Την περίοδο της πανδημίας, μάθαμε οι περισσότεροι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας, ως έναν σημαντικό φορέα ελέγχου δειγμάτων για τον COVID-19. Ο πρόεδρος του φορέα μιλάει στο «Π» και μας εξηγεί τον ρόλο του ΕΚΕΑ στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει τι ακριβώς κάνει το ΕΚΕΑ. Θα θέλατε να μας πείτε ποιες είναι οι βασικές του αρμοδιότητες;
Το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας είναι ο κεντρικός φορέας του υπουργείου Υγείας, που έχει ως αντικείμενο την εξασφάλιση επαρκούς αίματος για τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και του ΕΣΥ, συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού φορέα. Τη χάραξη της στρατηγικής προς τούτο και την ανάπτυξη του εθελοντικού κινήματος για την αιμοδοσία. Την κεντρική διαχείριση των αποθεμάτων αίματος ως προς τη συγκέντρωση, διάθεση και χρήση. Τη δημιουργία παραγώγων αίματος και τέλος να εκτελέσει όλες τις απαραίτητες εξετάσεις, μοριακού ελέγχου μέχρι και των αντισωμάτων, ώστε να προκύπτει ένα ασφαλές τελικό προϊόν, προς τελική χρήση.
Την περίοδο της πανδημίας, το ΕΚΕΑ ανέλαβε να εξετάζει έναν μεγάλο όγκο δειγμάτων κορονοϊού. Μάλιστα κάποια στιγμή το σύστημα «κράσαρε». Γιατί;
Το ΕΚΕΑ, έχοντας στην Ελλάδα την μοναδική δυνατότητα να κάνει μαζικούς μοριακούς ελέγχους, με μακρά εμπειρία οργάνωσης και υλοποίησής τους, με εργαστηριακό εξοπλισμό, που όμοιός του δεν υπάρχει, είναι προφανές ότι έπρεπε να ενταχθεί στη μεγάλη προσπάθεια της Ελληνικής Πολιτείας και του υπουργείου Υγείας. Το ΕΚΕΑ, εκτός του απολύτου των απαντήσεων, δίνει αποτελέσματα εντός ωρών από την παραλαβή των δειγμάτων, πάντα αυθημερόν και άμεσα, από μια ψηφιακή εφαρμογή με την οποία συνδέονται τα νοσοκομεία και τα Κ.Υ. μαζί μας, αλλά και ο ΕΟΔΥ και η Πολιτική Προστασία. Το ΕΚΕΑ ως φορέας του υπουργείου Υγείας και επιπλέον, επειδή τα αντιδραστήρια έχουν αποκτηθεί από μεγάλες δωρεές, όπως αυτή του Ιδρύματος «Στ. Νιάρχος», παρέχει υπηρεσίες χωρίς δαπάνες για τα νοσοκομεία. Έτσι, όλοι θέλουν να στέλνουν τα δείγματα προς εξέταση στο ΕΚΕΑ. Αλλά ενώ το ΕΚΕΑ, με την απόλυτη στήριξη του υπουργείου Υγείας, έχει την τεχνολογική δυνατότητα να κάνει πάνω από 9.000 την ημέρα, η παραγωγή της προμηθεύτριας εταιρείας δεν μπορεί να μας εξασφαλίσει παρά μόνο 1.000 ημερησίως. Όταν άνοιξε ο τομέας του τουρισμού, για να βοηθήσουμε τη συνολική προσπάθεια, φτάσαμε να κάνουμε και 8.000 εξετάσεις ημερησίως και μετά, για μακρό χρονικό διάστημα, εκτελούσαμε πάνω από 3.000 εξετάσεις ημερησίως, γεγονός που μας εξέτρεψε του σχεδιασμού μας, μιας και οι πάντες χωρίς σχεδιασμό έστελναν τις εξετάσεις τους στο ΕΚΕΑ.
Πόσα τεστ την ημέρα αναλύετε και τι βλέπετε με την έως τώρα εμπειρία σας σχετικά με τα κρούσματα;
Τώρα κάνουμε περί τις 1.500 εξετάσεις την ημέρα και το πολύ ενθαρρυντικό είναι ότι το ποσοστό των θετικών δειγμάτων σταδιακά μειώνεται από 18%, που ήταν πριν από 10 ημέρες, τώρα κινούμαστε κάτω του 10%, συνεχώς μειούμενο. Θέλω να ξέρετε ότι όλο αυτόν τον καιρό στο ΕΚΕΑ αναπτύσσουμε τη μαζική διαδικασία του pooling και με την εφαρμογή νέων μαθηματικών μοντέλων στην εφαρμογή του σύντομα θα έχουμε δυνατότητα να εκτελούμε πολύ περισσότερες εξετάσεις.
Άλλαξε η ποσότητα αίματος από εθελοντές αιμοδότες λόγω της πανδημίας; Τι θα συμβουλεύατε τους πολίτες που θέλουν να δώσουν αίμα, αλλά διστάζουν;
Η προσφορά αίματος όλη αυτή την περίοδο και ιδιαίτερα στη δεύτερη έξαρση της επιδημίας μειώθηκε κρίσιμα, σε ανησυχητικό σημείο. Και δεν ήταν ότι οι εθελοντές αιμοδότες σταμάτησαν να δίνουν τη δική τους μάχη, αλλά δεν έγινε σαφές εξαρχής ότι οι εθελοντικές αιμοδοσίες επιτρέπονται και στον δεύτερο περιορισμό κάτι, που η Πολιτική Προστασία επανόρθωσε. Αναμφίβολα υπάρχει μια μορφή φόβου στην κοινωνία μας, που επιδρά στην αιμοδοσία, όπως άλλωστε γίνεται σε όλο τον κόσμο και σε χώρες με καλύτερες επιδόσεις από εμάς. Πλην όμως με τις συνέργειες, την ενθάρρυνση, τις πρωτοβουλίες και κυρίως την ευαισθησία του Έλληνα, έχει αρχίσει η αναστροφή του αρχικού κλίματος. Αλλά πρέπει ακόμα να προσπαθήσουμε πολύ όλοι.
Θέλω να ξέρουν όλοι οι εθελοντές μας ότι λαμβάνουμε όλα τα μέτρα για την ασφάλεια και οι αιμοδοσίες γίνονται με συνθήκες προστασίας, γιατί για μας οι εθελοντές μας είναι το ανεκτίμητο κοινωνικό κεφάλαιο.
Ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες της χώρας για αίμα και ποια είναι η τελική ανταπόκριση του κόσμου;
Κάθε χρόνο χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από 500.000 μονάδες αίματος και κάθε χρόνο με αγωνία τα καταφέρνουμε. Τώρα έχουμε μια μείωση της τάξεως του 15% και με το δεύτερο κύμα της επιδημίας αρκετά μεγαλύτερη. Επίσης, η Ελλάδα είναι η παγκοσμίως πρώτη στη συλλογή αίματος ανά μονάδα πληθυσμού, χωρίς ποτέ να καταφέρει να λύσει το πρόβλημα. Και τούτο γιατί έχουμε το παράδοξο φαινόμενο του αιμοδότη της μιας φοράς. Αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε αιμοδότες με διάρκεια, θα έχουμε λύσει διά παντός το πρόβλημα.
Ποια είναι η ιδανική ηλικία για να ξεκινήσει κανείς να γίνει αιμοδότης και ποιες κατηγορίες πολιτών δεν μπορούν να προσφέρουν αίμα;
Η δυνατότητα αιμοδοσίας αρχίζει από τα 18 έτη και ολοκληρώνεται στην ηλικία των 65 ετών. Γενικώς αφορά όλους που είναι υγιείς και δεν λαμβάνουν φάρμακα. Σε κάθε αιμοδοσία προηγείται ιατρική αξιολόγηση και ολοκληρώνεται με συμβουλευτική ιατρική.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Παπακωστοπούλου
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
