Ο στόχος που ετέθη την Κυριακή των Βαΐων για επίτευξη συμφωνίας σε έκτακτο Eurogroup τη Μεγάλη Πέμπτη απεδείχθη ανέφικτος.
Συμφωνία, όπως προσδοκούσε το Μέγαρο Μαξίμου, για Ασφαλιστικό, φορολογικό, μη εξυπηρετούμενα δάνεια και ταμείο αποκρατικοποιήσεων –δηλαδή μέτρα 5,4 δισ. ευρώ–, σε συνδυασμό με αυτόματο μηχανισμό δέσμευσης για λήψη των μέτρων ύψους 3,6 δισ., εάν και όποτε υπήρχε απόκλιση από τον στόχο για πλεόνασμα 3,5% το 2018, δεν έπειθε τους δανειστές…
Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, στη συνέντευξή του στο Euronews είχε πει ξεκάθαρα «όχι σε νέα έκτακτα μέτρα», γιατί η χώρα «χρειάζεται ελάφρυνση του χρέους και ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή». Το τετραήμερο που μεσολάβησε, και παρά τις συνομιλίες που είχε ο Αλέξης Τσίπρας με τον πρόεδρο, Φρανσουά Ολάντ, και λοιπούς κορυφαίους Ευρωπαίους αξιωματούχους, δεν κατέστη δυνατόν να περάσει δύο σημαντικούς σκοπέλους: την απαίτηση του ΔΝΤ για νομοθέτηση –εδώ και τώρα– του έξτρα πακέτου μέτρων και τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος επιμένει ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται τώρα μείωση του χρέους της. Η ροή των γεγονότων αποδεικνύει πως ΔΝΤ και Σόιμπλε παραμένουν αμετακίνητοι στις θέσεις τους, όπως εξομολογείται κορυφαία κυβερνητική πηγή, και συμπληρώνει με νόημα πως «τα πάντα είναι ανοιχτά», φέρνοντας στη μνήμη εκείνο το πρωθυπουργικό ρηθέν «καλύτερα να μας ρίξουν τα μέτρα, παρά ο κόσμος», όπως και την επισήμανση του υπουργού Οικονομικών, Ευκλείδη Τσακαλώτου, ότι ο ίδιος δεν πρόκειται να φέρει στη Βουλή νέα μείωση του αφορολόγητου…
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, ουδείς από το κυβερνητικό στρατόπεδο μπορεί να έχει καίρια άποψη για το αν η μεγάλη εβδομάδα των διαπραγματεύσεων μπορεί να οδηγήσει στην πολιτική ανάσταση, όπως επιθυμεί η κυβέρνηση, ή στην πολιτική αποσταθεροποίηση, όπως η ίδια απεύχεται…
Όλα τα πιθανά σενάρια
Μέχρι και την υστάτη ώρα, οι επιτελείς του Μεγάρου Μαξίμου ελπίζουν στο θαύμα και απεύχονται κάθε αρνητική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, στις βραδινές πολύωρες συσκέψεις κορυφαίων κυβερνητικών αξιωματούχων πέφτουν στο τραπέζι όλα τα πιθανά σενάρια:
α) Θετική αξιολόγηση – ευρύς ανασχηματισμός
Επιτυγχάνεται η θετική αξιολόγηση. Σε μια τέτοια θετική εξέλιξη, οι κυβερνητικοί επιτελείς προσβλέπουν και στη βοήθεια του Αμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα, και στις συνομιλίες που είχε στο Ανόβερο με την καγκελάριο, Άνγκελα Μέρκελ.
Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, σε μια τέτοια εξέλιξη θα είναι κυρίαρχος στο πολιτικό παιχνίδι και θα προβεί σε ευρύ ανασχηματισμό του υπουργικού του συμβουλίου. Με τον εν λόγω ανασχηματισμό, ο πρωθυπουργός επιθυμεί, πρωτίστως, να δώσει χαρακτήρα αναπτυξιακό στο κυβερνητικό σχήμα, να σηματοδοτήσει νέο προσανατολισμό στραμμένο σε επιχειρηματικές δράσεις και επενδύσεις, μέσω των οποίων θα δημιουργηθούν θέσεις εργασία και, ταυτόχρονα, να δείξει ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ δεν είναι μια κλειστή ομάδα, αλλά, αντίθετα, είναι ανοιχτή σε πρόσωπα και τεχνοκράτες ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής αποδοχής…
Σε αυτό το πνεύμα, όσοι προκάλεσαν την κοινή γνώμη θα δουν την πόρτα εξόδου. Αντίθετα, ο Αλέξης Τσίπρας θα βάλει άμεσα σε εφαρμογή το σχέδιο «ανακούφιση του πολίτη στην καθημερινότητά του» αλλά κι αυτό της πολιτικής διεύρυνσης προς όμορους χώρους.
Ομιχλώδες διαγράφεται το τοπίο γύρω από το πρόσωπο του πρώτου τη τάξει, υπουργού Εσωτερικών, Παναγιώτη Κουρουμπλή. Στο Μέγαρο Μαξίμου πιστεύουν πως η «τριπλέτα Κουρουμπλής – Βερναρδάκης -Μπαλάφας» επέδειξε «αρρυθμίες». Ωστόσο, ο «Παναγιώτης ελέγχει το παιχνίδι με τους πρώην ΠΑΣΟΚους» κι άρα μπορεί να «διασωθεί»…
Ο υπουργός Παιδείας, Νίκος Φίλης, έχει το κακό παρελθόν με τους Πόντιους, με τη γενική αναστάτωση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και, κυρίως, την κακή «χημεία» με τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Μάλλον φεύγει ή αλλάζει υπουργείο… Συζητείται και ο θώκος που τώρα κατέχει η Όλγα Γεροβασίλη.
Υπό αμφισβήτηση είναι –και μάλιστα ευρύτατη– ο υπουργός Πολιτισμού, Αριστείδης Μπαλτάς. Έχει πλειστάκις προκαλέσει τη «δημόσια θυμηδία» με «κερασάκι στην τούρτα» την υπόθεση του Φεστιβάλ Αθηνών με τον Βέλγο Γιαν Φαμπρ. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι η σύζυγός του είναι πολύ στενή φίλη της συζύγου του πρωθυπουργού, Περιστέρας, με δεσμούς από τα φοιτητικά χρόνια…
Εκτός κυβέρνησης θεωρούνται αναμφίβολα ο Σταύρος Πολάκης, ο Δημήτρης Μάρδας και ο Τρύφωνας Αλεξιάδης και το δίδυμο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αποστόλου – Μπόλαρης.
Αμετακίνητοι κρίνονται οι Πάνος Καμμένος, Νίκος Παππάς, Δημήτρης Παπαγγελόπουλος, Χρήστος Σπίρτζης και Νίκος Κοτζιάς. Ο Γιώργος Σταθάκης έχει ήδη ετοιμάσει ένα αποτελεσματικό ΕΣΠΑ (με τη συμβολή του Αλέξη Χαρίτση, ενώ ετοιμάζει και τον αναπτυξιακό), άρα παραμένει, όπως και η Έλενα Κουντουρά στον Τουρισμό. Ο Γιώργος Κατρούγκαλος, που σήκωσε ένα τεράστιο βάρος, μάλλον θα μετακινηθεί…
Από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν πρόσωπα που θέλει να προωθήσει ο Αλέξης Τσίπρας για λόγους ανανέωσης: Σωκράτης Φάμελλος, Γιώργος Βαρεμένος, Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης, Ολυμπία Τελιγιορίδου, Κώστας Μπάρκας, Δημήτρης Σεβαστάκης είναι μερικά από τα ονόματα που ακούγονται. Πρόσωπα που «παίζουν δυνατά» από άλλους χώρους είναι ο Φώτης Κουβέλης, ο Τάσος Γιαννίτσης και η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, ενώ εσχάτως ακούγεται και το όνομα του Χρήστου Ζώη.
β) Επιμονή των δανειστών στο επιπλέον πακέτο μέτρων…
Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να υπάρξουν οι παρακάτω εξελίξεις:
- Η πλήρης συνθηκολόγηση
Το εν λόγω σενάριο θυμίζει κατά πολύ τη 12η Ιουλίου 2015. Ο Αλέξης Τσίπρας, μπροστά στο ενδεχόμενο πλήρους οικονομικής ασφυξίας και με το ίδιο επιχείρημα της εν δυνάμει «αναδιάρθρωσης του χρέους», πείθει τους βουλευτές της κυβερνώσας παράταξης και των ΑΝΕΛ και συνεχίζει η κυβέρνηση κι όπου βγει, όπως χαρακτηριστικά λένε στους διαδρόμους της Βουλής…
- Διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ
Το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να συμβεί, σε περίπτωση που ο μεν πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, συνθηκολογεί με τους δανειστές, αλλά δεν υπακούουν οι βουλευτές της σημερινής πλειοψηφίας. Στην περίπτωση κατά την οποία οι διαφωνούντες βουλευτές είναι λίγοι, η κυβέρνηση μπορεί να συνεχίζει να νομοθετεί ως κυβέρνηση μειοψηφίας, υπό την αίρεση ότι η αντιπολίτευση δεν θα καταθέσει «πρόταση μομφής», προσβλέποντας στην αποφυγή των πρόωρων εκλογών.
- Ο πρωθυπουργός καταφεύγει σε πρόωρες εκλογές
Το ίδιο «χαρτί» έπαιξε και πέρυσι, όταν βουλευτές της πλειοψηφίας «εξεγέρθηκαν» κατά της απόφασης για αποδοχή των απαιτήσεων των πιστωτών.
- Δημοψήφισμα
Μια ακραία επιλογή θα μπορούσε να ήταν η διενέργεια ακόμη ενός δημοψηφίσματος. Η αιτιολογία ότι οι πιστωτές απαιτούν περισσότερα από αυτά που συμφωνήθηκαν στο πακέτο διάσωσης της 12ης Ιουλίου 2015.
Και σε αυτή την ακραία περίπτωση θα μπορούσαν να υπάρξουν δύο εκδοχές: α) Ότι απαιτείται νέα εντολή για να εφαρμόσει τα επώδυνα μέτρα, ή β) ακόμη και ένα καθαρό «ναι» ή «όχι» στη ζώνη του ευρώ. Στις ολονύχτιες συσκέψεις των στενών επιτελών του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, έχει πέσει και η ιδέα για δημοψήφισμα ταυτόχρονα με εκείνο της Βρετανίας, στις 23 Ιουνίου…
Ο ρόλος της τάσης των «53»
Πάντα τα ανωτέρω εκτεθέντα σενάρια εξαρτώνται τα μέγιστα από τη γραμμή που θα ακολουθήσει η τάση των «53», η οποία έχει άτυπο αρχηγό τον νυν υπουργό Οικονομικών, Ευκλείδη Τσακαλώτο. Είναι σαφές πως μπορεί ο Αλέξης Τσίπρας να έχει «απελευθερωθεί» από την «Αριστερή Πλατφόρμα» του Παναγιώτη Λαφαζάνη, ωστόσο υπάρχει μια νέα και δυναμική συνιστώσα, που ακούει στο όνομα «Ομάδα των 53». Όλοι γνωρίζουν πως η εν λόγω τάση είχε λόγο στον σχηματισμό κυβέρνησης, θέτει βέτο για πρόσωπα και πολιτικές και, κυρίως, απαιτεί από τον πρωθυπουργό ένα «αριστερό πρόσημο» στη διακυβέρνηση.
Υπενθυμίζεται πως στους «53» ηγείται ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ενώ μέλη της ομάδας που βρίσκονται στην κυβέρνηση είναι η Θεανώ Φωτίου, ο Σταύρος Κοντονής, ο Θοδωρής Δρίτσας, ο Αλέξης Χαρίτσης και η αντιπρόεδρος της Βουλής, Τασία Χριστοδουλοπούλου.
Στην Κοινοβουλευτική Ομάδα ανήκουν οι Χρήστος Καραγιαννίδης, Βασιλική Κατριβάνου, Αννέτα Καββαδία, Χρήστος Μαντάς, Μάκης Μπαλαούρας, ενώ έγκριτα μέλη της ελέγχουν τον κομματικό μηχανισμό της Κουμουνδούρου.
Του Γιάννη Σπ. Παργινού
Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας Παρασκήνιο που κυκλοφόρησε εκτάκτως την Μ. Παρασκευή 29/4
