Απρίλιος μπήκε και, κατά πώς είχε πομπωδώς προαναγγείλει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, θα πρέπει εντός του μήνα να αρχίσει να εφαρμόζεται το «νέο στρατηγικό πλάνο» της χώρας, το οποίο μάλιστα, κατά τον υπουργό Οικονομικών, θα είναι «φιλικό στην ανάπτυξη και κοινωνικά ευαίσθητο».
Βέβαια πρωταπριλιάτικα μην περιμένετε επεξηγήσεις, που θα επαληθευθούν, αλλά μας διευκρίνισαν τουλάχιστον ότι το νέο στρατηγικό πλάνο δεν θα προσομοιάζει με το γνωστό «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης», ούτε θα είναι το άθροισμα των ρουσφετιών που θα υποσχεθεί η κυβέρνηση, στον δρόμο προς τις εκλογές, ούτε, πολύ περισσότερο, ένα σχέδιο παροχών που θα τινάξει την ελληνική οικονομία στον αέρα. Έτσι μας είπαν. Θα είναι, λέει, πλάνο εθνικών μεταρρυθμίσεων.
Και μακάρι να ήταν έτσι. Γιατί, δυστυχώς, δεν είναι. Διότι άλλη εικόνα παρουσιάζει τις τελευταίες μέρες η κυβέρνηση, με το να παίζει τα ρέστα της ποντάροντας στην όξυνση και σε δικαστικές διώξεις, αλλά και σε ένα μπαράζ προσλήψεων (18.000 μόνιμοι και συμβασιούχοι στο τελευταίο εξάμηνο), παροχών και παροχολογίας, σε συνδυασμό με τοποθετήσεις κομματικών στελεχών σε θέσεις-κλειδιά του κράτους.
Ταυτόχρονα μηνύματα από το εξωτερικό και τους δανειστές έρχονται να προστεθούν στο σκηνικό που διαμορφώνει η συγκυβέρνηση, τινάζοντας στον αέρα τα διάφορα αφηγήματα περί «καθαρής εξόδου» από τα μνημόνια και εφαρμογής, το προσεχές διάστημα, αντίμετρων. Βέβαια, το άτυπο μνημόνιο («νέο στρατηγικό πλάνο») θα αναγκαστεί ο Ευκλείδης Τσακαλώτος να παρουσιάσει στο Eurogroup της Σόφιας στις 27 Απριλίου για να πάρει το «οk» των δανειστών. Τυπικά δεν θα λέγεται μνημόνιο. Γιατί; Διότι θα περιέχει, όπως απαιτεί το Βερολίνο, τη ρήτρα «μη αντιστρεψιμότητας» των μεταρρυθμίσεων των προηγούμενων μνημονίων: μισθοί, συντάξεις, αριθμός υπαλλήλων στο Δημόσιο, φόροι, εργασιακά, κατώτατος μισθός και πάει λέγοντας.
Ουσιαστικά, ο κ. Τσακαλώτος θα παρουσιάσει στη Βουλγαρία ένα σχέδιο που θα μονιμοποιεί τα μέτρα των τριών μνημονίων από το 2010. Το λεγόμενο «μνημόνιο made in Greece» θα περιέχει ως βασική… γλυκαντική ουσία μια περιορισμένη ελάφρυνση χρέους σε δόσεις (χωρίς «κούρεμα»). Θα προβλέπει όμως συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις, όπως και τα προηγούμενα, ενώ αντί για δόσεις στην Ελλάδα θα δίνεται ελάφρυνση χρέους σε δόσεις.
Στο Μαξίμου έχουν, βέβαια, καταλάβει ότι το πλαίσιο αυτό δεν θα είναι κατάλληλο για το προεκλογικό μπαλκόνι, καθώς δεν περιέχει μεταξύ άλλων την πολυπόθητη χαλάρωση της λιτότητας. Το αντίθετο: Προβλέπει πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% έως το 2022 και 2% έως το 2060.
Κάπως έτσι, παρότι δεν έχουμε φτάσει στο πλήρες «άδειασμα» των θεσμών προς την ελληνική κυβέρνηση, όπως συνέβη το φθινόπωρο του 2014 με την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου, τα μηνύματα αυστηρότητας από τη Γερμανία (και μερικά ακόμη μέλη του Eurogroup) φαίνεται ότι στρέφουν τον ΣΥΡΙΖΑ στο εσωτερικό μέτωπο ενόψει των εκλογών, που κάποια στιγμή θα έρθουν.
Το ερώτημα που θα απαντηθεί μέσα στο καλοκαίρι είναι αν η όξυνση που χτίζεται μέρα με τη μέρα θα οδηγήσει πάλι στο πιο άδικο και απευκταίο αποτέλεσμα για τον μέσο Έλληνα: Στο να πάνε δηλαδή ξανά χαμένες οι θυσίες στον βωμό της πολιτικής ιδιοτέλειας. Κι αυτό γιατί η κατάσταση της οικονομίας εξακολουθεί να είναι τέτοια, που δεν δικαιολογεί ενθουσιασμό. Βέβαια, με τρία χρόνια καθυστέρηση και πολύ μεγαλύτερο κόστος για την κοινωνία, οι συνθήκες στην οικονομία και κάποιοι οικονομικοί δείκτες βελτιώνονται.
Η βελτίωση όμως αυτή δεν αποτυπώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών. Είναι ασθενική, σχεδόν ανύπαρκτη. Διότι αν εξαιρέσουμε τη συνεισφορά του τουρισμού, η υπόλοιπη οικονομία παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη το 2017. Είναι τελευταία στην Ευρώπη, μένει πίσω, υστερεί και η «ψαλίδα» ανοίγει αντί να κλείνει, αφού οι άλλες χώρες με τα ίδια προβλήματα με εμάς παρουσιάζουν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Το 2014 η Ελλάδα (+0,7%) βάδιζε τον δρόμο της ανάπτυξης πλάι σε Πορτογαλία (+0,9%), Γαλλία (+0,9%) και Αυστρία (+0,8%). Ήταν μπροστά από Ιταλία (+0,1%), Κύπρο (-1,4%) και Φιλανδία (-0.6%). Τώρα η Ελλάδα βλέπει την πλάτη όλων των άλλων από μακριά και οι προβλέψεις δεν είναι και τόσο αισιόδοξες.
Πέρα από «success story» και αφηγήματα του τύπου «τον Αύγουστο του 2018 βγαίνουμε από τα μνημόνια και αφήνουμε πίσω μας την κρίση», η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Τα στοιχεία για τη δουλειά, την ανεργία και τη φτώχεια των ανθρώπων είναι τέτοια, που ψευδαισθήσεις δεν χωρούν ούτε η κοροϊδία πιάνει τόπο. Είναι βέβαιο ότι θα ζήσουμε ένα κολασμένο πεντάμηνο μέχρι την έξοδο από τα μνημόνια και μέχρι την εφαρμογή του «νέου στρατηγικού πλάνου» της κυβέρνησης.
Μακάρι να αποδειχθεί ότι δεν θα είναι ένα ακόμη… πρωταπριλιάτικο ψέμα.
του Φώτη Σιούμπουρα
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
