη δυνατότητα να πληρώσει λογαριασμούς μέχρι και ελλείψεις στη διατροφή του (κρέας ή ψάρι)– ξεπέρασε το 20%. Αυτοί που πλήττονται ιδιαίτερα είναι οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών.
2.529.005 ζωντανοί-νεκροί
Το κατώφλι της απόλυτης φτώχειας έχει περάσει σχεδόν το ¼ του συνολικού πληθυσμού της χώρας, καθώς καλείται να επιβιώσει με το «εξευτελιστικό» ποσό των 5.023 ευρώ ετησίως ανά άτομο και των 10.547 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών.
– Το έτος 2013, το 23,1% του συνολικού πληθυσμού της χώρας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας, όταν το όριο φτώχειας ορίζεται στο 60% του διάμεσου συνολικού ισοδύναμου εισοδήματος του νοικοκυριού.
– Το μέσο ετήσιο ατομικό ισοδύναμο εισόδημα ανέρχεται σε 9.303 ευρώ και το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της χώρας σε 16.170 ευρώ.
– Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 892.763 και τα μέλη τους σε 2.529.005.
Η απόλυτη φτώχεια
– Ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 28,8% και είναι υψηλότερος κατά 5,7 ποσοστιαίες μονάδες από το αντίστοιχο ποσοστό του συνολικού πληθυσμού.
– Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών ανέρχεται σε 15,1% και είναι μειωμένος κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2012.
– Ο πληθυσμός που διαβιεί σε νοικοκυριά που δεν εργάζεται κανένα μέλος ή εργάζεται λιγότερο από τρεις μήνες, συνολικά, το έτος, ανέρχεται σε 1.200.800 άτομα ή σε 19,6% του πληθυσμού ηλικίας 18-59 ετών, ενώ το προηγούμενο έτος (2012) ανερχόταν σε 1.010.900 άτομα.
– Το ποσοστό του πληθυσμού που απειλείται από τη φτώχεια ως προς το σύνολο του πληθυσμού για κάθε μία από τις παρακάτω ομάδες είναι:
■ Άνδρες άνεργοι, 50,7%.
■Μονογονεϊκά νοικοκυριά με τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί, 37,2%.
■ Λοιποί μη οικονομικά ενεργοί (εκτός συνταξιούχων), 30,3%.
■ Παιδιά ηλικίας 0-17 ετών, 28,8%.
■ Νοικοκυριά με έναν ενήλικα ηλικίας κάτω των 65 ετών, 24,4%.
■ Μονοπρόσωπα νοικοκυριά με μέλος θήλυ, 22,9%.
– Ο πληθυσμός που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό ανέρχεται σε 3.903.800 άτομα ή 35,7% του συνόλου του πληθυσμού (το 2012 ήταν 3.795.100 άτομα).
- Ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, υπολογιζόμενος με κατώφλια διάφορα του 60% του διάμεσου συνολικού διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος, ανέρχεται σε:
■ 11,1%, αν το κατώφλι οριστεί στο 40% του διάμεσου συνολικού διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος.
■ 16,6%, αν το κατώφλι οριστεί στο 50% του διάμεσου συνολικού διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος.
■ 31,4%, αν το κατώφλι οριστεί στο 70% του διάμεσου συνολικού διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος.
Ο απόλυτος κίνδυνος
Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (δηλαδή μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών) ανέρχεται σε 53,4%, ενώ όταν περιλαμβάνονται μόνο οι συντάξεις και όχι τα κοινωνικά επιδόματα, μειώνεται στο 28,0%. Το ανωτέρω ποσοστό μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ανέρχεται σε 23,1%.
– Τα κοινωνικά επιδόματα συμβάλλουν στη μείωση του ποσοστού της φτώχειας κατά 4,9 ποσοστιαίες μονάδες.
– Οι συντάξεις συμβάλλουν στη μείωση του ποσοστού της φτώχειας κατά 25,4 ποσοστιαίες μονάδες.
– Το σύνολο των κοινωνικών μεταβιβάσεων μειώνει το ποσοστό της φτώχειας κατά 30,3 ποσοστιαίες μονάδες.
– Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (δηλαδή μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών) εκτιμάται σε 89,5% για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, ενώ πριν από τα κοινωνικά επιδόματα (συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων) εκτιμάται στο 19,2%.
– Ο κίνδυνος φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις για άτομα ηλικίας 18-64 ετών (μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο διαθέσιμο εισόδημα) για αυτή την ομάδα ηλικιών εκτιμάται στο 45,8%, ενώ όταν δεν συμπεριλαμβάνονται τα κοινωνικά επιδόματα, αλλά συμπεριλαμβάνονται οι συντάξεις στο διαθέσιμο εισόδημα, εκτιμάται στο 28,8%.
– Οι κοινωνικές μεταβιβάσεις (συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων) αποτελούν το 44,6% του συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών της χώρας, εκ του οποίου οι συντάξεις αναλογούν στο 44,0%, ενώ τα κοινωνικά επιδόματα στο 4,6%.
Ποιους «θερίζει» η πείνα
– Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας είναι υψηλότερο στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, συγκεκριμένα, 23,8% και 22,4% αντίστοιχα.
– Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά με θήλυ μέλος απειλούνται από τη φτώχεια σε ποσοστό 22,9%, ενώ τα αντίστοιχα με άρρεν μέλος σε ποσοστό 21,8%.
– Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών υπολογίζεται σε 15,1%, ενώ για άτομα ηλικίας έως 17 ετών σε 28,8%.
– Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών υπολογίζεται σε 17,2%.
– Ο κίνδυνος φτώχειας των μονογονεϊκών νοικοκυριών με, τουλάχιστον, ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 37,2%, ενώ ο αντίστοιχος δείκτης για τα νοικοκυριά με δύο γονείς και ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 20,2%.
– Οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν λιγότερο από τους ανέργους και τους οικονομικά μη ενεργούς (συνταξιούχους, νοικοκυρές κ.λπ.). Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας στους εργαζομένους ανέρχεται σε 13,1% (άνδρες 13,4% και γυναίκες 12,6%), στους λοιπούς οικονομικά μη ενεργούς (δεν περιλαμβάνονται οι συνταξιούχοι) σε 30,2% και στους ανέργους σε 46,5%.
– Ο κίνδυνος φτώχειας για τους εργαζομένους με πλήρη απασχόληση ανέρχεται σε 10,7%, ενώ για τους εργαζομένους με μερική απασχόληση σε 27,0%.
Ελληνόπουλα των φαναριών
Παράλληλα, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αθηνών (ΓΑΔΑ), όσον αφορά την επαιτεία τα ποσοστά της έχουν διπλασιαστεί κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, αγγίζοντας αύξηση της τάξης του 52%. Περισσότερα από 3.500 παιδιά βρίσκονται σε αυτό το «σκοτεινό τούνελ» και το 11,5% από αυτά είναι Ελληνόπουλα.
Ο εκπρόσωπος Τύπου της ΓΑΔΑ, Λεωνίδας Κοκκαλάκης, εξηγεί την προσπάθεια της Αστυνομίας να περιορίσει την επαιτεία: «Εμείς κάνουμε ό,τι μπορούμε. Συλλαμβάνουμε όσους εξωθούν τα παιδιά στην επαιτεία και πάντοτε μέσω εμπεριστατωμένης έρευνας προσπαθούμε να ανακαλύψουμε εάν κρύβεται πίσω από αυτό δουλεμπόριο ή εξώθηση στην πορνεία, ή οποιουδήποτε άλλου είδους εκμετάλλευση. Από τη σύλληψη και πέρα, είναι αρμοδιότητα των δικαστικών αρχών».
«Παγκόσμια δυστυχία»
Με κεντρικό τίτλο «Έλλάδα: οι Άθλιοι της παγκόσμιας οικονομίας» το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg –παραπέμποντας στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βίκτορος Ουγκώ– κατατάσσει τη χώρα μας στην πέμπτη θέση, κάτω από την εμπόλεμη Ουκρανία, σε επίπεδο «δυστυχίας». Έτσι, στον σχετικό «πίνακα δυστυχίας» του Bloomberg η Ελλάδα βρίσκεται στη βασική πεντάδα της «παγκόσμιας δυστυχίας» όχι μόνο για τον δείκτη στους «αλάνθαστους» αριθμούς, αλλά κυρίως για το βιοτικό επίπεδο, την ανθρωπιστική κρίση και το επαγγελματικό καθεστώς κάτω από το οποίο ζει και εργάζεται κανείς. Έτσι, με πρώτη τη Βενεζουέλα, η Ελλάδα των «οικονομικά Αθλίων» του πλανήτη συγκαταλέγεται στη λίστα με τις χώρες όπου η δυστυχία έχει πιάσει κυριολεκτικά… κόκκινο. Συγκεκριμένα, στον πίνακα με τις δεκαπέντε πιο δυστυχισμένες οικονομίες πρώτη είναι η Βενεζουέλα και ακολουθούν η (μετά ΔΝΤ) Αργεντινή, η Νότια Αφρική, η εμπόλεμη Ουκρανία και πέμπτη η «δυστυχισμένη» Ελλάδα της βαθιάς ύφεσης. Η Ισπανία είναι έκτη, ενώ, μεταξύ άλλων, η Πορτογαλία βρίσκεται στη δέκατη θέση και η Ιταλία στην ενδέκατη στις φετινές κατατάξεις. Πάντως, η επίσης «προβληματική» Ιρλανδία βρίσκεται, πλέον, σε πολύ καλύτερη «μοίρα», πέφτοντας στη 16η της λίστας. Συμπερασματικά, πέντε χρόνια μετά από την υιοθέτηση του όρου «PIIGS» από τους επενδυτές, για να περιγράψουν τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες με φουσκωμένα δημοσιονομικά ελλείμματα –Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία–, οι τέσσερις από αυτές παραμένουν σε δεινή κατάσταση. «“Ο πληθωρισμός είναι μία ασθένεια που μπορεί να καταστρέψει μία κοινωνία”, είχε πει κάποτε ο νομπελίστας οικονομολόγος Μίλτον Φρίντμαν. Αν, τώρα, προσθέσει κανείς στη “διάγνωση” την αυξανόμενη ανεργία, προκύπτει ένας όχι ιδιαίτερα τεχνικός όρος για τον εξουθενωτικό αντίκτυπο στους ανθρώπους, που αποκαλείται “δυστυχία”», καταλήγει το Bloomberg.
