Η Αθήνα ανέκαθεν επειδή ήταν και πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους είχε αυξημένες ανάγκες για νερό. Ειδικότερα μετά από το 1900 και τους Βαλκανικούς πολέμους ο πληθυσμός της άρχισε να αυξάνεται ακόμα περισσότερο. Η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο όταν τελέστηκε η Μικρασιατική Καταστροφή και πάνω από 1 εκατ. πρόσφυγες από την Σμύρνη κατέφθασαν στην πόλη μέσω Πειραιά για να γλιτώσουν τις ζωές τους.
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Εκείνη την περίοδο δημιουργήθηκε η άμεση ανάγκη να δοθεί λύση στο χρόνιο πρόβλημα της δίψας καθώς σύμφωνα με μελέτες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα οι ανάγκες για φρέσκο νερό πενταπλασιάστηκαν. Έτσι λοιπόν αποφασίστηκε η κατασκευή του φράγματος του Μαραθώνα, αυτού του γιγαντιαίου έργου που κατάφερε να ξεδιψάσει την Αθήνα και να θέσει τις βάσεις στον μετέπειτα μετασχηματισμό της σε μια σύγχρονη μητρόπολη. Το 1923 το φράγμα εγκρίνεται και αποφασίζεται η άμεση κατασκευή του. Εργολάβος αναλαμβάνει η αμερικανική εταιρεία Ulen μετά και από σχετικό διαγωνισμό, η οποία και υπογράφει συμβόλαιο με το ελληνικό δημόσιο και την Τράπεζα των Αθηνών στις 23 Δεκεμβρίου 1924. Για την ολοκλήρωση των εργασιών εργάστηκαν περισσότεροι από 3.000 ανειδίκευτοι εργάτες, Έλληνες μηχανικοί και περίπου 30 Αμερικανοί επιστήμονες και εμπειροτέχνες.
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Το φράγμα έχει ύψος 54 μ., μήκος 285 μ., πλάτος κορυφής 4,5 μ. και πλάτος βάσης 28 μ., ενώ κατατάσσεται στα φράγματα βαρύτητας. Η απορροή του βρίσκεται στο νότιο σκέλος του και έχει δυνατότητα αποβολής 520 κ.μ./δευτερόλεπτο. Υψομετρικά, τοποθετείται στα 223 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ η κορυφή του μετρά 227 μ. Από το φράγμα προκύπτει ταμιευτήρας χωρητικότητας 41.000.000 κ.μ., από τα οποία τα 34.000.000 είναι διαθέσιμα. Το βάθος του ταμιευτήρα φτάνει τα 54 μ., ενώ η επιφάνεια μετρά περί τα 2,45 τ.χλμ. εμβαδού. Το φράγμα τοποθετείται στους πρόποδες μιας λεκάνης απορροής, η οποία δέχεται ετησίως περί τα 14.400.000 κ.μ. νερού κατακρημνίσεων, από τα οποία τα 12.000.000 συγκεντρώνονται στον ταμιευτήρα. Η μέση ποσότητα κατακριμνήσεων στον ταμιευτήρα ετησίως φτάνει τα 580 χιλιοστά.
Στάδιο κατασκευής του Φράγματος Μαραθώνα, 1927
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Η ΕΥΔΑΠ θέλοντας ν’ αναδείξει τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε το συγκεκριμένο έργο για την εξέλιξη της Αθήνας αλλά και της Ελλάδας γενικότερα διοργανώνει μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος), με σπουδαίο, σπάνιο υλικό, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά και υπόσχεται να ταξιδέψει μικρούς και μεγάλους στον χρόνο, αποκαλύπτοντας τους την ιστορία του. Η Έκθεση είναι ανοιχτή στο κοινό (με ελεύθερη είσοδο) από τις 12 Νοεμβρίου 2019 έως την Κυριακή 29 Μαρτίου 2020 μετά και από παράταση λόγω της μεγάλης προσέλευσης του κόσμου και αποτελείται από στοιχεία του τεκμηριωμένου υλικού του Ιστορικού Αρχείου της ΕΥΔΑΠ. Το paraskhnio.gr επισκέφτηκε την έκθεση και περιηγήθηκε στους χώρους της και αξίζει να σημειώσουμε ότι η ΕΥΔΑΠ για πρώτη φορά εκθέτει τεκμήρια από το Ιστορικό της Αρχείο, προσφέροντας στο κοινό μια μοναδική εμπειρία μέσα στην ιστορία.
Τα εγκαίνια του Φράγματος του Μαραθώνα, 1929
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Μέσα από το φωτογραφικό υλικό μπορούμε να δούμε βήμα – βήμα τις εργασίες που έγιναν για να ολοκληρωθεί το έργο και οι προκλήσεις που έπρεπε να ξεπεραστούν ώστε να γίνει εφικτός ο φραγμός του ποταμού Χαράδρου, στο σημείο που διασταυρώνεται με τον ποταμό Βαρνάβα. Παράλληλα οι επισκέπτες θα μπορέσουν να έρθουν σε επαφή με σημαντικά αντικείμενα και τεκμήρια της εποχής της κατασκευής αυτού του εμβληματικού έργου όπως επίσης θα δουν και αρχιτεκτονικά σχέδια και χάρτες της περιοχής όπου βρίσκεται το Φράγμα και η τεχνητή λίμνη.
που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της Σήραγγας του Μπογιατίου, 1928
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Όσο ο επισκέπτης συνεχίσει την περιπλάνησή του μέσα στους χώρους της έκθεσης θα συναντήσει και μια έκπληξη η οποία είναι μια θεαματική τρισδιάστατη αναπαράσταση της κατασκευής του Φράγματος του Μαραθώνα. Η αναπαράσταση αυτή μας ταξιδεύει πίσω στο παρελθόν μέσα στις εργασίες και έτσι μπορούμε να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος για την εποχή.
Την έκθεση «Η Μεγάλη Πρόκληση 90 χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» επιμελείται η αρχιτέκτων μουσειολόγος Ερατώ Κουτσουδάκη.
Ώρες και ημέρες λειτουργίας Έκθεσης:
- Δευτέρα (κλειστά)
- Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 9:00-13:30
- Παρασκευή 9:00-20:00
- Σάββατο 11:00-16:00
- Κυριακή 10:00-18:00
ΠΡΟΣΒΑΣΗ
Πειραιώς 254, Ταύρος
Λεωφορείο:
-Λεωφορείο: 049 (Πειραιάς – Ομόνοια).
Στάση: Σχολή Καλών Τεχνών.
Περπατήστε 1 λεπτό μέχρι τον προορισμό.
-Λεωφορείο: 914 (Ομόνοια – Λαχαναγορά – Παλαιά Κοκκινιά).
Στάση: Σχολή Καλών Τεχνών.
Περπατήστε 1 λεπτό μέχρι τον προορισμό.
ΗΣΑΠ: Γραμμή 1.
Σταθμός: Καλλιθέας.
Περπατήστε 10 λεπτά μέχρι τον προορισμό.
Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε την ΕΥΔΑΠ στα socialmedia:
Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn και YouTube και επισκεφτείτε το www.eydap.gr
