Ανέγγιχτο έχει μείνει το καρτέλ των μεγαλοεργολάβων που επί χρόνια λυμαίνονταν τα δημόσια έργα, παρά τις συνεχείς εξαγγελίες της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ ότι θα μπει τέλος στις πάσης φύσεως ανομίες.
Ακόμη και σήμερα, επιχειρηματικά πρόσωπα που κατά το παρελθόν ο ΣΥΡΙΖΑ στηλίτευε για τον τρόπο που κερδίζουν τους διαγωνισμούς, όχι απλώς συνεχίζουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους (και πώς θα γινόταν άλλωστε διαφορετικά, αφού η οικονομία μας λειτουργεί με συνθήκες ελεύθερης αγοράς) αλλά πριμοδοτούνται κιόλας, χωρίς αυτό να είναι πάντα απαραίτητο.
Η Αττική Οδός
Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη περίπτωση παραχώρησης εκμετάλλευσης της Αττικής Οδού για δύο επιπλέον χρόνια (τουτέστιν μέχρι το έτος 2026) σε γνωστό όμιλο συμφερόντων της οικογένειας Μπόμπολα, μια παράταση που έγινε γνωστή από τον ίδιο τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρήστο Σπίρτζη. Συν τοις άλλοις, η κοινοπραξία που διαχειρίζεται ήδη τον εν λόγω υπερσύγχρονο αυτοκινητόδρομο θα αναλάβει και την εκπόνηση των μελετών επί των οποίων θα βασιστεί ο σχετικός διαγωνισμός μετά το πέρας της οκταετίας. Αν μη τι άλλο, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα φαινόμενο ξεκάθαρης ανακολουθίας έναντι των όσων έλεγαν οι σημερινοί κυβερνώντες πριν από τις εκλογές του 2015, καθώς τότε ζητούσαν να αποδοθεί η Αττική Οδός στο Δημόσιο, με το επιχείρημα ότι η κοινοπραξία είχε αποκομίσει ήδη υπέρογκα κέρδη.
Με τη νέα παράταση παραχώρησης ωστόσο, η ίδια η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ «δωρίζει» τώρα στον επιχειρηματικό όμιλο περίπου άλλα 100 εκατομμύρια ευρώ – αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι μόνο το 2016, λόγω αύξησης της κυκλοφορίας των οχημάτων στον συγκεκριμένο οδικό άξονα, τα κέρδη του ανήλθαν στα 44,7 εκατομμύρια ευρώ. Και όλα αυτά την ώρα που η πολυεθνική εταιρεία Ελλάκτωρ ΑΕ, την οποία διευθύνει ο Λεωνίδας Μπόμπολας και έχει αναλάβει την Αττική Οδό, φέρεται να αντιμετωπίζει προβλήματα στο εσωτερικό της, μετά και τη δικαστική περιπέτεια στην Κύπρο που την οδήγησε σε πενταετή αποκλεισμό από κάθε κατασκευαστική εργασία.
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η αποστροφή του λόγου που εκφώνησε ο ίδιος ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας στην Ολομέλεια της Βουλής μόλις πριν από λίγες μέρες, στις 5 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια της προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για την οικονομία. Απευθυνόμενος στον αρχηγό της μείζονος αντιπολίτευσης Κυριάκο Μητσοτάκη, του είπε επί λέξει πως «το κρίσιμο θέμα δεν είναι αν συναντάς επιχειρηματίες, αλλά αν κάνεις σε κάποιον τα χατίρια. […] Όπως ίσως γνωρίζετε, και αν δεν το γνωρίζετε να σας ενημερώσω εγώ, ο κ. Μπόμπολας δεν έχει πια την εφημερίδα “Έθνος”. Γιατί; Διότι δεν του χαρίστηκαν τα δάνεια. Απ’ ό,τι έμαθα, εσχάτως και στην επιχείρησή του έχει χάσει το πάνω χέρι έναντι άλλων συνεταίρων του»!
Καραμπινάτα σκάνδαλα
Αναμφισβήτητα θα πρέπει να μπει μια τάξη στον κλάδο των μεγαλοεργολάβων δημοσίων έργων. Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει να δούμε τι έχει συμβεί με τις καραμπινάτες ατασθαλίες του παρελθόντος και να αποσαφηνιστεί εάν και κατά πόσο έχει προχωρήσει τελικά η δικογραφία που αφορά πρώην υπουργό ΠΕΧΩΔΕ της Νέας Δημοκρατίας που, σύμφωνα με τα στοιχεία που υπάρχουν, φέρεται να «έστηνε» διαγωνισμούς, προκειμένου να δίνονται τα δημόσια έργα σε συγκεκριμένα πρόσωπα.
Κατόπιν πολύχρονης έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, για πρώτη φορά βλέπουν επιτέλους το φως της δημοσιότητας διάλογοι με προσυνεννοήσεις μεταξύ υπουργού και κατασκευαστικών εταιρειών. Σε μια από τις επιστολές που έχει στα χέρια του το «Π» και αποτελεί μέρος της έρευνας που διεξήχθη, ο διευθύνων σύμβουλος μεγάλης κατασκευαστικής εταιρείας, απευθυνόμενος σε άλλον μεγαλοεργολάβο, αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής: «Αγαπητέ…, σου στέλνω το παρόν έγγραφο σε συνέχεια της φιλικής συζήτησης που είχαμε στο κότερό του…, προκειμένου να μπορέσουμε να βρούμε κάποια φιλική, όπως πάντα, λύση και να κλείσουμε τις μεταξύ μας διαφορές που δημιουργήθηκαν εν αγνοία σου, από τα στελέχη του ομίλου που δημιούργησες. Θα ήθελα να σου θυμίσω επιγραμματικά τα κυριότερα σημεία των θεμάτων που χρήζουν τακτοποίησης: […] Εργολαβίες-σκούπα Εγνατίας Οδού: Σαν ανταμοιβή για την ολοκλήρωση και παράδοση των πιο πάνω έργων, η ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ είχε υποσχεθεί την ανάθεση εργολαβίας “σκούπας” στην ίδια περιοχή, με πολύ καλές τιμές (με κέρδος που εκτιμώ ότι ήταν άνω του 40%), ώστε να καλυφθούν οι υπέρμετρες δαπάνες μας για την επιτάχυνση και ολοκλήρωση των έργων. Τελικά δημοπρατήθηκαν τα έργα και ενώ αρχικά είχαμε συμφωνήσει να συμμετέχουμε σε κοινοπραξία, μετά από δική σας παράκληση, συμμετείχαμε μεμονωμένα, με την υπόσχεση ότι σε περίπτωση που θα αναλαμβάνατε τις σχετικές εργασίες, θα μας αναθέτατε υπεργολαβικά το 25%. Περί αυτού μπορείς να ρωτήσεις και τον (τάδε) που συντόνιζε τα των δημοπρασιών. Δεν είναι καλό να μπαίνουμε σε λεπτομέρειες, αλλά μπορώ να σου εξηγήσω από κοντά, αναλυτικά τα πάντα, τόσο σε σένα όσο και σε όποιον άλλο απαιτηθεί».
Πόσο πιο ξεκάθαρο θα πρέπει να γίνει ότι υπήρχαν υπουργοί Δημοσίων Έργων κατά το παρελθόν που έδιναν με απευθείας αναθέσεις τα έργα, προκειμένου να ικανοποιούν τις ορέξεις των μεγαλοεργολάβων;
Οι συνεννοήσεις
Οι εμπλεκόμενες κατασκευαστικές εταιρίες, όπως έχει αποκαλύψει στο παρελθόν το «Π», προέβαιναν σε συνεννοήσεις μεταξύ τους, ώστε: Να καθορίζουν εκ των προτέρων ποιος θα πάρει το κάθε έργο ανά διαγωνισμό, να προσδιορίζουν ποιο θα ήταν το ύψος των εκπτώσεων που θα προσέφεραν ώστε να λειτουργούν ως καρτέλ, να μην υποβάλλουν οικονομικές προσφορές σε διαγωνισμούς που έπαιρναν εταιρείες που επιθυμούσαν να «χτυπήσουν» το έργο (εννοείται πως αποσύρονταν οι υπόλοιποι έναντι χρηματικών ανταλλαγμάτων), αλλά και να εκτελούν από κοινού τα έργα, παρά τη φαινομενική συμμετοχή τους σε ανταγωνιστικά σχήματα, όπως καταδεικνύει και το παραπάνω απόσπασμα της επιστολής.
Η παρέμβαση Νικολόπουλου
Προ ημερών, ο επικεφαλής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος και ανεξάρτητος βουλευτής Αχαΐας Νίκος Νικολόπουλος κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή, με την οποία ζητούσε από τον πρωθυπουργό και τους συναρμόδιους υπουργούς πλήρη ενημέρωση για τη δικογραφία που αφορά τον «γαλάζιο» υπουργό που «έστηνε» τους διαγωνισμούς. Με απόφασή της, η Επιτροπή Ανταγωνισμού θέλησε να δώσει ένα τέλος στις άνομες καταστάσεις που εξελίσσονταν τόσα χρόνια.
Τα στοιχεία που έχει στα χέρια του ο διορισμένος εδώ και εννέα χρόνια από τη Νέα Δημοκρατία πρόεδρος της Επιτροπής (και αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου ε.τ.) Δημήτρης Κυριτσάκης είναι αδιάσειστα σε τέτοιο σημείο, που να μην μπορούν πλέον να αμφισβητηθούν από τους εμπλεκομένους. Πού βρίσκεται όμως αυτήν τη στιγμή ο φάκελος; Κανένας δεν μπορεί να απαντήσει με σιγουριά, τουλάχιστον μέχρι να απαντηθεί η ερώτηση στη Βουλή. Κάποιοι αμφιβάλλουν, μάλιστα, ακόμη και για το εάν όντως έχει προχωρήσει η σχετική δικογραφία, και γι’ αυτό στην ερώτησή του ο κ. Νικολόπουλος ζητά να μάθει συγκεκριμένα, «ποιος είναι ο αριθμός της δικογραφίας και ποια η εξέλιξή του μέχρι σήμερα».
του Άκη Πανάρετου
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
