«Ιερά φιλέτα» εις το… όνομα της κρίσης!

Ήδη εμβληματικές μονές της Αττικής, όπως η Μονή Πετράκη και η Μονή Πεντέλης, αντιμετωπίζουν οξύτατα προβλήματα και έχουν προχωρήσει σε στάση πληρωμών. Δυσκολεύονται να πληρώσουν τους μισθούς των υπαλλήλων, πληρώνουν με έναντι, ζητούν διακανονισμό με την Εφορία για τον ΕΝΦΙΑ και πωλούν ακίνητα για να αντιμετωπίσουν τα λειτουργικά τους έξοδα.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κινδυνεύουν προγράμματα της Εκκλησίας, όπως τα συσσίτια για τους απόρους, κάτι που θα προκαλέσει ντόμινο κοινωνικών εξελίξεων.Οι τιμές των ενοικίων πέφτουν από 30% έως 70% ανάλογα με την περιοχή, δύσκολα βρίσκονται αγοραστές, ενώ η τιμή της μετοχής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος κινείται στα 25 λεπτά του ευρώ.

«Τα σημερινά έσοδα της Εκκλησίας έχουν πέσει κατά 75% σε σχέση με το 2008. Τότε, ο ετήσιος προϋπολογισμός ήταν 23 εκατ. ευρώ, τώρα είναι γύρω στα 6 εκατ. ευρώ», λέει ο διευθυντής των Οικονομικών Υπηρεσιών της Εκκλησίας, επίσκοπος Σαλώνων Αντώνιος.

 

 

Σε πρώτη φάση –και μετά την πώληση του ξενοδοχείου «Αστέρας»– συζητείται η αξιοποίηση της τεράστιας πευκόφυτης περιοχής στη Βουλιαγμένη, εκεί όπου βρίσκεται, από τη Μικρασιατική Καταστροφή, το ορφανοτροφείο.

Το ακίνητο στη Βουλιαγμένη έχει αρκετή ζήτηση και φέρεται να διεκδικείται τώρα τόσο από τους νέους ιδιοκτήτες του «Αστέρα», το αραβο-τουρκικό επενδυτικό σχήμα JermynStreet, όσο και από Έλληνες επιχειρηματίες που σταθερά συγκαταλέγονται μεταξύ των δυνητικά ενδιαφερομένων. Πρόκειται ειδικότερα για τους Ομίλους Προκοπίου, Κωνσταντακόπουλου και Μαρτίνου, το ενδιαφέρον των οποίων για τα ακίνητα των νοτίων προαστίων είναι έμπρακτο και αντικατοπτρίζεται στο εκτενές χαρτοφυλάκιο ακινήτων της περιοχής, που ορισμένοι εξ αυτών κατέχουν.

Στο «ρόστερ» των πιθανών αγοραστών πρέπει, πάντως, να προστεθεί και ο Όμιλος Λάτση, με δεδομένη τη μεγάλη εμπλοκή της οικογένειας στην περιοχή, σημειώνουν άλλες πηγές. Όσον αφορά το Κατάρ, που έχει κάνει συζητήσεις με την Αρχιεπισκοπή, διατυπώνονται αμφιβολίες για το κατά πόσον θα συμμετάσχει τελικά στη διεκδίκηση του ακινήτου, αφού «η εμπειρία του από την Οξιά είναι αποθαρρυντική», αναφέρουν οι σχετικές πληροφορίες. Όμως, κύκλοι που βρίσκονται κοντά στην Εκκλησία ξεκαθαρίζουν ότι «οι σχέσεις της με το εμιράτο είναι πολύ πιο καλές απ’ ό,τι φαντάζονται οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ του ελληνικού realestate».

Με τον σκόπελο του ΣτΕ να έχει ξεπεραστεί, το έδαφος είναι πιο πρόσφορο για την αξιοποίηση της έκτασης «φιλέτου» των 83 στρεμμάτων, για την οποία ενδιαφέρον έχουν επιδείξει αραβικά κεφάλαια, Ρώσοι και Κινέζοι επενδυτές, αλλά και Έλληνες ομογενείς. Το επενδυτικό ενδιαφέρον εστιάζει κυρίως στη δημιουργία υπερπολυτελών κατοικιών, ενώ, παράλληλα με τον διαγωνισμό, θα «τρέξει» και ο καθορισμός των όρων δόμησης για το εν λόγω ακίνητο μέσω των διαδικασιών που προβλέπονται για την κατάρτιση και έγκριση ΕΣΧΑΔΑ. Πρόθεση της Εκκλησίας είναι οι χρήσεις που θα επιλεγούν να είναι απόλυτα συμβατές με τον χαρακτήρα της περιοχής, εξασφαλίζοντας παράλληλα και τη συναίνεση των τοπικών φορέων, ενώ ένα από τα «αγκάθια» που θα πρέπει να ξεπεραστούν αποτελεί το γεγονός ότι μέρος της εν λόγω έκτασης είναι χαρακτηρισμένο ως δασικό.

Το ορφανοτροφείο ιδρύθηκε το 1920 και από την ίδια χρονιά άρχισε να φιλοξενεί ορφανά παιδιά που είχαν χάσει τους γονείς τους στον πόλεμο. Το πρώτο κύμα παιδιών που φιλοξενήθηκαν στο Εκκλησιαστικό Ορφανοτροφείο Βουλιαγμένης ήταν από την Καταστροφή της Μικράς Ασίας, ενώ το δεύτερο ήταν από τον πόλεμο του ’40.

Το ίδρυμα παρέχει στα παιδιά τα πάντα, ανάλογα με την ηλικία τους. Από φροντιστήρια για τα μαθήματα (ηλεκτρονικούς υπολογιστές, ξένες γλώσσες κτλ.) μέχρι ψυχολογική υποστήριξη και αθλητικές δραστηριότητες εντός ή εκτός των εγκαταστάσεών του. Οι πόροι του προέρχονται από ενοίκια μαγαζιών που ανήκουν σε αυτό, ενώ αποτελεί Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, το οποίο διοικητικά ανήκει στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών.

Η αξιοποίηση του ακινήτου της Βουλιαγμένης αντιμετωπίζεται από την Ιεραρχία ως «πιλότος» για την εισφορά και άλλων ακινήτων στην Εταιρεία Αξιοποίησης Εκκλησιαστικής Ακίνητης Περιουσίας ΑΕ. Εφόσον υπάρχουν ικανοποιητικά αποτελέσματα, θα εισφερθούν και τα 1.200 στρέμματα της περιοχής Φασκομηλιάς, στην παραθαλάσσια περιοχή από τη Λίμνη Βουλιαγμένης έως τη Βάρκιζα, και πιθανόν τμήματα των 25.000 στρεμμάτων στην Πεντέλη. Η αξιοποίηση θα αφορά μακροχρόνιες μισθώσεις και όχι εκχώρηση της γης.

 

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, στα άμεσα σχέδια της Εκκλησίας είναι να αξιοποιηθούν επενδυτικά τα έξης ακίνητα:

·       Στο Κολωνάκι, ένα οικόπεδο συνολικής έκτασης 11 στρεμμάτων που βρίσκεται στις οδούς Δεινοκράτους και Σουηδίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, μελετάται η κατασκευή κατοικιών ή υπόγειου πάρκινγκ. 

·       Λίγο πιο πέρα, στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, η Εκκλησία βρίσκεται σε αντιδικία με τον Δήμο Αθηναίων για ένα οικόπεδο έκτασης τριών στρεμμάτων. Η Ιερά Σύνοδος δικαιώθηκε στα δικαστήρια και σχεδιάζει την κατασκευή υπόγειου πάρκινγκ και κτιρίου γραφείων.

·       Στη Βουλιαγμένη η Μονή Πετράκη διαθέτει 200 στρέμματα, τα οποία βρίσκονται πολύ κοντά στη Λίμνη και στο Καβούρι. Η Εκκλησία βρέθηκε σε αντιδικία με τον δήμο, δικαιώθηκε επί Αρχιεπισκοπίας Χριστοδούλου στα δικαστήρια και τώρα επιθυμεί την αξιοποίησή τους και την εγκατάσταση, μεταξύ άλλων, των εκκλησιαστικών σχολών που διαθέτει.

Η καθαρογραφή της εκκλησιαστικής περιουσίας στην Ελλάδα δείχνει να είναι ισοδύναμης δυσκολίας με την αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος. Εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα γης, αμέτρητα αστικά ακίνητα, μετοχές και καταθέσεις εκατομμυρίων ευρώ κατανέμονται σε περισσότερα από 6.700 (!) Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, όπως Μητροπόλεις, ενοριακούς ναούς, μοναστήρια και «ιερά καθιδρύματα». Έτσι, ούτε η Εκκλησία –κάτι που μάλλον την «εξυπηρετεί»– αλλά ούτε και η Πολιτεία, που αγκομαχά εν μέσω οικονομικής κρίσης να ολοκληρώσει το εθνικό κτηματολόγιο, είναι σε θέση να απαντήσουν στο ερώτημα τι περιλαμβάνει και ποια είναι η αξία της «ιερής περιουσίας». Πάντως, από τα στοιχεία που κατά καιρούς έχουν εκτιμηθεί, συνάγεται ότι η εκκλησιαστική περιουσία καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση μετά την περιουσία του ελληνικού κράτους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η περιουσία μόνον της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών (ΕΚΥΟ) της Εκκλησίας της Ελλάδος (χωρίς δηλαδή την περιουσία Μητροπόλεων, μονών και ναών) υπολογίζεται περίπου στο ποσό των 700 εκατ. ευρώ. Σε αυτήν περιλαμβάνονται κατοικίες, καταστήματα και χώροι στάθμευσης σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις. Ανάμεσά τους το κτίριο της οδού Μητροπόλεως, όπου στεγαζόταν το υπουργείο Παιδείας, το κτίριο της Εμπορικής Τράπεζας στην οδό Πανεπιστημίου, καθώς και το ξενοδοχείο «Ηλέκτρα» στην οδό Ερμού. H EKYO στο Λεκανοπέδιο διαθέτει περισσότερα από 350 ακίνητα, συνολικής επιφανείας άνω των 60.000 τ.μ.

Τα εκκλησιαστικά ΝΠΔΔ εμφανίζονται να κατέχουν σχεδόν 1,3 εκατ. στρέμματα γης σε όλη τη χώρα. Δάση, βοσκοτόπια και αγροτικές εκτάσεις ανήκουν κυρίως σε ιερές μονές, οι οποίες πολλές φορές δεν διαθέτουν καν τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ σε άλλες περιπτώσεις επικαλούνται οθωμανικά φιρμάνια και έγγραφα που τους «αποδίδουν» τη νομή και την κατοχή ολόκληρων περιοχών στις οποίες, ωστόσο, σήμερα έχουν αναπτυχθεί οικισμοί. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάποτε το μεγαλύτερο τμήμα της Αττικοβοιωτίαςμοιράζονταν οι Μονές Πεντέλης και Πετράκη.

Η εικόνα της συνολικής έκτασης του εκκλησιαστικού «κτηματολογίου» διαφοροποιείται από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, οι «ιερές» εκτάσεις περιορίζονται στα 855.000 στρέμματα, εκ των οποίων σχεδόν τα μισά χαρακτηρίζονται διακατεχόμενα, δηλαδή εκτάσεις για τις οποίες η Εκκλησία δεν διαθέτει, για διάφορους λόγους, τίτλους ιδιοκτησίας ή αυτές έχουν καταπατηθεί.

Η έκταση της εκκλησιαστικής γης εκτιμάται σε 1.700.000 στρέμματα, αριθμός αμφισβητούμενος και προς τα πάνω και προς τα κάτω.

Πριν από είκοσι επτά χρόνια, η περιουσία πέντε μοναστηριών αποτιμήθηκε σε 22 δισ. ευρώ, σύμφωνα πάντα με την προσφυγή της Εκκλησίας. Από πληροφορίες του διαδικτύου, η Εκκλησία διαθέτει περί τα 2.500 μοναστήρι. Πάντως, η εκκλησιαστική περιουσία, σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, θα μπορούσε να συγκριθεί ακόμα και με το χρέος της χώρας.

του Δημήτρη Σταυρόπουλου