Οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για το νέο επιχειρησιακό σχέδιο που αφορά το μεταναστευτικό συνιστούν τη σαφέστερη απόδειξη για την αλλαγή προσέγγισης και δόγματος. Αποτελούν, επίσης, προσαρμογή και ως προς το πλαίσιο που είχε περιγραφεί μετά το ΚΥΣΕΑ που συνεκλήθη στις αρχές Σεπτεμβρίου, με αφορμή την τότε κατακόρυφη άνοδο των προσφυγικών/μεταναστευτικών ροών προς τα νησιά του Αιγαίου. Με αυτό το σχέδιο, δε, η κυβέρνηση ευελπιστεί ότι θα καταφέρει να θέσει την κατάσταση υπό έλεγχο.
Η αλήθεια είναι ότι τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα. Σε μια αποστροφή του, μάλιστα, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ο υφυπουργός Άμυνας Αλκιβιάδης Στεφανής είπε μια σκληρή αλήθεια: «Εάν δεν σταματήσουν οι ροές να έρχονται με την ταχύτητα που έρχονται, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι», υπογράμμισε, καταδεικνύοντας τον κομβικό ρόλο της Τουρκίας στην εξίσωση. Οι αριθμοί, δε, είναι καταιγιστικοί: Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει το «Π» στη διάθεσή του, στη χώρα μας έχουν φτάσει πάνω από 60.000 άνθρωποι φέτος, με τον Νοέμβριο να μην έχει καν ολοκληρωθεί, όταν το 2018 έφτασαν στα ελληνικά παράλια λίγο πάνω από 45.000 αιτούντες άσυλο. Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες του «Π», ο ρυθμός αφίξεων στα ελληνικά νησιά είναι μεγαλύτερος και από τον αριθμό που ανέφεραν οι ελληνικές αρχές στο «plan B» που έχουν καταθέσει στην Κομισιόν αναφορικά με τη διαχείριση της κατάστασης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει τα δεδομένα και να «συμμαζέψει» την κατάσταση, μια και η Τουρκία δεν επιδεικνύει το δέον πνεύμα συνεργασίας. Εξ ου και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έσπευσε να στείλει μέσω της γερμανικής «Handelsblatt» μήνυμα και στην Ευρώπη ότι οι τουρκικές αρχές δεν ανταποκρίνονται στα κελεύσματα των ελληνικών, ακόμα και όταν τις ειδοποιούν ότι πλοιάρια έχουν αποπλεύσει από τα τουρκικά παράλια και το Λιμενικό της γείτονος θα μπορούσε να τα προλάβει πριν περάσουν σε ελληνικά χωρικά ύδατα.
Παράγοντας αποτροπής
Οι αμείωτες ροές αιτούντων άσυλο προς την Ελλάδα οδήγησαν την κυβέρνηση στην απόφαση να μετατρέψει τα hotspotsπου είχαν δημιουργηθεί στα νησιά, τόσο του Βορειοανατολικού Αιγαίου όσο και σε Κω και Λέρο, σε κλειστά προαναχωρησιακά κέντρα. Κλειστά κέντρα θα μπορούσαν να έχουν δημιουργηθεί από τις αρχές της προσφυγικής κρίσης, αλλά, ερμηνεύοντας την Κοινή Δήλωση ΕΕ -Τουρκίας, η προηγούμενη κυβέρνηση επέλεξε να είναι ανοιχτά τα hotspots. Εδώ, η κυβέρνηση επιλέγει να ενσωματώσει τα hotspots στα κλειστά κέντρα. Όλες οι διαδικασίες θα γίνονται κανονικά όπως και προηγουμένως, ήτοι η καταγραφή, η δακτυλοσκόπηση, η ταυτοποίηση κ.λπ. και στη συνέχεια οι διαδικασίες θα «τρέχουν» πολύ πιο γρήγορα. Το πρώτο κλειστό κέντρο στη Σάμο θα είναι έτοιμο σύντομα, ενώ και τα πέντε κέντρα θα είναι πλήρως λειτουργικά εντός του πρώτου εξαμήνου του 2020.
Στην πραγματικότητα, όπως αναφέρουν κεντρικοί υπουργοί στο «Π», η απόφαση δημιουργίας κλειστών προαναχωρησιακών κέντρων στα νησιά της πρώτης γραμμής είναι ένα σαφές μήνυμα αποτροπής και προς όσους επιχειρούν να έρθουν στην Ελλάδα και είναι ξεκάθαρο ότι δεν έχουν καμία τύχη να γίνουν δεκτοί ως πρόσφυγες. Το μήνυμα που η κυβέρνηση επιχειρεί να στείλει στην άλλη πλευρά του Αιγαίου είναι ότι στη χώρα μας «τα λουριά έχουν σφίξει», συνεπώς, το μόνο που θα καταφέρουν πολλοί από όσους έρχονται είναι να χάσουν τα λεφτά που θα καταβάλουν στα κυκλώματα των διακινητών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει έτοιμο τον σχεδιασμό και για περίπου 10 «ελεγχόμενα κέντρα» στην ενδοχώρα. Θα εξαιρούνται οι Περιφέρειες Ιονίων Νήσων, Βορειοανατολικού Αιγαίου και Δωδεκανήσων, ενώ το πού θα χωροθετηθούν οι δομές έχει εξευρεθεί. Η διαφορά των ελεγχόμενων από τα κλειστά κέντρα είναι ότι τα δεύτερα έχουν τον χαρακτήρα του hotspot. Η είσοδος και έξοδος των διαμενόντων θα είναι οριοθετημένη, ενώ τυχόν παραβάσεις του κανονισμού λειτουργίας θα έχουν ως αποτέλεσμα οι διαμένοντες να οδηγούνται σε κλειστά κέντρα στα νησιά, προς απέλαση.
Επιχείρηση σε εξέλιξη
Αυτό που μαρτυρούν, πάντως, τα στοιχεία είναι ότι η κυβέρνηση έχει μια επιχείρηση σε εξέλιξη. Βεβαίως, όπως και σε κάθε επιχειρησιακό σχέδιο, έχει αναλυθεί τι θα σημάνει το χειρότερο σενάριο. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι, όμως, υποστηρίζουν ότι το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται, με διασύνδεση των διαδικασιών, θα δουλέψει. Με βάση αυτό, προβλέπεται αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων, ταχύτερες διαδικασίες εξέτασης των αιτημάτων ασύλου, ξεκινώντας πλέον από αυτούς που δεν έχουν «ισχυρό» προσφυγικό προφίλ, προκειμένου να επιστρέφονται με πολύ ταχύτερο ρυθμό στην Τουρκία ή στις χώρες προέλευσής τους.
Από εκεί και πέρα, όμως, η κυβέρνηση προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα. Για παράδειγμα, οι κλειστές δομές έχουν μια προϋπολογισμένη δυναμικότητα, με την προοπτική αυτή να αυξάνεται κατά 40%, ανάλογα με τις ροές. Επίσης, έως τις αρχές του νέου έτους θα έχει ολοκληρωθεί η μετακίνηση 20.000 αιτούντων άσυλο από τα νησιά στην ενδοχώρα, αλλά το τι θα γίνει εντός του 2020 είναι ανοιχτό και εξαρτάται από τις υπάρχουσες ροές.
Σημαντικό στοιχείο στην επιχείρηση, πάντως, είναι και τα οικονομικά αντισταθμίσματα, όπως τα 50 εκατ. του Ειδικού Ταμείου από το υπερπλεόνασμα για τη στήριξη των δήμων που δέχονται πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά και η διατήρηση του μειωμένου ΦΠΑ στα πέντε νησιά έως το τέλος του 2020.
του Γιώργου Ευγενίδη
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
