Τον τελευταίο καιρό έχει ξεκινήσει μία συστηματική κατευθυνόμενη προσπάθεια «διείσδυσης» απόψεων τόσο στα εγχώρια ΜΜΕ, με άρθρα/συνεντεύξεις διάφορων καθηγητών/γεωπολιτικών αναλυτών, όσο και στα ξένα, που θέλουν να περάσουν στην κοινή γνώμη ότι η Τουρκία μπορεί να έχει και δίκιο όσον αφορά το εύρος της ΑΟΖ στο νησιωτικό σύμπλεγμα των δεκατεσσάρων νησιών του Καστελόριζου.
Χαρακτηριστική είναι η τελευταία περίπτωση του Mάθιου Μπράιζα, ο οποίος σε μελέτη που συνέταξε για λογαριασμό του αμερικανικού Ιδρύματος Στρατηγικών Μελετών «Jamestown» έγραψε: «…Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να αναγκάσουν την Τουρκία να σταματήσει τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Νομίζω ότι ο τρόπος που θα περάσει αυτή η περίοδος έντασης είναι να έρθουν κοντά η Ελλάδα και η Τουρκία με τη διάθεση συνεργασίας. Η Τουρκία γίνεται παράλογη διεκδικώντας μία περιοχή τόσο κοντά στην Κρήτη, στη Ρόδο, αλλά και από την οπτική της Τουρκίας είναι εντελώς παράλογο η Ελλάδα να έχει μία τόσο μεγάλη ΑΟΖ, κοντά στις ακτές της Τουρκίας, εξαιτίας του μικροσκοπικού Καστελόριζου. Νομίζω ότι μπορεί να επιτευχθεί μία συμφωνία, στην οποία η Τουρκία θα “εγκαταλείψει” την Κρήτη και τη Ρόδο και η Ελλάδα θα “εγκαταλείψει” το Καστελόριζο και τότε θα δούμε ότι οι προκλητικές κινήσεις θα σταματήσουν. Αλλά αυτό απαιτεί εσωτερικές πολιτικές και των δύο πλευρών. Αλλά θεωρώ ότι αυτό που πραγματικά λέει ο πρόεδρος Ερντογάν είναι “ας διαπραγματευτούμε”…».
Βέβαια, οι Αμερικανοί δεν είναι η πρώτη φορά που θέλουν να «δώσουν» το Καστελόριζο για να κατευνάσουν τον επιθετικό Τούρκο. Το είχαν προσπαθήσει ξανά το 1964, όταν στις διαπραγματεύσεις για το περίφημο σχέδιο Άτσεσον (να μοιραστεί η Κύπρος σε δύο τμήματα ανεξάρτητα, το μεν βόρειο τμήμα, η χερσόνησος της Καρπασίας μέχρι την Αμμόχωστο, θα ενωνόταν με την Τουρκία, το δε νότιο τμήμα θα ενωνόταν με την Ελλάδα), ο Αμερικανός πρόεδρος Λίντον Τζόνσον είχε προτείνει στον τότε πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου η Ελλάδα να συμφωνούσε να δώσει και το Καστελόριζο στους Τούρκους για να τους δελεάσει. Η προσπάθεια όμως αυτή έπεσε στο κενό, γιατί ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός αρνήθηκε σθεναρά, λέγοντας ότι κανείς στην Ελλάδα πολιτικός ηγέτης δεν θα δεχόταν να δώσει έστω και μια σπιθαμή ελληνικής γης. Βέβαια ούτε και οι Τούρκοι τότε δέχτηκαν την πρόταση αυτή, γιατί θεώρησαν ότι το Καστελόριζο ήταν ένα πολύ μικρό άγονο νησί, χωρίς κανένα ενδιαφέρον. Τότε οι Αμερικανοί, σύμφωνα με το βιβλίο του Γιάννου Χαραλαμπίδη «Κυπριακό: Διπλωματικές ίντριγκες», εξοργίστηκαν μετά την απόρριψη του σχεδίου Άτσεσον, και ο πρόεδρος των Αμερικανών Λίντον Τζόνσον συναντήθηκε με τον Έλληνα πρέσβη στις ΗΠΑ, Αλέξανδρο Μάτσα, και του είπε «ακούστε με, κύριε πρεσβευτά. Γ@@ώ τη Βουλή σας και το Σύνταγμά σας. Η Αμερική είναι ελέφας. Η Κύπρος είναι ψύλλος. Αν αυτοί οι δύο ψύλλοι, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, εξακολουθούν να τσιμπούν τον ελέφαντα, ίσως ο ελέφας τους δώσει καμιά με την προβοσκίδα του…». Η Ελλάδα έδειξε με τη σθεναρή στάση της ότι «περνάει το δικό της», οι Αμερικανοί δέχθηκαν να μη δοθεί το Καστελόριζο, αλλά τελικά η ένωση με την Ελλάδα δεν έγινε, διότι δεν συμφώνησε ο Μακάριος. Έτσι έληξε άδοξα η ιστορία τότε με τα σχέδια Άτσεσον και Τζόνσον για το Καστελόριζο.
Ας δούμε, όμως, ποιος είναι ο Mάθιου Μπράιζα, που προσπαθεί εκ νέου να σπείρει σπόρους αμφισβήτησης για το Καστελόριζο, και ποιο είναι το Ίδρυμα «Jamestown». Ο Mάθιου Μπράιζα ήταν διπλωμάτης καριέρας για 23 χρόνια στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, από το 1989 μέχρι το 2012. Υπηρέτησε σε σημαντικές θέσεις, στη Ρωσία ως πρόξενος, στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας ως διευθυντής για την Ευρώπη και την Ευρασία, με ευθύνη για τον συντονισμό της πολιτικής των ΗΠΑ για την Τουρκία, την Ελλάδα, την Κύπρο, τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και την Ενέργεια της Κασπίας. Ήταν υφυπουργός αρμόδιος για θέματα ενεργειακών ζητημάτων της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου στην κυβέρνηση Ομπάμα και τοποθετήθηκε το 2012 πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στο Αζερμπαϊτζάν, όπου αποπέμφθηκε από τη θέση αυτή, καθώς η Γερουσία δεν επιβεβαίωσε τον διορισμό του, όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε σχέσεις με την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν και πετρελαϊκές εταιρείες.
Υπήρξε στενός συνεργάτης του νέου ΥΠΕΞ της κυβέρνησης Μπάιντεν, Άντονι Μπλίνκεν, και πιθανόν να πάρει κάποια σημαντική θέση στο State Department τώρα, με τη νέα διακυβέρνηση Μπάιντεν. Διετέλεσε σύμβουλος επιχειρήσεων και μέλος του διοικητικού συμβουλίου πολλών ιδιωτικών εταιρειών στην Τουρκία. Τον Ιούνιο του 2012, μάλιστα, διορίστηκε ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Turcas Petrol (θυγατρικής της SOCAR). Είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου σε εταιρείες της NEQSOL (ενεργειακός όμιλος Αζερμπαϊτζάν). Είναι σύζυγος της Τουρκάλας δημοσιογράφου Ζεϊνό Μπαράν και κατοικεί μέχρι και σήμερα στην Κωνσταντινούπολη. Η κα Μπαράν είναι μια Τουρκο-Αμερικανή μελετητής σε θέματα που αφορούν την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της ριζοσπαστικής τουρκικής ισλαμιστικής ιδεολογίας στην Ευρώπη και την Ευρασία, καθώς και την ανεκτική ένταξη των μουσουλμάνων/μεταναστών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Θα θυμίσω στους αναγνώστες ότι ο Mάθιου Μπράιζα, όταν ήταν υφυπουργός Εξωτερικών μετά το βέτο της Ελλάδας για ένταξη των Σκοπίων στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, το 2009, είχε πει στην τότε ΥΠΕΞ, κα Ντόρα Μπακογιάννη, ότι «…θα εξευρεθεί συμβιβαστική λύση για το θέμα του ονόματος πριν γίνει η ένταξη. Λύση θα δοθεί αργά ή γρήγορα…». Και φαίνεται τελικά ότι ήταν προφητικός, όπως προφητικός ήταν και για μια παρόμοια δήλωση που είχε κάνει για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, που είδαμε τα αποτελέσματα.
Βέβαια ο κ. Τζέφρι Πάιατ, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, βγήκε με tweet του και διέψευσε όλα αυτά που είπε ο Mάθιου Μπράιζα για το Καστελόριζο. Ας ελπίσουμε ότι όσα έγραψε ο Mάθιου Μπράιζα είναι δικές του ιδέες και όχι κατευθυνόμενες απόψεις από κάποια «σκοτεινά κέντρα αποφάσεων».
Και για να το ξεκαθαρίσουμε μια και καλή, το Καστελόριζο, η Ρω, η Στρογγύλη και τα άλλα έντεκα νησάκια στο νησιωτικό σύμπλεγμα ήταν, είναι και θα είναι ελληνικά. Ας φύγουν λοιπόν οι ιδέες από μερικούς που ήταν και υπουργοί στην προηγούμενη κυβέρνηση ότι το Καστελόριζο είναι μακριά και δεν ανήκει στο Αιγαίο. Το οφείλουμε σε αυτούς τους ακρίτες που άφησαν τα κόκαλα τους στα χώματα αυτά και στους σημερινούς κατοίκους που συνεχίζουν να φυλάττουν Θερμοπύλες, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για όλη την Ευρώπη.
του Βασίλειου Πολίτη
Διεθνολόγος και ναύαρχος ε.α.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
