Ο τουρισμός, η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, μοιάζει φέτος με κινούμενη άμμο. Διαμορφώνεται ανάλογα με τις συνθήκες και κρύβει παγίδες που θα μπορούσαν να είναι ολέθριες για την εθνική οικονομία.
Αν και οι ελληνικοί προορισμοί συγκαταλέγονται στους πιο δημοφιλείς παγκοσμίως, τα μηνύματα λίγο πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου είναι ανησυχητικά. Η ρευστή πολιτική κατάσταση, οι φήμες για πτώχευση, η αθρόα είσοδος λαθρομεταναστών και τα αρνητικά σχόλια από όλα σχεδόν τα τηλεοπτικά δίκτυα και τις εφημερίδες φρέναραν το ρεύμα των ξένων επισκεπτών που πριν από λίγους μήνες έσπευδαν στα τουριστικά γραφεία να κλείσουν πακέτα διακοπών ή δήλωναν την πρόθεσή τους να επισκεφτούν την Ελλάδα. Πάντως, η ελληνική αγορά τουρισμού τα έχει όλα. Από τούρκικο κεμπάπ μέχρι… ανταλλαγές ζευγαριών.
Ο στόχος των 20-23 εκατομμυρίων τουριστών για το 2015 φαίνεται μάλλον ανέφικτος, μετά μάλιστα και από την εμπλοκή που παρουσιάστηκε στις σχέσεις της χώρας μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία, από όπου το τουριστικό ρεύμα έχει παρουσιάσει εντυπωσιακή κάμψη το τελευταίο τρίμηνο.
Αντίθετα, το ενδιαφέρον που δείχνει η γειτονική Τουρκία είναι πιο έντονο σε σύγκριση με την περσινή χρονιά. Το 2014 επισκέφθηκαν τη χώρα μας πάνω από 1 εκατομμύριο Τούρκοι και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, φέτος θα ξεπεράσουν το 1,5 εκατομμύριο.
Μάλιστα, επιχειρείται και επιχειρηματική διείσδυση στο Αιγαίο. Η Ελλάδα τούς «χρησιμεύει» ως μέλος της ευρωζώνης, αφού μέσω ενός κράτους-μέλους μπορούν να πετύχουν ευκολότερα τους σκοπούς τους, ενώ από την άλλη και η χώρα μας έχει ανάγκη από νέα επενδυτικά κεφάλαια, μια και η οικονομική κρίση «γεννά» ευκαιρίες και πολλοί «μνηστήρες» εκφράζουν ενδιαφέρον για εξαγορές-δέλεαρ.
Την ελληνική αγορά «βολιδοσκοπεί», σύμφωνα με πληροφορίες, ένας μεγάλος όμιλος, ο οποίος θέλει να δημιουργήσει αλυσίδα κεμπάπ στα γειτονικά με τα τουρκικά παράλια νησιά, ενώ και επιχειρηματίες στον χώρο της ένδυσης, των τουριστικών ειδών και της ζαχαροπλαστικής έχουν υποβάλει αιτήσεις στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ώστε να τους δοθεί άδεια να ανοίξουν καταστήματα στη Μύκονο, τη Σαντορίνη, την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κω και τη Σύμη. Επειδή, μάλιστα, μια τέτοια διαδικασία είναι πολύπλοκη και χρονοβόρα, έχουν βρει, ήδη, Έλληνες συνεταίρους για να βγει η άδεια στο όνομά τους.
Πάντως, οι πρώτες εκτιμήσεις του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) για το 2015 κινούνται με θετικό πρόσημο, θέτοντας ως στόχο τις 25 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις (εκ των οποίων οι 2,5 εκατομμύρια αφίξεις κρουαζιέρας) και τα άνω των 14 δισ. ευρώ άμεσα έσοδα. Σημειώνεται ότι το 2014 έκλεισε με τις αφίξεις να ανέρχονται στα 24,5 εκατομμύρια, από τις οποίες τα 2,5 εκατομμύρια αφορούσαν την κρουαζιέρα, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν στα 13,44 δισ. ευρώ.
Οι εκτιμήσεις του ΣΕΤΕ συνυπολογίζουν τα πρώτα στοιχεία για τον προγραμματισμό των αεροπορικών θέσεων, οι οποίες για το 2015 εμφανίζονται στο σύνολό τους αυξημένες κατά 1 εκατ. σε σχέση με το 2014.
Με δεδομένο ότι είναι μάλλον απίθανο να καλυφθούν αυτές σε ποσοστό 100%, η εκτίμηση είναι πως θα υπάρξει μία αύξηση που θα φέρει το σύνολο των αφίξεων στα επίπεδα των 25 εκατομμυρίων. Επιπλέον, ο ΣΕΤΕ θεωρεί ότι οι αφίξεις κρουαζιέρας θα κινηθούν στα ίδια επίπεδα με πέρσι.
Αξίζει, πάντως, να επισημανθεί ότι το 2014 ξεκίνησε, με τον ΣΕΤΕ να κάνει εκτίμηση για 18,5 εκατομμύρια αφίξεις (πλην κρουαζιέρας), ενώ αναμενόταν να υπάρξει μία κάμψη των αφίξεων κρουαζιέρας, από τα 2,4 εκατ. του 2013, στα 2,1 εκατ. το 2014.
Όμως, καμία από τις δύο αυτές αρχικές εκτιμήσεις δεν επιβεβαιώθηκε, με τις αφίξεις να σημειώνουν ρεκόρ και να φθάνουν τελικά στα 24,5 εκατομμύρια.
Το 2014 ήταν μια καλή τουριστικά χρονιά για την Ελλάδα. Η αυξημένη τουριστική κίνηση είχε ως αποτέλεσμα τα έσοδα από τον τουρισμό να αυξηθούν το 2014 κατά 10,2%, αγγίζοντας τα 13,4 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά τις σημαντικότερες χώρες προέλευσης ταξιδιωτών, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 5,0% και διαμορφώθηκαν στα 1.995 εκατ. ευρώ, οι εισπράξεις από τη Γαλλία κατά 24,7% και έφτασαν στα 1.129 εκατ. ευρώ και οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο διαμορφώθηκαν στα 1.553 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 14,6%. Από τις λοιπές χώρες εκτός της ΕΕ των 28, μείωση κατά 13,6% σημείωσαν οι εισπράξεις από τη Ρωσία, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1.157 εκατ. ευρώ, ενώ αυτές από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 15,2% και διαμορφώθηκαν στα 655 εκατ. ευρώ.
Αναφορικά με τις επιδόσεις της κρουαζιέρας, το 2014 μειώθηκαν οι αφίξεις πλοίων στις 3.858, από 4.918 το 2013. Συνακόλουθα, το 2014, οι συνολικές εισπράξεις από ταξιδιώτες κρουαζιέρας μειώθηκαν κατά 14,5% σε σύγκριση με το 2013 και ανήλθαν στα 457 εκατ. ευρώ.
Ξενοδόχοι και τουριστικοί πράκτορες, αν και είναι επιφυλακτικοί, εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι οι στόχοι για το φετινό καλοκαίρι είναι εφικτοί.
Οι πολιτικές εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, τα ανθελληνικά δημοσιεύματα σε γερμανικά έντυπα και η σκληρή στάση του υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και άλλων υπουργών δεν επηρεάζουν τις επιλογές των Γερμανών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι φετινές κρατήσεις Γερμανών επισκεπτών για την Ελλάδα θα σημειώσουν αύξηση, που θα αγγίξει και ενδεχομένως θα ξεπεράσει το 17% της περιόδου 2013-2014. Με βάση τις καταγραφές που έχουν κάνει δύο από τους μεγαλύτερους tour operators της Γερμανίας, οι TUI και Thomas Cook, η αύξηση ίσως και να φτάσει στο 20% για το 2015.
H Ελλάδα, όπως αναφέρουν οι δύο γερμανικοί τουριστικοί οργανισμοί, ανήκει παραδοσιακά στους αγαπημένους προορισμούς των Γερμανών, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση, μετά την Ισπανία και την Τουρκία. H πλειονότητα των Γερμανών προτιμά για την περίοδο των διακοπών την Κρήτη , τη Ρόδο, τη Χαλκιδική και τη δυτική Πελοπόννησο.
Επιπλέον, η Ελλάδα είναι ο δεύτερος δημοφιλέστερος προορισμός των Βρετανών, μετά την Ισπανία, ιδιαίτερα για τις αποδράσεις εκτός υψηλής σεζόν, για το 2015. Πάντως, μπορεί η διαφορά με την Ισπανία να είναι μεγάλη (το 58,3% προτιμά την Ισπανία, το 17,2% την Ελλάδα) σύμφωνα με έρευνα της Monarch Airtlines, ωστόσο η χώρα μας αποτελεί τον αγαπημένο προορισμό των Βρετανών για τους μήνες Μάιο, Ιούνιο και Σεπτέμβριο. H αύξηση που εκτιμάται ότι θα σημειωθεί φέτος στη ροή τουριστών από τη Βρετανία οφείλεται και στη διαφορά λίρας – ευρώ και αναμένεται να ξεπεράσει το 10%.
Σημαντική αύξηση της τουριστικής κίνησης προς την Ελλάδα αναμένουν οι ξενοδόχοι, για το 2015, και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά την ένταση στις σχέσεις της Αθήνας με την Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με τις προκρατήσεις και τα στοιχεία που συγκεντρώνει το γραφείο του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού στη Νέα Υόρκη, διαφαίνεται σημαντική άνοδος, που αναμένεται να φτάσει και ενδεχομένως να ξεπεράσει το 12%.
H αύξηση αυτή αποδίδεται, κυρίως, στην υποχώρηση του ευρώ έναντι του δολαρίου. Αυτό σημαίνει πως θα τονωθούν οι τοπικές αγορές τις οποίες θα επισκεφθούν, καθώς ο μέσος Αμερικανός τουρίστας ξοδεύει περισσότερα χρήματα στις διακοπές του (έως και πάνω από 1.500-2.000 δολάρια στο σύνολο) από ό,τι ο μέσος Ευρωπαίος τουρίστας.
Έτσι, η αμερικανική αγορά είναι πραγματικά μια πολύ καλή αγορά για το ελληνικό τουριστικό προϊόν. Ελλάδα ψηφίζουν και οι Σκανδιναβοί, καθώς τα στοιχεία των tour operators δείχνουν ότι μέχρι τώρα οι κρατήσεις για τη χώρα μας παρουσιάζουν αύξηση 10% κατά μέσο όρο. Μάλιστα, οι εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο και η αρνητική δημοσιότητα μέσω του Τύπου, ιδιαίτερα στις χώρες της Σκανδιναβίας, μέχρι στιγμής φαίνεται ότι δεν έχουν αξιοσημείωτο αντίκτυπο στη ροή των κρατήσεων.
Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των υψηλόβαθμων στελεχών των tour operators, στο Grekland Panorama που έγινε στη Σουηδία, η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα (κυρίως Pόδος και Kως) κυριαρχούν και αυτήν τη χρονιά στις προτιμήσεις των Σκανδιναβών.
Νέα δυναμική αναπτύσσουν η Βόρεια Ελλάδα (κυρίως η Χαλκιδική και η Θεσσαλονίκη), η Πελοπόννησος (κυρίως η Καλαμάτα), η Αθήνα και τα νησιά του Αργοσαρωνικού. Μπορεί ο πήχης ως προς τις προβλέψεις των τουριστικών φορέων για τις αφίξεις των τουριστών από τη Ρωσία στην Ελλάδα, λόγω της ύφεσης στη ρωσική αγορά και των «λουκέτων» σε αρκετούς tour operators, να χαμήλωσε πολύ, τελευταία όμως φαίνεται φως στον ορίζοντα.
Οι Σέρβοι και γενικά οι κάτοικοι των βαλκανικών χωρών έχουν ως αγαπημένο τους προορισμό τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική. Φέτος, ωστόσο, αναμένεται σημαντική αύξηση –πάνω από το 43,50% που είχε καταγραφεί πέρυσι– από τη σερβική αγορά και ιδιαίτερα από Σέρβους μεγαλύτερης οικονομικής επιφάνειας, οι οποίοι θα είναι σε θέση να ξοδεύουν περισσότερα στις δραστηριότητές τους μέσα στην πόλη και εκτιμάται ότι θα αναβαθμίσουν την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος.
Στο μεταξύ, λίγο πριν από το καλοκαίρι, μια διεθνής έρευνα δίνει ένα ανέλπιστο «μπόνους» στην τουριστική βιομηχανία της χώρας μας: Κατατάσσει επτά ελληνικά νησιά μεταξύ των δέκα κορυφαίων στη λίστα με τα 30 δημοφιλέστερα της Μεσογείου.
Την πρώτη θέση καταλαμβάνει η μαγευτική Ίος, με ποσοστό δημοτικότητας 86,22%, ακολουθούμενη από ένα από τα πιο όμορφα νησιά του Αργοσαρωνικού, την Ύδρα. Άρωμα Κυκλάδων έχει η τρίτη θέση, στην οποία κατατάσσεται η Φολέγανδρος. Τέταρτος εμφανίζεται ο πρώτος μη ελληνικός προορισμός, το Κάπρι της γειτονικής Ιταλίας, με ποσοστό δημοτικότητας 84,95%. Η λίστα συνεχίζεται με έντονο το ελληνικό στοιχείο, αφού μέχρι την όγδοη θέση οι προορισμοί που ακολουθούν, με σειρά δημοτικότητας, είναι η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Νάξος και η Πάρος. Οι δέκα πρώτες θέσεις της κατάταξης ολοκληρώνονται με το ιταλικό νησί Λίπαρι στην ένατη θέση και την πορτογαλική νήσο Μαδέιρα στη δέκατη.
Για πρώτη φορά αναπτύσσεται στην Ελλάδα και ένας άλλου τύπου τουρισμός. Στο Ηράκλειο Κρήτης, ένα πολυτελές ξενοδοχείο κλείστηκε για όλο το καλοκαίρι, προκειμένου να φιλοξενήσει ζευγάρια από την Ολλανδία που ανταλλάσσουν μεταξύ τους ερωτικούς συντρόφους και είναι ήδη… sold out, ενώ η παγκόσμια κοινότητα των ομοφυλοφίλων συστήνει επτά ελληνικά νησιά που πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφτούν τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια.Συγκεκριμένα, η βρετανική ιστοσελίδα Gay Star News σε συνεργασία με την Destsetters, ένα πρόγραμμα που έχει εξειδικευθεί σε συγκεκριμένα κοινά της παγκόσμιας τουριστικής κίνησης –όπως αυτό του «gay and lesbian travel»–, παρουσίασε τα επτά ελληνικά νησιά που υπόσχονται να προσφέρουν στους ομοφυλόφιλους επισκέπτες τους μοναδικές στιγμές αξέχαστου ρομαντισμού και χαλάρωσης.
