Της Αρτζης Αθανασόπουλου
«Εχει και πιο κάτω;» διερωτάται ο κάθε σκεπτόμενος Ελληνας πολίτης, όταν αντικρίζει αποτελέσματα ερευνών, όπως αυτά από την πρόσφατη της Unicef για την παιδική φτώχεια. Από τις 29 πιο προηγμένες οικονομίες του κόσμου η Ελλάδα μαζί με άλλες τρεις χώρες του Νότου, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία, βρέθηκαν στις τελευταίες θέσεις, όσον αφορά την εξασφάλιση της ευημερίας των παιδιών. Το ποσοστό της παιδικής φτώχειας στη χώρα μας είναι από τα υψηλότερα στη Δυτική Ευρώπη και υπερδιπλάσιο από αυτό των σκανδιναβικών χωρών και της Ολλανδίας.
Ο δείκτης ευημερίας των παιδιών βασίζεται σε πέντε επίπεδα: υλική ευημερία, υγεία και ασφάλεια, εκπαίδευση, συμπεριφορές και κίνδυνοι, στέγαση και περιβάλλον. Η μελέτη παρουσιάζει το εξής οξύμωρο: πλούσιες χώρες έχουν φτωχά παιδιά. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, κατατάσσονται στην τέταρτη θέση από το τέλος, πιο κάτω δηλαδή από την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στην πέμπτη θέση από το τέλος, ενώ η Τσεχία κατατάσσεται υψηλότερα από την Αυστρία, η Σλοβενία υψηλότερα από τον Καναδά και η Πορτογαλία υψηλότερα από τις ΗΠΑ! Τι δείχνει αυτό; Οτι απλά όλα είναι θέμα, κυρίως, πολιτικής και όχι τόσο οικονομίας. Δυστυχώς, η χώρα μας πάσχει και στα δύο. Για την ακρίβεια, λόγω κακής πολιτικής δεν δίνονται τα χρήματα εκεί που θα έπρεπε, όπως για παράδειγμα στο μέλλον του κράτους, που είναι τα παιδιά. Αντίθετα, στους προϋπολογισμούς χρόνια τώρα το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων χρημάτων ξοδευόταν για τα εξοπλιστικά. Ναι, μάλιστα, για να αγοράζει ο κάθε Ακης νεοκλασικά και η κάθε Βίκυ πανάκριβα σαλόνια και όχι μόνο, αλλά και για να πλουτίζουν όλες οι προμηθεύτριες χώρες, όπως η Γαλλία, για παράδειγμα, εις βάρος της υπερδανειζόμενης για τον σκοπό αυτόν Ελλάδας. Αυτά συνέβαιναν χρόνια πριν ξεσπάσει η κρίση. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η μελέτη αυτή της Unicef αφορά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, δηλαδή προ μνημονίων και σφοδρών μέτρων λιτότητας. Δηλαδή, προτού η ανεργία στη χώρα μας χτυπήσει κόκκινο, προτού ολόκληρες οικογένειες βρεθούν να κοιμούνται στους δρόμους, προτού πολύτεκνες οικογένειες κάνουν ουρές στα δημόσια συσσίτια, γιατί όχι μόνο κουρεύτηκε το επίδομα, αλλά φορολογούνται και τα τέκνα –σε μια χώρα, μάλιστα, με χρόνιο πρόβλημα υπογεννητικότητας–, προτού τα κρούσματα λιποθυμίας μικρών παιδιών στο σχολείο από ασιτία κάνουν τον γύρο του κόσμου, προτού γίνουμε μάρτυρες θανάτων από τη λιτότητα, όπως συνέβη με τους νεαρούς φοιτητές στη Λάρισα που πέθαναν από ένα αυτοσχέδιο μέσο θέρμανσης, καθώς οι οικογένειές τους αδυνατούσαν να αντεπεξέλθουν στα έξοδα για πετρέλαιο, το οποίο έγινε είδος πολυτελείας εν καιρώ κρίσης. «Ναι, έχει και πιο κάτω» θα διαπιστώσει, δυστυχώς, ο σκεπτόμενος Ελληνας πολίτης, αν αναλογιστεί τα παραπάνω στην Ελλάδα του 2013, αλλά και τα παρακάτω.
Στη σύγχρονη Ελλάδα δεν μπορεί κάποιος ούτε να γεννήσει παιδιά, ούτε να τα μεγαλώσει, ούτε να τα μορφώσει και σαφώς ούτε να δουλέψει. Η ανεργία αποτρέπει όλους τους νέους από την ιδέα του γάμου, πόσω μάλλον από τη δημιουργία οικογένειας. Οποιος «γραφικός» αποφασίσει να κάνει παιδιά, θα αντιμετωπίσει προβλήματα εξυπηρέτησης, αλλά και οικονομικά, καθώς τα δημόσια μαιευτήρια υπολειτουργούν, αφού υποχρηματοδοτούνται, ενώ παράλληλα το φακελάκι καλά κρατεί. Τα ιδιωτικά μαιευτήρια ήταν ανέκαθεν απαγορευτικά, πόσω μάλλον τώρα που όχι μόνο έχει κουρευτεί το επίδομα τοκετού, αλλά ακόμη και το επίδομα λοχείας χρειάζεται πια να περάσουν μήνες μέχρι να καταβληθεί στις εργαζόμενες μικρομάνες!
Η σίτιση, ένα άλλο σοβαρό θέμα που στις μέρες μας παίρνει ακόμα πιο μεγάλες διαστάσεις είναι αυτό της σίτισης των μωρών. Χρόνια τώρα, κυρίως από τη δεκαετία του ’70 και μετά, όλες οι εταιρείες που παράγουν τεχνητό βρεφικό γάλα έχουν θησαυρίσει στην Ελλάδα. Σχετική έρευνα έδειξε ότι ο οικογενειακός προϋπολογισμός επιβαρύνεται κατά 5.000 ευρώ τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού μόνο από την κατανάλωση ξένου γάλακτος. Το τραγικό και συνάμα εξοργιστικό είναι ότι τόσα χρήματα δαπανώνται για το… κακό των βρεφών.
Ολοι πια γνωρίζουν ότι το ξένο γάλα μόνο κακό μπορεί να κάνει στα βρέφη. Από τα σοβαρότερα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει είναι οι αλλεργίες, αλλά και η παχυσαρκία. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι, σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη της Unicef, η Ελλάδα είναι μία από τις τρεις χώρες όπου τα επίπεδα παιδικής παχυσαρκίας είναι υψηλότερα του 20% (οι άλλες δύο είναι ο Καναδάς και οι ΗΠΑ).
Οι εταιρείες με τις κατάλληλες μεθόδους προώθησης –πολλές φορές και παράνομες– κατάφεραν να «πείσουν» τις γυναίκες μέσω μαιευτηρίων αλλά και επαγγελματιών υγείας ότι οι ίδιες δεν μπορούν να θρέψουν τα παιδιά τους με το δικό τους γάλα, αλλά μπορούν μόνο… οι αγελάδες.
Οι λάθος πολιτικές που έχουν ακολουθηθεί χρόνια τώρα, σκόπιμα ή και από αδιαφορία, έχουν παγιώσει το πρόβλημα και σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που ζούμε, είναι εύλογο να γίνεται εντονότερο, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τον οικονομικό τομέα. Και επειδή, όπως είδαμε, ένα από τα επίπεδα που δείχνουν τον δείκτη ευημερίας των παιδιών σε μια χώρα είναι η υγεία, στον τομέα αυτόν η Ελλάδα εδώ και χρόνια έχει πιάσει πάτο.
«Στριμωγμένες» οι εργαζόμενες
Οπως προείπαμε σε περιόδους κρίσης το πρόβλημα εντείνεται. Ετσι, συχνά, ακόμη και το δικαίωμα του μειωμένου ωραρίου για τις εργαζόμενες μητέρες που επιστρέφουν στην εργασία τους καταστρατηγείται. «Ομως, οι δραματικές συνθήκες κρίσης και η προβλεπόμενη αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών της αγοράς εργασίας (ΣΕΠΕ) περιορίζουν καθοριστικά την ουσιαστική άσκηση των παραπάνω δικαιωμάτων» αναφέρουν σε σχετική τους ερώτηση βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ που ζητούν από τους αρμόδιους υπουργούς να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Ακόμη και στον τομέα της εκπαίδευσης τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, καθώς για να σπουδάσει κάποιος γονιός το βλαστάρι του πρέπει να έχει υψηλές… καταθέσεις, αφού το ανεπαρκές εκπαιδευτικό σύστημα αλλά και η πολιτική της πολιτείας να δίνει δουλειά στους χιλιάδες άνεργους εκπαιδευτικούς με «τσαπατσούλικο» τρόπο απλά για να κλείνει στόματα, έχουν κάνει την Ελλάδα παράδεισο της παραπαιδείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στις ημέρες μας πολλά παιδιά να αδυνατούν να σπουδάσουν. Ακόμη όμως και αν τα καταφέρουν, προκειμένου να σταδιοδρομήσουν θα χρειαστεί να ξενιτευτούν, όπως δείχνει η αύξηση του ποσοστού της μετανάστευσης νέων για εύρεση εργασίας σε άλλες χώρες τον τελευταίο καιρό.
Ουραγοί
Πώς να μην κατατάσσεται στην 28η θέση, δηλαδή την προτελευταία, στον τομέα της εκπαίδευσης σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη της Unicef για τις 29 ανεπτυγμένες χώρες, όταν μαθητές ακριτικών περιοχών είναι ξεχασμένοι; Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των μαθητών των Κυθήρων που λίγους μήνες πριν από τις πανελλήνιες δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο, γιατί οι οδηγοί των λεωφορείων που τους μεταφέρουν, όντας απλήρωτοι μήνες τώρα, τράβηξαν χειρόφρενο απαιτώντας τα δεδουλευμένα. Το πώς αντιμετωπίζει μια κοινωνία τα παιδιά και τους νέους δείχνει, λένε, και το επίπεδό της. Πώς, λοιπόν, να μη βλέπει πάτο ο σκεπτόμενος Ελληνας των τριών μνημονίων; Κι, όμως, σε τέτοιες περιόδους κρίσης το πεδίο είναι λαμπρό για να λάμψουν όσοι πολιτικοί τολμήσουν ό,τι δεν τόλμησαν οι προκάτοχοί τους… Ιδού, λοιπόν…
Κανένα μέτρο για την ενίσχυση του μητρικού θηλασμού
Την ώρα που σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες γίνονται κινήσεις και σε πολλές έχουν σημειωθεί ήδη αποτελέσματα για την ενίσχυση του μητρικού θηλασμού, κυρίως για λόγους υγείας της μητέρας και του παιδιού, καθώς επίσης και για οικονομικούς, η δική μας χώρα αγρόν… αγοράζει.
«Τα ευεργετικά αποτελέσματα του μητρικού θηλασμού, όπως η στατιστικά σημαντική μείωση της εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων υγείας τόσο στη μητέρα όσο και στο βρέφος σε συνάρτηση με τη διάρκεια της γαλουχίας, επιβεβαιώνονται από πλήθος ερευνών και είναι αποδεκτά από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας. Το δικαίωμα στον θηλασμό ως φυσική λειτουργία του γυναικείου σώματος και η αποτροπή της διακοπής του εξαιτίας των συνθηκών εργασίας έχει διεκδικηθεί από το φεμινιστικό και το εργατικό κίνημα, ενώ οι πέρα από κάθε δεοντολογία προσπάθειες προώθησης της τεχνητής διατροφής από τις αντίστοιχες εταιρείες έχουν καταγγελθεί από επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς. Ο ρόλος αυτών των δύο παραγόντων, στο γεγονός ότι παρά την επιθυμία της πλειονότητας των μητέρων κατά την έναρξη της γαλουχίας, ελάχιστο ποσοστό κατορθώνει να τη διατηρήσει κατά το πρώτο εξάμηνο, είναι προφανής».
Δεν εφαρμόζεται
Ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος, που υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Σύνοδο Υγείας (WHA) το 1981 ως «ελάχιστο προαπαιτούμενο» για την προστασία των βρεφών, ο οποίος θα πρέπει να εφαρμόζεται «στο σύνολό του» και έχει επικυρωθεί από τη χώρα μας από το 1983, δεν έχει ισχύ νόμου (δεν προβλέπονται κυρώσεις σε περιπτώσεις παραβίασής του). Ως αποτέλεσμα τούτου, παραβιάζεται καθημερινά, μολονότι αποτελεί ένα μοναδικό και απαραίτητο εργαλείο για την προστασία και την προώθηση του μητρικού θηλασμού, αλλά και για τη διασφάλιση της καταλληλότητας των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος και των σχετικών προϊόντων που κυκλοφορούν στο εμπόριο, όπως τα μπιμπερό και οι τεχνητές θηλές.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε συνεργασία με τη Unicef ξεκίνησαν στις αρχές δεκαετίας του ’90 μία πρωτοβουλία γνωστή ως «Νοσοκομεία φιλικά προς τα βρέφη”, σε μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι όλες οι υπηρεσίες μητρικής φροντίδας, νοσοκομειακές και εξωνοσοκομειακές, θα υποστηρίζουν τις μητέρες να παίρνουν τις κατάλληλες αποφάσεις για τη διατροφή του παιδιού τους, απαλλαγμένες από εμπορικά συμφέροντα. Στο «Φιλικό για το βρέφος νοσοκομείο» εφαρμόζονται τα δέκα βήματα για επιτυχή θηλασμό, που προτάθηκαν στη Γενεύη το 1989 από τον ΠΟΥ και τη Unicef. Δυστυχώς, μόνο δύο νοσοκομεία της χώρας («Αττικόν», «Ελενα Βενιζέλου») έχουν καταφέρει να κριθούν, έστω και με μεγάλη καθυστέρηση (2011), “Φιλικά για τα βρέφη”» αναφέρεται χαρακτηριστικά ανάμεσα σε πολλά άλλα σε μια εκτενή ερώτηση που κατέθεσαν 28 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ στις 5 Απριλίου.
ΠΙΝΑΚΑΣ – ΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ…
O πίνακας ευημερίας των παιδιών είναι της Unicef και αφορά ολόκληρη τη δεκαετία του 2010. Η Ελλάδα βρίσκεται μαζί με τον ευρωπαϊκό Νότο στο τέλος της κατάταξης. Μαζί της, χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης, αλλά και οι ΗΠΑ με τα πάμπολλα γκέτο, κυρίως μαύρων. Το ζήτημα για τα ελληνόπουλα έχει βάθος και κυρίως δεν έχει μέλλον, καθώς αυτό είναι παγιδευμένο στην πιο γηρασμένη πολιτική εξουσία τού πλανήτη, εξαιρουμένης της Β. Κορέας και της Κούβας. Μόνο σε αυτές τις χώρες η εξουσία βρίσκεται στα χέρια λίγων οικογενειών τόσα πολλά χρόνια. Διαβάστε προσεκτικά τον πίνακα:
