Το 13ο Τακτικό Συνέδριο της ΝΔ, που ξεκίνησε από χθες τις εργασίες του με την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ορόσημο. Και αυτό, γιατί η ΝΔ δεν είναι πλέον στην αξιωματική αντιπολίτευση, όπως τα τελευταία χρόνια, αλλά, αντίθετα, οδηγείται σε συνεδριακές διαδικασίες με νωπή τη μεγάλη εκλογική νίκη του Ιουλίου. Ήταν, άλλωστε, η μεγαλύτερη σε έκταση εκλογική νίκη του κόμματος τα τελευταία αρκετά χρόνια, καθώς δεν ήταν μόνο ευκρινής η διαφορά από το δεύτερο κόμμα, αλλά η ΝΔ πέτυχε και τον στόχο της αυτοδυναμίας.
Η ανάληψη της διακυβέρνησης, δε, δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπονται οι καταστατικές κομματικές διαδικασίες. Με βάση αυτό προβλέπεται σύγκληση συνεδρίου σε ετήσια βάση, είτε για να εκλεγούν κομματικά όργανα είτε για να επικαιροποιηθούν οι θέσεις του κόμματος, μια διαδικασία που γίνεται σε όλα τα κόμματα του εξωτερικού σε τακτική βάση. Και μπορεί αυτό το συνέδριο να βρίσκει τη ΝΔ σε καλό φεγγάρι και να μην αναμένεται να βγάλει πολλές ειδήσεις, υπήρξαν, όμως, συνέδρια που καθόρισαν τις εξελίξεις, παρήγαγαν ειδήσεις και χαρακτηρίστηκαν από σημαντικά περιστατικά.
Το πρώτο συνέδριο του ’79: Κόμμα αρχών
Η ΝΔ ιδρύεται μεν το 1974, θα περάσουν, όμως, πέντε χρόνια, μέχρι να διοργανωθεί το πρώτο συνέδριο του κόμματος. Με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο τιμόνι, το συνέδριο της Χαλκιδικής, το 1979, θα είναι πεδίο για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων. Για παράδειγμα, σε αυτό το συνέδριο συμμετείχαν για πρώτη φορά σύνεδροι εκλεγμένοι από τα μέλη του κόμματος, στη Χαλκιδική αποκρυσταλλώθηκε το κείμενο του Καταστατικού του κόμματος, όπου ορίζεται ο «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός» ως η κυρίαρχη ιδεολογική γραμμή, ενώ από αυτό το συνέδριο προκύπτει και ο κανονισμός λειτουργίας των κομματικών οργανώσεων. Το συνέδριο της Χαλκιδικής είναι συνδεδεμένο και με την «Κίνηση της Βόλβης», την προσπάθεια των «γαλάζιων» νεολαίων υπό τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη να μετεξελιχθεί η ΝΔ «από κόμμα αρχηγικό σε κόμμα αρχών», με τις περίφημες «προκηρύξεις» να μοιράζονται νύχτα μέσα στο ξενοδοχείο, όπου διέμεναν οι σύνεδροι. Μάλιστα, προκήρυξη μοιράστηκε και στο δωμάτιο του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο οποίος έγινε έξαλλος, παρ’ ότι δεν αμφισβητείτο το πρόσωπό του.
Το δεύτερο συνέδριο στη Θεσσαλονίκη
Από το πρώτο έως το δεύτερο τακτικό συνέδριο του 1986, θα μεσολαβήσουν 7 χρόνια και ένα έκτακτο συνέδριο επί Γιώργου Ράλλη, πριν από τις εκλογές του 1981 και συγκεκριμένα τον Ιούνιο, για να εγκριθεί το πρόγραμμα του κόμματος ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου. Το συνέδριο αυτό γίνεται στη Θεσσαλονίκη, δύο χρόνια μετά την εκλογή Μητσοτάκη στην ηγεσία του κόμματος, αλλά και μετά την ήττα στις εκλογές του ’85 και την αποχώρηση του Κωστή Στεφανόπουλου και άλλων δέκα βουλευτών της ΝΔ, μετά τις προεδρικές αρχαιρεσίες, για να ιδρύσουν τη ΔΗ.ΑΝΑ. Το συνέδριο θα αποτελέσει την απαρχή της «φιλελευθεροποίησης» του κόμματος, ενώ σε εκείνο η Διοικούσα Επιτροπή της ΝΔ θα μετεξελιχθεί σε Κεντρική Επιτροπή και θα αναδειχθεί, μαζί με το συνέδριο, σε καθοδηγητικό όργανο του κόμματος. Μάλιστα, από εκείνο το συνέδριο και εντεύθεν ξεκινά να αναδεικνύεται και μια νέα γενιά στελεχών που θα πρωταγωνιστήσουν τα επόμενα χρόνια.
Το συνέδριο του ’94
Οκτώ χρόνια μετά, ενώ έχουν προηγηθεί οι τριπλές εκλογές του ’89-’90, η διακυβέρνηση της ΝΔ, η ίδρυση της Πολιτικής Άνοιξης από τον Αντώνη Σαμαρά και η ήττα της ΝΔ στις εκλογές του 1993, συνέρχεται το τρίτο Τακτικό Συνέδριο του κόμματος, τον Απρίλιο του 1994, στη Χαλκιδική. Πρόεδρος πλέον ήταν ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο οποίος πρωταγωνιστούσε στην εσωκομματική αντιπολίτευση μαζί με τον Σταύρο Δήμα και τον Θανάση Κανελλόπουλο στα χρόνια της διακυβέρνησης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ενώ είχε επικρατήσει του Ιωάννη Βαρβιτσιώτη στην εσωκομματική διαδικασία. Στο συνέδριο, γίνονται τροποποιήσεις στο καταστατικό, ενώ η έννοια του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού» επανέρχεται στο προσκήνιο έναντι της «φιλελευθεροποίησης» που ευαγγελιζόταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. «Υπάρχουν όρια στην ιδεολογία μας. Από τη μία ο σοσιαλισμός, από την άλλη ο νεοφιλελευθερισμός. Είμαστε μακριά και από τα δύο», θα πει τότε ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο οποίος εκπροσωπούσε την «καραμανλική» πτέρυγα του κόμματος και είχε ιδεολογική απόσταση από την περίοδο Μητσοτάκη, παρ’ ότι ως δήμαρχος Αθηναίων είχε πρωταγωνιστήσει σε μια σειρά φιλελεύθερων μέτρων, όπως η ίδρυση της ελεύθερης δημοτικής ραδιοφωνίας.
Το συνέδριο του ’97 και η άνοδος του Καραμανλή
Το συνέδριο του 1997 στο ΣΕΦ είναι εξαιρετικά σημαντικό, καίτοι συγκλήθηκε εκτάκτως, καθώς, για πρώτη φορά, καλείται να εκλέξει πρόεδρο του κόμματος, κάτι που αποτελούσε μέχρι πρότινος αντικείμενο της ΚΟ της ΝΔ. Ο Μιλτιάδης Έβερτ είχε πάρει παράταση στην ηγεσία της ΝΔ, μετά την ήττα του 1996, κερδίζοντας τον Γιώργο Σουφλιά σε διαδικασία στην ΚΟ, με τον Γ. Σουφλιά να είναι ο εκπρόσωπος της «μητσοτακικής πτέρυγας» του κόμματος. Οι διεργασίες είναι εργώδεις, καθώς οι πληγές του κόμματος δεν κλείνουν εύκολα μετά τη δεύτερη σερί εκλογική ήττα. Ως «τρίτη λύση», ενόψει του συνεδρίου, ανάμεσα σε Έβερτ και Σουφλιά, προκύπτει ο Κώστας Καραμανλής, με τους γνωστούς «λοχαγούς», τους βουλευτές νεότερης γενιάς, να τον στηρίζουν. Καταλυτικό ρόλο θα παίξουν και ο Γιάννης Κεφαλογιάννης με τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, ενώ η περίφημη δήλωση στις κάμερες για τη λύση από τη νεότερη γενιά του κόμματος γίνεται στα σκαλιά της οικίας Βαρβιτσιώτη στη Φιλοθέη. Στο Προσυνέδριο της ΝΔ, στις αρχές Μαρτίου, ο Καραμανλής θα γίνει δεκτός με ενθουσιασμό, ενώ στο εκλογικό συνέδριο του ΣΕΦ υποψήφιος θα είναι και ο Βύρων Πολύδωρας. Ο Έβερτ μένει τρίτος και ο Πολύδωρας μακράν τέταρτος. Ο δεύτερος γύρος, μετά τη στήριξη του Έβερτ στον Κώστα Καραμανλή, θα αποτελέσει το πεδίο θριάμβου του νεαρού τότε Κώστα Καραμανλή, ο οποίος υποσκελίζει τον εκπρόσωπο του «μητσοτακισμού», κ. Σουφλιά. Λίγες μέρες μετά, θα ακολουθήσει και ένα Συνέδριο Θέσεων της ΝΔ, προκειμένου να ξεκινήσει και η προετοιμασία του κόμματος, ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων.
Τα πρώτα συνέδρια του Millennium
Στις αρχές του 2000, θα λάβει χώρα Συνέδριο Αρχών και Θέσεων, ενόψει της μετάβασης στον 21ο αιώνα, αλλά και της εισόδου στην ΟΝΕ. Όμως, η ΝΔ θα χάσει τις εκλογές, οπότε το επόμενο Τακτικό Συνέδριο, τον Μάρτιο του 2001, θα συγκληθεί σε περιβάλλον ήττας, ενώ είχε προηγηθεί και έκτακτο συνέδριο, τον Ιούνιο του 2000. Υπήρχε, όμως, προσμονή ότι η πολιτική αλλαγή ερχόταν. Μάλιστα, το συνέδριο του 2001 θα σημαδευτεί από την επιστροφή του διαγραφέντος από το 1998 Γιώργου Σουφλιά στο κόμμα, με τον Κώστα Καραμανλή να λέει το περίφημο «Γιώργο, καλώς όρισες σπίτι σου!». Κεντρικό αφήγημα του κόμματος την εποχή εκείνη είναι η στρατηγική του «μεσαίου χώρου», η οποία θα αναδειχθεί σε κεφαλαιώδη στρατηγική του Κώστα Καραμανλή, που θα τον οδηγήσει μέχρι την πρωθυπουργία.
Το πανηγυρικό συνέδριο του 2004
Με τη ΝΔ να έχει επικρατήσει κατά κράτος στις εθνικές εκλογές, αλλά και στις ευρωεκλογές του 2004, συνέρχεται τον Ιούνιο του ίδιου έτους το επόμενο Τακτικό Συνέδριο που έχει πανηγυρικό χαρακτήρα. Υπάρχει έντονη προσμονή για την κυβερνητική θητεία της ΝΔ. «Είμαστε η παράταξη του μεσαίου χώρου και εκφράζουμε τη σύγχρονη αντίληψη του κοινωνικού Κέντρου», θα πει σε αυτό το συνέδριο ο Κώστας Καραμανλής. Εκεί καθιερώνεται η εκλογή του γραμματέα του κόμματος από την Κεντρική Επιτροπή. Πρώτος αιρετός γραμματέας θα είναι ο πρόεδρος του συνεδρίου, Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο οποίος θα παραμείνει στη θέση του έως το 2007. «Όλοι μαζί εκφράζουμε τη σύγχρονη αντίληψη του κοινωνικού Κέντρου. Μια αντίληψη που δεν έχει σχέση με ξεπερασμένους όρους των τελευταίων δεκαετιών», είναι, παράλληλα, το μήνυμα του Κώστα Καραμανλή για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της ΝΔ.
Το μεταβατικό συνέδριο του 2007
Το καλοκαίρι του 2007, κανείς δεν ξέρει ακόμα ότι θα ξεσπάσουν οι πυρκαγιές στην Πελοπόννησο, ούτε ότι η χώρα θα μπει σε προεκλογική τροχιά σύντομα. Έτσι, στο ΣΕΦ συγκαλείται το έβδομο Τακτικό Συνέδριο της ΝΔ, χωρίς σημαντικές αλλαγές στην οργανωτική δομή. Επαναβεβαιώνεται η στήριξη στο κυβερνητικό πρόγραμμα της ΝΔ, ενώ εκλέγεται και η νέα Κεντρική Επιτροπή του κόμματος.
Το πρώτο συνέδριο Σαμαρά
Το επόμενο συνέδριο της ΝΔ γίνεται τον Ιούνιο του 2010. Έχει προηγηθεί κοσμογονία: η νίκη στις εκλογές του 2007, η κατάρρευση εν μέσω σκανδάλων, η μεγάλη ήττα του 2009, η ανάδειξη του Σαμαρά στην προεδρία της ΝΔ, η ψήφιση του πρώτου μνημονίου, η διαγραφή της Ντόρας Μπακογιάννη. Το στοίχημα για τον Αντώνη Σαμαρά, τότε, είναι να κρατήσει το κόμμα ενωμένο, κάτι το οποίο θα πετύχει, αν και με απώλειες. Σε αυτό το συνέδριο θα ενισχυθεί η καταστατική αναφορά στον «κοινωνικό φιλελευθερισμό» και η ΝΔ θα προσπαθήσει να αναπτύξει βηματισμό στην αντιπολίτευση.
Το συνέδριο του 2013 με τη ΝΔ στην κυβέρνηση
Τον Ιούνιο του 2013 θα γίνει εκ νέου Τακτικό Συνέδριο της ΝΔ στην Αθήνα, αυτήν τη φορά με το κόμμα στην κυβέρνηση, μετά την εκλογική της νίκη το 2012. Το σύνθημα «Νέα Δημοκρατία, Νέα Ελλάδα» απηχεί τη στρατηγική Σαμαρά, με τον όρο «Νέα Ελλάδα» να ακούγεται πολύ τα επόμενα χρόνια. Γινόταν, δε, ακόμα και λόγος για μετονομασία της Νέας Δημοκρατίας, σε μια περίοδο που το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ έμπαινε στον πειρασμό της αλλαγής brandname. Το συνέδριο πάλι γίνεται σε δύσκολο περιβάλλον: Έχει προηγηθεί ελάχιστες μέρες πριν το κλείσιμο της ΕΡΤ, η αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνηση και ο ανασχηματισμός της. Σημειωτέον, σε εκείνο το συνέδριο, ο Αντώνης Σαμαράς, που είχε νωρίτερα απευθύνει προσκλητήριο ενότητας, θα αισθανθεί αδιαθεσία, θα διακόψει την ομιλία του και θα χρειαστεί να σπεύσουν γιατροί και συνεργάτες του κοντά του, ώστε να ξανανέβει στη συνέχεια στο βήμα, εν μέσω χειροκροτημάτων.
Η εποχή του Κυριάκου Μητσοτάκη
Κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα. Τον Απρίλιο του 2016, μετά την ταραχώδη εσωκομματική διαδικασία του φθινοπώρου του 2015, η ΝΔ θα πάει σε συνέδριο υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη με σύνθημα «Οξυγόνο για την Ελλάδα», όπου θα προχωρήσουν σημαντικότατες αλλαγές στο καταστατικό του κόμματος, όπως η καθιέρωση θητειών για τον πρόεδρο, η θεσμοθέτηση της τακτικής διενέργειας συνεδρίων, η απαγόρευση του τραπεζικού δανεισμού κ.α. Το συνέδριο του 2016 θεωρείται ορόσημο για την εμπέδωση της εσωκομματικής κυριαρχίας του κ. Μητσοτάκη. Άλλωστε, ο νυν πρωθυπουργός είχε εκλεγεί ως αουτσάιντερ απέναντι στον σαφέστατα πιο «κομματικό» Βαγγέλη Μεϊμαράκη. Στο συνέδριο του Απριλίου θα εκλεγούν και όργανα, με έντονο παρασκήνιο γύρω από την Πολιτική Επιτροπή, ενώ θα παγιωθεί η κυριαρχία του κ. Μητσοτάκη «χωρίς να ανοίξει ρουθούνι».
Συνέδριο για τις θέσεις
Στο πλαίσιο των καταστατικών αλλαγών, τον Δεκέμβριο του 2017 θα συγκληθεί και Συνέδριο Θέσεων του κόμματος, το οποίο θα χαρακτηριστεί «τακτικό» και στο οποίο θα παρουσιαστεί ένα μεγάλο μέρος της κυβερνητικής πρότασης της ΝΔ, αλλά θα καταστεί σαφής και η προσπάθεια «ανοίγματος» του κόμματος, πέρα από τα στενά του όρια. Στα highlightsτου τελευταίου συνεδρίου, η ενωτική ομιλία της Ντόρας Μπακογιάννη, λίγες μέρες αφού ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ανακοινώσει σε συνέντευξή του στην Καθημερινή της Κυριακής ότι δεν θα δώσει κυβερνητικό ή άλλο οφίκιο σε κανένα μέλος της οικογένειάς του. «Είμαστε όλοι εδώ, παλιά και δοκιμασμένα στελέχη, που σήκωσαν στους ώμους την παράταξη στις δύσκολες στιγμές. Είναι μαζί μας στελέχη που ενισχύουν καθημερινά τη δράση βλέποντας τη ΝΔ σαν τη μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να εκφράσει την προσδοκία των Ελλήνων. Η παρουσία τους επιβεβαιώνει ότι η ΝΔ είναι το κόμμα που ανοίγεται στην κοινωνία και σπάει τα στεγανά», θα πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, απευθύνοντας μήνυμα εσωκομματικής ενότητας.
Εφαλτήριο διακυβέρνησης
Με τίτλο «Ελλάδα Μπορούμε», ξεκίνησε τέλος το περυσινό συνέδριο της ΝΔ, στο οποίο παρουσιάστηκε αναλυτικότερα το πρόγραμμα διακυβέρνησης της ΝΔ, αλλά και εκλέγονται εκ νέου τα όργανα του κόμματος, μετά τη λήξη της θητείας της προηγούμενης Πολιτικής Επιτροπής. Πρόεδρος του συνεδρίου ήταν ο Ευάγγελος Μεϊμαράκης. Σε αυτό το συνέδριο, που σηματοδοτεί και το άνοιγμα της ΝΔ σε δυνάμεις εκτός του παραδοσιακού της φάσματος, με προσκεκλημένους και από την κοινωνία των πολιτών, όπως και στο συνέδριο του 2017, θα παρουσιαστεί και ο δεκάλογος των βασικών θέσεων του κόμματος ενόψει των εκλογών του 2019. Μάλιστα, αυτές θα κωδικοποιηθούν και σε ένα φυλλάδιο, το οποίο θα μοιραστεί και στους συνέδρους, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιμένει όλους τους επόμενους μήνες ότι όλα τα στελέχη του κόμματος θα πρέπει να πορεύονται με γνώμονα αυτό το φυλλάδιο στις δημόσιες παρουσίες τους. Το συνέδριο θα ολοκληρωθεί με την εκλογή της νέας Πολιτικής Επιτροπής της ΝΔ, για πρώτη φορά ίσως μετά από χρόνια χωρίς «σκληρές γραμμές» από τις πτέρυγες του κόμματος.
του Γιώργου Ευγενίδη
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
