Μια σημαντική επιστημονική επιτυχία κατάφεραν να κάνουν Έλληνες επιστήμονες, πραγματοποιώντας ένα αξιοσημείωτο βήμα προόδου στην ανοσοθεραπεία του καρκίνου.
Οι ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών ( ΕΚΕΦΕ), σε συνεργασία με συναδέλφους τους από τα πανεπιστήμια Αθηνών, Μίσιγκαν και Σαουθάμπτον, κατάφεραν να αναπτύξουν χημικές ουσίες που μπλοκάρουν αποτελεσματικά την δημιουργία ενός ενζύμου με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται η παραγωγή αντιγονικών πεπτιδίων.
Η χρήση του ανοσοποιητικού συστήματος του ίδιου του ασθενούς αποτελεί μια εναλλακτική θεραπεία συγκριτικά με την επικρατούσα σήμερα χημειοθεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου, η οποία είναι συχνά αναποτελεσματική λόγω της χαμηλής εκλεκτικότητας και της υψηλής τοξικότητας των ουσιών που χρησιμοποιούνται.
Οι ανοσολογικές θεραπευτικές προσεγγίσεις μέχρι στιγμής δεν έχουν φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε κλινικό επίπεδο.
Αυτό συμβαίνει εξαιτίας του χαμηλού επιπέδου κατανόησης των επιστημόνων για το πώς ακριβώς το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να διακρίνει ποια κύτταρα είναι καρκινικά και πώς ο καρκίνος μαθαίνει να αποφεύγει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ύστερα από διάφορες έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί, ότι τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να αποφύγουν το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφοντας τα «σήματα» που «εκπέμπει» το κάθε κύτταρο όταν είναι άρρωστο.
Τέτοια σήματα που ονομάζονται αντιγονικά πεπτίδια, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να καταστρέφονται από ένζυμα μέσα στο κύτταρο, που ονομάζονται αμινοπεπτιδάσες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αμινοπεπτιδάση ERAP1.
Το μπλοκάρισμα αυτού του ενζύμου μπορεί να οδηγήσει στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος, στη θανάτωση των καρκινικών κυττάρων και στην πλήρη ανάρρωση πειραματόζωων από καρκινικούς όγκους.
Αν και στην θεωρία το μπλοκάρισμα της αμινοπεπτιδάσης ERAP1 μπορεί να επιτευχθεί από φαρμακευτικές ουσίες που ονομάζονται αναστολείς, η ανάπτυξη τέτοιων αναστολέων για την ERAP1, στην πράξη αποδεικνύεται αρκετά δύσκολο.
Περισσότερα από δέκα χρόνια έχουν περάσει από την ανακάλυψη της ERAP1, κι όμως καμία ερευνητική ομάδα στον κόσμο δεν έχει ακόμα ανακοινώσει την ανάπτυξη αποτελεσματικών αναστολέων για αυτό το ένζυμο.
Οι επιστήμονες απέδειξαν με πειράματα, ότι τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος μπορούσαν παρουσία αυτών των αναστολέων να αναγνωρίσουν αποτελεσματικά τα καρκινικά κύτταρα που κανονικά διαφεύγουν του ανοσοποιητικού συστήματος και δημιουργούν καρκινικούς όγκους σε πειραματόζωα.
Επικεφαλής της έρευνας είναι ο δρ. Ευστράτιο Στρατίκο του Εργαστηρίου Χημείας Πρωτεϊνών του Ινστιτούτο Πυρηνικών & Ραδιολογικών Επιστημών & Τεχνολογίας, Ενέργειας & Ασφάλειας του «Δημόκριτου», ενώ συμμετείχαν επίσης οι ερευνητές: Δημήτρης Γεωργιάδης, Ευθαλία Ζερβούδη, Εμμανουήλ Σαριδάκης, Π. Κοκκάλα και Ειρήνη Μαυρίδη.
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του «Δημόκριτου», «εδραιώνουν για πρώτη φορά, ότι η φαρμακολογική αναστολή ενζύμων που καταστρέφουν αντιγονικά πεπτίδια, μπορεί να αποτελέσει μια νέα πολλά υποσχόμενη διέξοδο για την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Με αυτό τον τρόπο ανοίγουν τον δρόμο σε μελλοντικές μελέτες για τη βελτιστοποίηση και την αξιολόγηση πιθανών κλινικών εφαρμογών αυτής της κατηγορίας αναστολέων»
Η επιστημονική εργασία θα δημοσιευθεί στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ «Proceedings of the National Academy of Sciences» (PNAS).
