Το γλωσσικό ολίσθημα του αν. υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιάννη Μουζάλα, για την ονομασία τους κράτους των Σκοπίων, στάθηκε αφορμή να αναδειχθούν οι ενδογενείς αδυναμίες της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Παρά την όποια μέχρι τούδε αρμονική πολιτική συγκατοίκηση στην εξουσία, σε χαλεπούς μνημονιακούς καιρούς, είναι κοινός τόπος πως άλλοι είναι οι μακροπρόθεσμοι πολιτικοί στόχοι του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, και εντελώς διαφορετικοί αυτοί του επί της Άμυνας υπουργού του, Πάνου Καμμένου.
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, όπως εκμυστηρεύονται στενοί επιτελείς του, στοχεύει σε μια ευρύτερη διεύρυνση της κυβέρνησης και του κόμματός του στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς και μέσω αυτής της πλατιάς συμμαχίας να περάσει στην μετα-μνημονιακή εποχή και να αναδειχθεί σε κεντρικό πολιτικό πρωταγωνιστή. Σε αυτόν τον στόχο του, ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκει συμπαραστάτες και τους Ευρωπαίους σοσιαλιστές. Από τη δική του πλευρά, ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ στοχεύει στη διατήρηση των δυνάμεων των, ώστε να παίξει κι αυτός καθοριστικό ρόλο στην αναδιοργάνωση της ευρύτερης Κεντροδεξιάς. Ούτως εχόντων των λεπτών ισορροπιών της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, ο Πάνος Καμμένος βρήκε στο λεκτικό ατόπημα του Γιάννη Μουζάλα τη χρυσή ευκαιρία για τρεις στόχους:
- Να ανακόψει τη δημοσκοπική κατάρρευση μέσω των εθνικών ανακλαστικών του ακροατηρίου του.
- Να τονώσει τη διαπραγματευτική του θέση στο υπάρχον κυβερνητικό σχήμα ή στο όποιο, ενδεχομένως, συζητείται στο παρασκήνιο.
- Μέσω των προηγούμενων, να αναδειχθεί σε διακριτό πολιτικό παράγοντα, κυρίως, στον ευρύτερο χώρος της Κεντροδεξιάς και, δη, σε περίοδο που συντελούνται δομικές διεργασίες…
Το τελεσίγραφο
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση έχει σωρευμένα προβλήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής να αντιμετωπίσει –εξαιτίας του προσφυγικού και των αυξημένων απαιτήσεων των δανειστών προκειμένου να υπάρξει η πολλά υποσχόμενη για τη διευθέτηση του εθνικού χρέους αξιολόγηση–, ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ και υπουργός Άμυνας, Πάνος Καμμένος, ζητάει λίαν επιτακτικά και σε μορφή τελεσιγράφου την άμεση απομάκρυνση του Γιάννη Μουζάλα. Ωστόσο, ο θώκος του εν λόγω υπουργού είναι επιφορτισμένος με κομβικής εθνικής, πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής σημασίας θέματα, με αποτέλεσμα ενδεχόμενη απομάκρυνσή του να μεγεθύνει, να οξύνει και να επεκτείνει το πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης, σε περίοδο που ο υπουργός Μετανάστευσης θεωρείται αξιόπιστος συνομιλητής των Ευρωπαίων εταίρων. Από την άλλη, μια αθέτηση του τελεσιγράφου τού αναγκαίου για την ύπαρξη της κυβέρνησης εταίρου –των ΑΝΕΛ–αυτόματα φέρνει την κυβέρνηση προ της απώλειας της δεδηλωμένης με διακύβευμα την πτώση της…
Tα σενάρια που «παίζουν»
Μέσα στο ανωτέρω περιγραφέν πολιτικό περιβάλλον, της ξαφνικής πολιτικής κρίσης λόγω της ενδεχόμενης διάσπασης της κυβερνητικής συμμαχίας ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, άρχισαν να εξυφαίνονται όλα τα πιθανά σενάρια του διάδοχου κυβερνητικού σχήματος. Τα σενάρια που πέφτουν στο τραπέζι αναλυτών και πολιτικών επιτελείων είναι τα εξής:
α) Σενάριο εξομάλυνσης των σχέσεων ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.
α 1. Σε περίπτωση κατά την οποία ο Αλέξης Τσίπρας κάνει δεκτό το αίτημα του Πάνου Καμμένου και απομακρύνει τον Γιάννη Μουζάλα από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής.
α 2.: Σε περίπτωση που ο Πάνος Καμμένος πεισθεί και παύσει να ζητά την αποπομπή του Γιάννη Μουζάλα από την κυβέρνηση.
β) Στην περίπτωση κατά την οποία ο πρωθυπουργός δεν κάνει δεκτό το αίτημα του Πάνου Καμμένου, δύο είναι τα πιθανά σενάρια:
β 1. Ο Πάνος Καμμένος αποσύρει τους υπουργούς του από το κυβερνητικό σχήμα, αλλά συνεχίζει να παράσχει ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση.
β 2. Ο Πάνος Καμμένος δυσαρεστείται από την άρνηση του Αλέξη Τσίπρα να αποπέμψει τον Γιάννη Μουζάλα και αποσύρει υπουργούς και ψήφο εμπιστοσύνης από την κυβέρνηση.
Σε αυτήν τη β 2 περίπτωση, η κυβέρνηση χάνει τη δεδηλωμένη στη Βουλή και καθίσταται ευάλωτη ανά πάσα στιγμή και ώρα… Δύναται,όμως, να συνεχίζει να κυβερνά ως κυβέρνηση μειοψηφίας, μέχρις ότου ένα επίμαχο νομοσχέδιο δεν ψηφιστεί ή μέχρις ότου κατατεθεί και ψηφιστεί πρόταση μομφής εναντίον της.
Νέες κυβερνητικές συμμαχίες;
Είναι λίαν προφανές πως, στην τελευταία από τις παραπάνω εκτεθείσες περιπτώσεις, ο Αλέξης Τσίπρας δεν θα είναι δυνατόν να μακροημερεύσει στην εξουσία. Οπότε, δύο σενάρια προβάλλουν δυνατά:
α) Σενάριο εκλογών. Ο Αλέξης Τσίπρας παραιτείται και δηλώνει πως δεν θα στηρίξει κανένα άλλο κυβερνητικό σχήμα. Οι εκλογές με τις υπάρχουσες κοινοβουλευτικές ισορροπίες είναι μονόδρομος.
β) Νέες κυβερνητικές συμμαχίες.
β 1. Ο Αλέξης Τσίπρας προτείνει κυβερνητική συνεργασία σε όμορους χώρους της Κεντροαριστεράς.
Σε αυτή την περίπτωση, η Δημοκρατική Συμπαράταξη, το Ποτάμι και η Ένωση Κεντρώων είναι οι πολύφερνες κυβερνητικές νύφες.
β 2. Ο Αλέξης Τσίπρας προτείνει συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Δημοκρατίας. Θα είναι η ελληνική εκδοχή του μεγάλου συνασπισμού…
β 3. Πέραν των δύο προηγουμένων περιπτώσεων συνεργασιών, δεν μπορεί να αποκλειστεί η οικουμενική κυβέρνηση ή κυβέρνηση τεχνοκρατών…
Ευρύτερη Κεντροαριστερά
Αίσθηση προκάλεσε η υποστήριξη που παρείχαν η κομματική οργάνωση του ΣΥΡΙΖΑ και κορυφαίοι υπουργοί της κυβέρνησης στον Γιάννη Μουζάλα. Την πιο σημαίνουσα παρέμβαση ίσως έκανε ο πρόεδρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης, ο οποίος επεσήμανε στη Βουλή πως «κανένας υπουργός, ούτε όμως και συνεργαζόμενος, είναι υπό προθεσμία», κλείνοντας με αυτόν τον τρόπο τα σενάρια περί παραίτησης του κ. Μουζάλα. Ακολούθησαν, ο Νίκος Φίλης, η Θεανώ Φωτίου, ο Παναγιώτης Κουρουμπλής και σύσσωμη η κομματική οργάνωση. Οι καλά γνωρίζοντες την εσωκομματική ανθρωπογεωγραφία της Κουμουνδούρου λένε πως «ήρθε η ώρα να πάψουμε τους πολιτικούς τεμενάδες στον Καμμένο», παρά τη γνώση που έχουν για την αγαστή συνεργασία «Πάνου και Αλέξη», τουλάχιστον μέχρι τώρα…
Το ερώτημα είναι αν «έχουν στο χέρι» κάποια άλλη συγκυβέρνηση, όπως «προξενεύουν» οι ευρωσοσιαλιστές, ή θέλουν να κάνουν«ηρωική έξοδο» από την κυβέρνηση, όπως καταγγέλλει η πρώην σύντροφός τους, Ζωή Κωνσταντοπούλου…
Είναι σαφές πως οι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές προωθούν ευθέως και δημοσίως μια συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ – Ποταμιού. Παρά ταύτα, τόσο η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ όσο και ο πρόεδρος του Ποταμιού έχουν σφοδρές εσωκομματικές αντιδράσεις μπροστά σε ένα τέτοια ενδεχόμενο. Μπορεί η Φώφη Γεννηματά να διαμηνύει πως ο κ. Μουζάλας δεν πρέπει να παραιτηθεί από τη θέση του και να εκφράζει τη στήριξή της στον υπουργό, ωστόσο οι Ανδρέας Λοβέρδος και Βασίλης Κεγκέρογλου ζήτησαν την αποπομπή του. Αντίστοιχα και στο Ποτάμι, μπορεί η κεντρική θέση, όπως διατυπώθηκε διά της ανακοίνωσης, να είναι ότι ο κ. Μουζάλας δεν πρέπει να παραιτηθεί, όμως ο Χάρης Θεοχάρης πέρασε… στην αντίπερα όχθη και ζήτησε την αποπομπή του αναπληρωτή υπουργού.
Πέραν των όποιων αντιδράσεων στην Αθήνα, οι Ευρωπαίοι επιμένουν να φέρνουν κοντά Αλέξη και Φώφη. Ο πρωθυπουργός παρευρέθηκε το μεσημέρι της Πέμπτης, έστω και ως παρατηρητής,στην (προ)σύνοδο των ηγετών και αρχηγών κομμάτων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, που πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Φαίνεται ότι καθιερώνεται, πλέον, μία μόνιμη σχέση συμπόρευσης και συμμαχίας στα ευρωπαϊκά φόρα. Μένει, πλέον, να διαπιστωθεί εάν ο ευρωπαϊκός συγχρωτισμός ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ θα επεκταθεί στο μέλλον και στο εσωτερικό, ως κυβερνητική συνεργασία, όπως επιθυμούν και επιδιώκουν οι ομοϊδεάτες της Ευρώπης…
Κυβέρνηση με «πασοκογενείς»
Οι σχέσεις των δύο κομμάτων, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ,παραμένουν τεταμένες, με το ΠΑΣΟΚ να ασκεί έντονη κριτική στην κυβέρνηση. Σε αυτό το κλίμα, πώς μπορεί να επιτευχθεί μια ομαλή συνεργασία; Οι καλά γνωρίζοντες επιμένουν πως η συνεργασία θα επιτευχθεί σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, ο Αλέξης Τσίπρας, μέσω ανασχηματισμού, θα χρήσει υπουργούς στελέχη από το παλιό ΠΑΣΟΚ. Ήδη κυκλοφορούν τα ονόματα του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, της Μιλένας Αποστολάκη, της ΜαριλίζαςΞενογιαννακοπούλου και από την ΔΗΜΑΡ του Φώτη Κουβέλη. Στη δεύτερη φάση, μετά την αξιολόγηση θα επιτευχθεί και η σύμπραξη ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ, με στόχο η νέα συγκυβέρνηση να διαπραγματευτεί την απομείωση του χρέους…
* Ρεπορτάζ από την εφημερίδα ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ που κυκλοφόρησε το Σάββατο 19/03/2016.
