Για μια ακόμη φορά η περιοχή των πετρελαίων του Αραβοπερσικού Κόλπου πήρε «φωτιά», μια ακόμη διπλωματική κρίση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Ποιες χώρες έχουν διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις του με το Κατάρ;
Η πρώτη χώρα που ανακοίνωσε τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεών της με το Κατάρ ήταν το Μπαχρέϊν, ακολούθησε η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Λίγες ώρες αργότερα, το Μπαχρέϊν ακολούθησαν η Υεμένη, η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης και ο Μαυρίκιος. Μάλιστα, αρκετές αεροπορικές εταιρείες των χωρών αυτών ανακοίνωσαν την αναστολή των πτήσεών τους από και προς το Κατάρ από την Τρίτη 6 Ιουνίου, την απέλαση των πολιτών του Κατάρ από τις επικράτειές τους, καθώς επίσης και το κλείσιμο των συνόρων.
Ποια μέτρα ελήφθησαν εναντίον του Κατάρ
Οι έξι χώρες που ανακοίνωσαν τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ δεν απέσυραν μόνον τις διπλωματικές τους αντιπροσωπείες, αλλά προχώρησαν και στη λήψη συγκεκριμένων μέτρων κατά του εμιράτου, τα οποία είναι:
Άμεση διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ: το Μπαχρέιν, και τα ΗΑΕ ζήτησαν από τους διπλωμάτες τους να εγκαταλείψουν τη Ντόχα εντός 48 ωρών. Το 2014 Ριάντ, Μανάμα και Αμπού Ντάμπι είχαν ανακαλέσει τους πρεσβευτές τους από τη Ντόχα για να διαμαρτυρηθούν για την υποστήριξη που προσέφερε το Κατάρ στους Αδελφούς Μουσουλμάνους.
Κλείσιμο του εναέριου χώρου της Σαουδικής Αραβίας, του Μπαχρέιν και των ΗΑΕ στην αεροπορική εταιρεία του Κατάρ, αναστολή των αεροπορικών και ναυτικών συνδέσεων μαζί του μέσα σε διάστημα 24 ωρών.
Οι εταιρείες Etihad, Emirates και flydubai αναστέλλουν τις πτήσεις τους προς τη Ντόχα από αύριο το πρωί. Η Qatar Airways ανέστειλε τις πτήσεις της προς τη Σαουδική Αραβία, η εθνική εταιρεία της οποίας Saudi έλαβε ανάλογο μέτρο.
Κλείσιμο των χερσαίων συνόρων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ.
Απαγόρευση στους πολίτες της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Μπαχρέιν να μεταβούν στο Κατάρ.
Οι πολίτες του Κατάρ, επισκέπτες ή μόνιμοι κάτοικοι στις τρεις αυτές χώρες, θα πρέπει να αναχωρήσουν σε διάστημα 14 ημερών. Το μέτρο αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη συμφωνία για ελεύθερη μετακίνηση στο εσωτερικό των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (CCG: Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Ομάν και Κατάρ).
Μόνο οι προσκυνητές από το Κατάρ επιτρέπεται να μεταβαίνουν στη Σαουδική Αραβία για να επισκεφθούν τους ιερούς μουσουλμανικούς τόπους.
Διακοπή αποστολής βασικών προϊόντων όπως ζάχαρη στην Ντόχα.
Τι λέει το Κατάρ;
Οι αρχές του Κατάρ έχουν χαρακτηρίσει την απόφαση των έξι κρατών «αδικαιολόγητη» και ότι ελήφθη με «βάση αβάσιμους ισχυρισμούς», ενώ αναφερόμενες στα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν ληφθεί εναντίον του τονίζουν ότι «δεν θα επηρεάσουν τις ζωές των απλών ανθρώπων και των κατοίκων του εμιράτου». Παρά τις διαβεβαιώσεις των αρχών οι κάτοικοι του εμιράτου άδειασαν τα ράφια των σούπερ μάρκετ αγοράζοντας τρόφιμα και νερό εξαιτίας του φόβου μιας πιθανής έλλειψης.
Τί προκάλεσε την κρίση;
Σε μεγάλο βαθμό η κρίση προκλήθηκε εξαιτίας των διαφωνιών σχετικά με το Ιράν, μια χώρα με την οποία το Κατάρ, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες του Περσικού Κόλπου, συνεχίζει να διατηρεί καλές σχέσεις.
Η αλληλουχία των γεγονότων που οδήγησε στην κρίση είναι η εξής:
Στις 20 Μαΐου: Το Κατάρ ανακοινώνει ότι είναι θύμα μιας «ψευδούς» εκστρατείας που τον κατηγορεί ότι «στηρίζει» την τρομοκρατία, λίγο πριν την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία.
Στις 21 Μαΐου: Ο εμίρης του Κατάρ σείχης Τάμιμ μπον Χάμαντ αλ Θάνι συνομιλεί με τον Τραμπ στο Ριάντ.
Στις 24 Μαΐου: Το Κατάρ ανακοινώνει ότι το πρακτορείο ειδήσεων της χώρας «δέχθηκε κυβερνοεπίθεση από μια άγνωστη οντότητα» και ότι «ψευδείς» δηλώσεις αποδόθηκαν στον εμίρη της χώρας.
Μεταξύ των θεμάτων στα οποία φέρεται να αναφέρθηκε ο εμίρης είναι το Ιράν, η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι. Τις δηλώσεις αυτές διέψευσε η Ντόχα, ενώ ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε έρευνα για την κυβερνοπειρατεία, όμως παρόλα αυτά τα μέσα ενημέρωσης του Κόλπου τις μεταδίδουν.
Στις 25 Μαΐου: «Το Κατάρ διχάζει τους Άραβες» είναι ο τίτλος της εφημερίδας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων al Bayane, ενώ η σαουδαραβική εφημερίδα Al Hayat γράφει ότι οι δηλώσεις που αποδίδονται στον Αλ Θάνι «προκάλεσαν αγανάκτηση σε μεγάλη κλίμακα».
Στις 25 Μαΐου: Ο υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ Σέιχ Μοχάμεντ Μμπιν Αμπντεράχμαν Αλ Θάνι καταγγέλλει «μια εκστρατεία των μέσων ενημέρωσης εχθρική προς το κράτος του Κατάρ», την οποία το εμιράτο «θα αντιμετωπίσει».
Στις 28 Μαΐου: Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΑΕ Άνουαρ Γκάργας δηλώνει ότι οι μοναρχίες του Κόλπου «περνούν μια νέα, μεγάλη κρίση» και καλεί το Κατάρ, χωρίς να το αναφέρει ονομαστικά, «να αλλάξει στάση και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και τη διαφάνεια».
Στις 2 Ιουνίου: Μια επίσημη πηγή από τη Ντόχα αναφέρει ότι Αμερικανοί ερευνητές του FBI βοηθούν το Κατάρ να εντοπίσει την προέλευση «της κυβερνοπειρατίας».
Στις 5 Ιουνίου: Η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, η Υεμένη και η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης διακόπτουν τις διπλωματικές τους σχέσεις με το Κατάρ, κατηγορώντας το ότι στηρίζει «την τρομοκρατία».
Γιατί τώρα;
Η κρίση έρχεται μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Ριάντ στα τέλη του περασμένου Μήνα. Όπως αναφέρει το Bloomberg, λίγες ημέρες αφού ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο Σαουδάραβας μονάρχης, Σαλμάν μπεν Αμπντελαζίζ συμφώνησαν ότι το Ιράν θα πρέπει να βρίσκεται υπό παρακολούθηση διότι είναι ο «κορυφαίος χορηγός της τρομοκρατίας» στον κόσμο, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Κατάρ ότι προσπαθεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες για την απομόνωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Διάφορα μέσα ενημέρωσης, διασημότητες, ακόμη και κληρικοί επιτέθηκαν με σκληρές δηλώσεις εναντίον του εμίρη του Κατάρ. Η εφημερίδα Al Jazirah που εκδίδεται στο Ριάντ τον κατηγόρησε ότι «μαχαίρωσε τους γείτονές με στιλέτο το Ιράν».
Τι λέει το Ιράν;
Ιράν από την πλευρά του σχολιάζοντας τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων των έξι κρατών με το Κατάρ τόνισε ότι δεν κάνει τίποτε άλλο από το «να οδηγεί σε αποσταθεροποίηση» την κατάσταση στην περιοχή. Η δήλωση έγινε δια στόματος του αναπληρωτή εκπροσώπου της Ιρανικής προεδρίας, Χαμίντ Αμπουταλέμπι. «Η εποχή των αντιποίνων έχει παρέλθει. Η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων και των κλειστών συνόρων δεν αποτελεί λύση για την κρίση», τόνισε ο Αμπουταλέμπι. Μάλιστα, ο ιρανός αξιωματούχος τόνισε ότι οι χώρες αυτές δεν έχουν άλλη επιλογή εκτός από τον διάλογο.
Τι λέει η Ρωσία
Ο αρχηγός της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέϊ Λαβρόφ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον ομόλογό του από το Κατάρ, σεϊχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι για να συζητήσουν την επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή μετά την απόφαση των έξι να διακόψουν τις διπλωματικές τους σχέσεις με το εμιράτο.
«Η συνομιλία επικεντρώθηκε στην δριμεία επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ του Κατάρ και άλλων αραβικών χωρών» τονίζεται σε μια ανακοίνωση του ρωσικού ΥΠΕΞ. «Εκφράστηκε σοβαρή ανησυχία σχετικά με την εμφάνιση μιας νέας εστίας έντασης στον αραβικό κόσμο. Ο Σεργκέι Λαβρόφ απηύθυνε έκκληση να ξεπεραστούν οι διαφορές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εντός των ορίων ενός αμοιβαία σεβαστού διαλόγου ενώπιον των πρωτόγονων προκλήσεων που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, ιδίως, την απειλή της τρομοκρατίας» τονίζεται.
Πώς αντέδρασαν οι αγορές;
Η αντίδραση της αγοράς πετρελαίου ήταν άμεση μετά την εκδήλωση της διπλωματικής κρίσης με το Κατάρ. Το κόστος της μελλοντικής εκπλήρωσης Αύγουστο του πετρελαίου Brent στο χρηματιστήριο του Λονδίνου έχει αυξηθεί κατά 63 σεντς για να φτάσει τα 50.58 δολάρια το βαρέλι. Η τιμή των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου WTI για τον Ιούλιο για τα εμπορεύματα New York Stock Exchange (NYMEX) αυξήθηκε 61 σεντς, φθάνοντας στα 48,27 δολάρια το βαρέλι.
Επιπλέον, οι ενέργειες των δεκατριών μεγάλων εταιρειών του Κατάρ έχουν μειωθεί κατά πολύ μετά την είδηση της ρήξης των διπλωματικών σχέσεων.
Τι λένε οι αναλυτές;
Η Ελένα Σουπόνινα, σύμβουλος του Ρωσικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών πιστεύει ότι η απόφαση για διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ, ευθύνεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ και πιο συγκεκριμένα η ρητορική του εναντίον του Ιράν.
