Με την Ελλάδα να βρίσκεται στη δίνη της πανδημίας του κορονοϊού και με το lockdown (πότε με πιο χαλαρούς και πότε με πιο αυστηρούς περιορισμούς) να προβάλλει ως η μόνη λύση, τα παιδιά που βρίσκονται την προεφηβεία και την εφηβεία περνούν όλο και περισσότερες ώρες μπροστά σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή με πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Μοιραία, λοιπόν, αυξάνει και ο κίνδυνος του «grooming». Πρόκειται για τον διεθνή όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη διαδικασία της αποπλάνησης ανηλίκου μέσω του διαδικτύου και πιο συγκεκριμένα από παιδόφιλους που –προσποιούμενοι ότι είναι κι αυτοί ανήλικοι– μπαίνουν στα «δωμάτια ανοιχτής επικοινωνίας» (σ.σ. γνωστά ως chat rooms), στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και σε άλλους χώρους επικοινωνίας για να προσελκύσουν παιδιά, με σκοπό να τα κακοποιήσουν σεξουαλικά αποκτώντας πρόσβαση σε προσωπικές φωτογραφίες και βίντεό τους, πολλές φορέας μάλιστα εκβιάζοντάς τα.
Μιλώντας στο «Π» η Αγνή, μία γυναίκα που αναγκάζεται να λείπει πολλές ώρες από το σπίτι λόγω δουλειάς, όπως και ο σύζυγός της, εξιστορεί στο «Π» τι ακριβώς έζησε με τον 15χρονο γιο της. «Λόγω των κλειστών σχολείων και της απαγόρευσης των αθλητικών δραστηριοτήτων σε ομάδες, ο μεσαίος μου γιος περνούσε όλο και περισσότερο χρόνο στο δωμάτιό του, με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή για συντροφιά. Στην αρχή δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία, καθώς σκέφτηκα ότι κάπως πρέπει κι αυτός να περάσει τον χρόνο του. Άλλωστε δεν είχα διακρίνει κάτι «περίεργο», αφού συνήθως έπαιζε κάποια διαδικτυακά παιχνίδια, που η δική μας γενιά έχει σχεδόν μηδενική εμπειρία. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, όμως, τον έβλεπα προβληματισμένο, σκυθρωπό, χωρίς διάθεση για φαγητό και με μόνιμη διάθεση για καβγά».
Προσωπικές φωτογραφίες
Συνεχίζοντας την εξιστόρησή της στο «Π», η Αγνή εξηγεί ότι, μετά από έναν μεγάλο καβγά του 15χρονου με τον πατέρα του, αναγκάστηκε να αποκαλύψει τι ακριβώς έχει συμβεί. «Τα διαδικτυακά αυτά παιχνίδια έχουν και chat rooms, όπου οι παίκτες επικοινωνούν μεταξύ τους σε κοινή συνομιλία αλλά και με προσωπικά μηνύματα. Μία υποτιθέμενη παίκτρια με καταγωγή δήθεν από τη Γαλλία ξεκίνησε να του στέλνει προσωπικά μηνύματα –για το παιχνίδι στην αρχή–, με τον γιο μου δυστυχώς να μην αντιλαμβάνεται το περίεργο του πράγματος, καθώς η υποτιθέμενη συνομήλικη κοπέλα τού έγραφε στα ελληνικά. Το αποτέλεσμα ήταν να του ζητήσει να ανταλλάξουν προσωπικές φωτογραφίες, με τον μικρό να πέφτει στην παγίδα, ευτυχώς όμως χωρίς να φαίνεται σε καμία το πρόσωπό του. Κάπως έτσι ξεκίνησε ο εφιάλτης που για σχεδόν δύο εβδομάδες βίωσε το παιδί του, μέχρι τη στιγμή της λύτρωσης, που ήρθε με την αποκάλυψή του».
Ρωτώντας την εάν απευθύνθηκε στην αρμόδια Υπηρεσία της ΕΛ.ΑΣ., η Αγνή απάντησε ότι «ρωτήσαμε έναν οικογενειακό φίλο αστυνομικό για το τι πρέπει να κάνουμε και μας προέτρεψε να πάμε είτε στο αρμόδιο τμήμα για τους ανήλικους είτε στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Προβληματιστήκαμε πολύ με τον σύζυγό μου, ωστόσο κόψαμε κάθε επαφή του παιδιού με το συγκεκριμένο παιχνίδι και το chat room του, βρίσκοντας όλοι και πάλι την ηρεμία μας. Για να μη διαταράξουμε αυτή την ηρεμία και να μη φέρουμε πάλι τον μικρό σε δύσκολη θέση, καθώς θα έπρεπε να εξιστορήσει και πάλι ότι είχε συμβεί, δεν απευθυνθήκαμε τελικά στην Αστυνομία. Θέλω όμως να πω σε όλους τους γονείς ότι πρέπει να έχουν ανοιχτά τα αυτιά και τα μάτια τους, ιδίως τώρα που τα παιδιά μας είναι πολλές ώρες μπροστά σε ένα κομπιούτερ».
«Βρήκαν θάρρος να μιλήσουν»
Μία αστυνομική Υπηρεσία, που συνεχώς αναβαθμίζεται τόσο με εξειδικευμένο προσωπικό όσο και μέσα, είναι η Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων, που στεγάζεται στον 8ο όροφο της ΓΑΔΑ. Ειδικά υπό την καθοδήγηση του νυν διοικητή, αστυνομικού διευθυντή Κωνσταντίνου Σχισμένου, έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες με συλλήψεις παιδόφιλων-παιδεραστών, ενώ παράλληλα έχει προσεγγίσει τα βέλτιστα πρότυπα όσον αφορά την προσέγγιση των ανήλικων θυμάτων. Η τελευταία εξέλιξη έχει να κάνει με τη δημιουργία ειδικής αίθουσας δύο χώρων, όπου αρχικά ο ψυχολόγος-αστυνομικός θα έρχεται πιο κοντά με το παιδί μέσω ζωγραφικής, παιχνιδιού και συζήτησης σε ένα φιλικά διαμορφωμένο περιβάλλον. Στη συνέχεια (σ.σ. στον διπλανό χώρο) θα του παίρνει κατάθεση για το περιστατικό βίας (σ.σ. κυρίως σεξουαλικής κακοποίησης) που έχει υποστεί το παιδί, ενώ ταυτόχρονα η διαδικασία θα βιντεοσκοπείται αποκλειστικά και μόνο για χρήση από τις δικαστικές αρχές, κι αυτό για να μη χρειαστεί να καταθέτει ξανά και ξανά ο ανήλικος – μία διαδικασία ιδιαίτερα ψυχοφθόρα.
Την όλη διαδικασία χειρίζονται έμπειροι αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ. που ταυτόχρονα έχουν και την ιδιότητα του ψυχολόγου, όπως η Αστυνόμος Β’ της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων, Κωνσταντίνα Κωστάκου. Η ίδια, σε πρόσφατη συνέντευξή της στην ΕΡΤ, είχε δηλώσει πως «είχαμε αρκετά περιστατικά έτσι κι αλλιώς, αλλά τον τελευταίο καιρό έχουν γίνει πολλά περισσότερα, καθώς πολλά παιδιά που είχαν για χρόνια δυσκολία να μιλήσουν, πλέον, ανοίγονται. Μιλάμε είτε για παιδιά που βρήκαν το θάρρος και μίλησαν στους γονείς τους είτε για παιδιά από αθλητικούς χώρους που είχαν πέσει θύματα κακοποίησης και εμπνεύστηκαν από την κίνηση της κας Μπεκατώρου». Τα επίσημα στατιστικά αποδεικνύουν του λόγου το αληθές, καθώς το 2016 η Υπηρεσία ασχολήθηκε με 27 υποθέσεις βιασμού ανηλίκων, ενώ το 2020 με 53. Το 2016 έγιναν 70 καταγγελίες για απόπειρα βιασμού και προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας, με τον αντίστοιχο αριθμό να φτάνει το 2020 τις 80 καταγγελίες.
Πορνογραφία ανηλίκων
Μερικούς ορόφους πιο πάνω στο αστυνομικό μέγαρο της λεωφόρου Αλεξάνδρας, συγκεκριμένα στον 13ο, στεγάζεται το «στρατηγείο» της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Μία υπηρεσία που «απογείωσε» ο απόστρατος πλέον αντιστράτηγος της ΕΛ.ΑΣ. Μανώλης Σφακιανάκης και εξακολουθεί να κρατά σε ίδια υψηλά και βελτιούμενα επίπεδα ο νυν διοικητής, αστυνομικός διευθυντής Βασίλης Παπακώστας. Το γεγονός ότι μέσα στο 2020 η συγκεκριμένη Υπηρεσία χειρίστηκε 300 υποθέσεις διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης και πορνογραφίας ανηλίκων δείχνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με πρόβλημα αλλά με μάστιγα. «Από τις 300 υποθέσεις, σε 76 αναγνωρίστηκαν τα θύματα. Το 27% των θυμάτων ήταν ηλικίας κάτω των 15 ετών και το 89,48% ήταν γένος θηλυκού. Το 2,6% των δραστών ήταν ανήλικοι, ενώ το 95% των δραστών ήταν γένους αρσενικού», εξηγεί ο Βασίλης Παπακώστας. Αν και ακόμη είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, είναι πολύ πιθανό ο αριθμός αυτός να αυξηθεί το 2021 λόγω και του παρατεταμένου εγκλεισμού.
Αποτελεί κοινό μυστικό ότι –σε διεθνές επίπεδο τουλάχιστον– η διαδικτυακή αναμετάδοση της κακοποίησης παιδιών αυξάνεται και γίνεται ακόμη πιο διαδεδομένη κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αυτό καθώς οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί εμπόδισαν τα «αρρωστημένα» αυτά μυαλά να κακοποιούν διά ζώσης τα παιδιά και επομένως στρέφονται στην… εναλλακτική του διαδικτύου. Την ίδια ώρα, οι άνδρες και οι γυναίκες πίσω από τους υπολογιστές της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (αστυνομικό και πολιτικό προσωπικό με πτυχία στο αντικείμενο) καλούνται να αντιμετωπίσουν κι ένα άλλο φαινόμενο της εποχής: την εκδικητική πορνογραφία. Πρόκειται για μορφή παραβατικότητας που συναντάται και στους ανηλίκους, ιδίως από πληγωμένους συναισθηματικά νεαρούς που θέλουν να ταπεινώσουν με τη χρήση της τεχνολογίας την πρώην σύντροφό τους.
Ρεπορτάζ: Κώστας Παπαδόπουλος
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
