“Σε πορεία τυφλής σύγκρουσης” – από την εφημερίδα “Παρασκήνιο”
του Γιώργου Ευγενίδη, g_evgenidis@yahoo.gr
Η κατάσταση που επικρατεί με την Τουρκία είναι ίσως το μεγαλύτερης διάρκειας επεισόδιο στις σχέσεις με την Άγκυρα από την κρίση του «Χόρα» το 1976. Και αυτό γιατί, όπως προανήγγειλε την Πέμπτη ο Χουλουσί Ακάρ, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, η Τουρκία καμία πρόθεση δεν έχει να σταματήσει τις προκλήσεις και τις προαναγγελίες ερευνών, εξ ου και εξέδωσε νέα NAVTEX για έρευνες σε διαφορετική περιοχή αυτήν τη φορά έως την 1η Σεπτεμβρίου, αλλά και πάλι εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Το ζήτημα είναι ότι ο κ. Ερντογάν δεν υποχωρεί από τους σχεδιασμούς του, παρά τα κελεύσματα για αποκλιμάκωση από όλες τις πλευρές. Το νέο στοιχείο είναι η εμπλοκή του αμερικανικού παράγοντα στην εξίσωση. Ανώτερη στρατιωτική πηγή αλλά και κεντρική κυβερνητική πηγή εξηγούσαν στο «Π» ότι και μόνο το γεγονός ότι ο πρόεδρος Τραμπ επέδειξε βούληση να μιλήσει και να δει τι διαδραματίζεται στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ έχει τη σημασία του. Αυτό, όμως, δείχνει ευρύτερα και την ανησυχία της αμερικανικής διπλωματίας για την κατάσταση που επικρατεί στη ΝΑ Μεσόγειο και η οποία μπορεί να οδηγηθεί σε κανονική ανάφλεξη, είτε λόγω ενός τυχαίου θερμού επεισοδίου είτε λόγω στρατηγικής επιλογής της γείτονος, κάτι που κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει.
Το παρασκήνιο της «αφύπνισης»
Είχαν προηγηθεί ορισμένες επαφές εξαιρετικά σημαντικές, προκειμένου και ο Αμερικανός πρόεδρος να σηκώσει το τηλέφωνο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο φαίνεται πως ήταν αυτός που κίνησε τα νήματα, αντιλαμβανόμενος τη σοβαρότητα της κατάστασης αλλά και τον κίνδυνο, με τον οποίο φλερτάρει η Τουρκία. Ο κ. Πομπέο είχε δει τον κ. Δένδια στη Βιέννη, ενώ δύο μέρες είχε καλέσει εκτάκτως τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου στη Δομινικανή Δημοκρατία, σε ένα «δύσκολο» ραντεβού, όπως το έθεταν αρμόδιες πηγές, για τον επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας. Σημειωτέον, στο τηλεφώνημα Μητσοτάκη – Τραμπ παρούσα ήταν και η πρέσβειρά μας στις ΗΠΑ Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, η οποία διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με την αμερικανική διπλωματία και ήταν επίσης παρούσα σε σύσκεψη στο Μαξίμου πριν από τη μετάβαση του κ. Δένδια στη Βιέννη για το ραντεβού με τον κ. Πομπέο.
Ένας πρόσθετος παράγων ενεργοποίησης των ΗΠΑ φαίνεται πως είναι και τον Ισραήλ, το οποίο αταλάντευτα στέκεται στο πλευρό της Ελλάδας. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Δένδιας, εκτάκτως, είχε πάει στο Ισραήλ στις 13 Αυγούστου και είχε συναντήσει τον ομόλογό του, Γκάμπι Ασκενάζι, και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Ο κ. Νετανιάχου, στη συνέχεια, είδε τον κ. Πομπέο, ο οποίος βρέθηκε τη Δευτέρα στο Ισραήλ, μετά τη συμφωνία της χώρας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες του «Π», η Αθήνα επιχείρησε μέσω Ιερουσαλήμ να κινητοποιήσει τα αντανακλαστικά της Ουάσινγκτον, με δεδομένη την άρτια σχέση Νετανιάχου – Τραμπ και τον απευθείας δίαυλο επικοινωνίας των δύο, αλλά και ευρύτερα του Ισραήλ με την αμερικανική διπλωματία.
Γερμανικό «ναυάγιο»
Αν κάτι πρέπει να αναφερθεί, πάντως, σε αυτήν τη συγκυρία είναι το «ναυάγιο» της γερμανικής πρωτοβουλίας αποκλιμάκωσης. Η επιλογή για κεντρικό ρόλο της Γερμανίας δεν ήταν τυχαία, με δεδομένο ότι η κα Μέρκελ διατηρεί προσωπική σχέση με τον κ. Ερντογάν και οι διμερείς σχέσεις Γερμανίας και Τουρκίας είναι εξαιρετικά θερμές. Όπως θύμιζε στο «Π» ανώτερη κυβερνητική πηγή, στο τηλεφώνημά τους πριν από δύο εβδομάδες ο κ. Ερντογάν είχε δεσμευθεί στην κα Μέρκελ ότι το «Ορούτς Ρέις» θα εξαντλήσει την αποστολή του και στη συνέχεια θα μπορούσε να υπάρξει μια επαφή των τριών πλευρών, μέσω των διπλωματικών συμβούλων Χέκερ – Σουρανή και Καλίν. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συνέβη και οι Τούρκοι επέλεξαν την παράταση της NAVTEX, με τα γνωστά αποτελέσματα κλιμάκωσης. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας προσπάθησε με τις επισκέψεις του σε Αθήνα και Άγκυρα να ρίξει γέφυρες και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον διαλόγου. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στην Άγκυρα ο κ. Μάας πέρασε εξαιρετικά δύσκολα, ενώ ήταν φανερή η αμηχανία του και στη συνέντευξη Τύπου, όταν ο κ. Τσαβούσογλου εξαπέλυσε ευθείες πολεμικές απειλές εις βάρος της Ελλάδος, παρουσία του Γερμανού υπουργού. Υπό αυτό το πρίσμα, η κα Μέρκελ ξαναμπαίνει στο παιχνίδι με τηλεφώνημα στον κ. Ερντογάν, ο οποίος, πάντως, είναι σαφές ότι έχει αποφασίσει να τραβήξει το σχοινί έτι περαιτέρω.
Το «όπλο» της αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο
Σε αυτό το περιβάλλον δεν είναι τυχαία η κίνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη να ανακοινώσει από τη Βουλή την επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Ιόνιο από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Αυτό έγινε, όπως εξηγούσε κεντρική πηγή, καθώς πλέον υπάρχει και το δεδομένο της ΑΟΖ με την Ιταλία, συνεπώς υπήρχε συνεννόηση με τη Ρώμη, για να μην υπάρξει πρόβλημα. Βεβαίως, το Αιγαίο είναι de facto μια πιο δύσκολη «πίστα», όμως η Αθήνα επιφυλάσσεται το επόμενο διάστημα να κάνει την κίνησή της και εκεί, κάτι που, βεβαίως, θα εξαγριώσει την Άγκυρα. Διεργασίες υπάρχουν αυτήν τη στιγμή και στο επίπεδο των Υπηρεσιών του υπουργείου Εξωτερικών, χωρίς ειλημμένες αποφάσεις για το timing μιας σχετικής ανακοίνωσης. Όπως το έθετε, όμως, η ίδια κυβερνητική πηγή, η Αθήνα κινείται στην κατεύθυνση της κατοχύρωσης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της διά της άσκησης αυτών και όχι της απλής επίκλησής τους.
