Με το που τελειώνουν οι Αποκριές, ξεκινά η Σαρακοστή με την Καθαρά Δευτέρα.
Γιατί ονομάστηκε έτσι;
Λέγεται Καθαρά Δευτέρα γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονταν» πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Στην ύπαιθρο είναι γνωστή και ως «Κούλουμα» από τους στύλους του Ολυμπίου Διός, για τους οποίους οι αθηναίοι χρησιμοποιούσαν την λατινική λέξη columna (=κολώνες).
Εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού.Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.
Επίσης, η Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα ονομάζεται «της Τυροφάγου» επειδή είναι η τελευταία μέρα που τρώμε γαλακτοκομικά.
Τι τρώμε την Καθαρά Δευτέρα;
- λαγάνα
- ελιές
- σουσαμένιος Χαλβάς
- ταραμάς
- λαχανικά
- τουρσιά
- θαλασσινά
- όστρακα
- φασολάδα
Έθιμα ανά την Ελλάδα
Η ημέρα της Καθαράς Δευτέρας γιορτάζεται έντονα σε όλη την Ελλάδα με διάφορα έθιμα και αποτελεί επίσημη αργία. Κύριο έθιμο είναι το πέταγμα του χαρταετού, αλλά και το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν από την Μικρά Ασία οι πρόσφυγες.
Χίος
Στα Μεστά και στους Ολύμπους της Χίου αναβιώνει το Έθιμο του Αγά με τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία, όπου σε ένα θεατρικό ο Αγάς ως δικαστής, καταδικάζει με χιούμορ τους θεατές.
Αλεξανδρούπολη
Μεταμφιέζουν κάποιο κάτοικο σε Μπέη και τον περιφέρουν στην πόλη μοιράζοντας ευχές.
Πόρος
Καθαρίζουν τα μαγειρικά σκευάσματά τους από τα λίπη των κρεάτων που καταναλώθηκαν τις Απόκριες σε ένα έθιμο που αποκαλείται ξάρτυσμα.
Κέρκυρα
Σε ορισμένα χωριά, λαμβάνει μέρος ο Χορός των Παπάδων όπου οι ιερείς στήνουν χορό που ακολουθείται από τους γέροντες.
Κάρπαθος
Οδηγούνται στο Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων από τους Τζαφιέδες, δηλαδή τους χωροφύλακες, οι κάτοικοι που αντάλλαξαν απρεπείς χειρονομίες ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη από τους σεβάσμιους της πόλης.
Γαλαξίδι
Στο αλευρομουτζούρωμα, οι καρναβαλιστές πασαλείφονται με αλεύρι και χορεύουν κυκλικά.
Μεσσηνία
Εδώ γίνεται του Κουτρούλη ο γάμος, η αναπαράσταση δηλαδή ενός πραγματικού γάμου του 14ου αιώνα, ενώ στη Νέδουσα οι αγρότες προσκαλούν την ευημερία με το αγροτικό καρναβάλι τους.
Βόνιτσα
Ένας αχυρένιος ψαράς δεμένος σε γάιδαρο γυρνώντας μέσα από το χωριό καταλήγει σε μια φλεγόμενη βάρκα στο έθιμο του Αχυρένιου-Γληγοράκη.
Θήβα
Πραγματοποιείται ο βλάχικος γάμος όπου ξυρίζεται ο γαμπρός για παντρευτεί κάποιον άντρα συγχωριανό του μεταμφιεσμένο σε νύφη.
Πολύσιτο Βιστωνίδας
Μουτζουρώνουν με κάπνα τους επισκέπτες του χωριού.
