Του ΝΤΙΝΟΥ ΑΛΜΥΡΟΥ
Η εξίσωση που καλείται να λύσει το υπουργείο Οικονομικών είναι για δυνατούς λύτες: Τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια πολίτες χρωστάνε στο Δημόσιο, όπως ανακοινώθηκε από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Από αυτούς, τα 2,3 εκατ. έχουν χρέη προς την εφορία από 300 έως 3.000 ευρώ, που σημαίνει ότι είναι η λεγόμενη «μαρίδα». Από την άλλη πλευρά, 100.000 οφειλέτες έχουν χρέη από 3.000 ευρώ έως 300.000 ευρώ, 5.770 οφειλέτες έχουν χρέη από 300.000 ευρώ έως 1.000.000 ευρώ και 1.500 οφειλέτες χρωστούν ο καθένας πάνω από 1 εκατ. ευρώ και είναι οι αποκαλούμενοι «μεγαλοκαρχαρίες».
Η εξίσωση γίνεται πιο δύσκολη από τους αριθμούς και πάνω στη δυσκολία το οικονομικό επιτελείο άρχισε να κάνει βήματα εναντίον επωνύμων. Ήδη, έχει καταρτιστεί λίστα με «μεγάλους στόχους-οφειλέτες» και μέσα από αυτή τη λίστα άρχισαν οι κατασχέσεις. «Πρώτο πιάτο» λίαν επώνυμοι του χώρου των επιχειρήσεων και των ΜΜΕ. Οι σουπερ-ντούπερ διάσημοι Θ.Λ, Μ.Α., Β.Ξ., Σ.Κ. και Α.Τ. είναι οι πρώτοι στους οποίους επιβλήθηκε κατάσχεση περιουσίας (σπίτια, εξοχικά κ.λπ.) αξίας εκατομμυρίων ευρώ. Θα έχει αποτέλεσμα; Θα πληρώσουν ή θα καλυφθούν με νομικά τερτίπια; Το οικονομικό επιτελείο λέει ότι είναι μονόδρομος οι κατασχέσεις περιουσιών κροίσων με κάθε τρόπο, αν δεν πληρώνουν και η λίστα που περιλαμβάνει πολλά μεγάλα ονόματα θα ενεργοποιηθεί.
Το πρόβλημα είναι οι αριθμοί και αυτοί είναι ότι από τα 56,6 δισ. συνολικών οφειλών, τα 35 δισ. τα χρωστούν οι 1.500 μεγαλοκαρχαρίες, ενώ η «μαρίδα» χρωστά συνολικά μόνο 1,9 δισ. ευρώ. Όλως περιέργως, ο θόρυβος και η τρομολαγνεία περί συλλήψεων, κατασχέσεων μισθών και συντάξεων γίνεται για να συγκεντρωθεί στα ταμεία το 1,9 δισ. ευρώ!
Παρά τις καθημερινές απειλές κατασχέσεων κινητών και ακίνητων περιουσιών, η αλήθεια είναι πως για το 2012 το υπουργείο Οικονομικών έχει κάνει κατασχέσεις μόνο στα χαρτιά. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το Δημόσιο φέρεται να έχει προχωρήσει σε κατασχέσεις 1,5 δισ. για ληξιπρόθεσμα χρέη.
Ακόμα πιο πικρή είναι η αλήθεια ότι στα κρατικά ταμεία εισέρρευσαν μόνον 320 εκατ., ενώ οι υπηρεσίες του υπουργείου προσημείωσαν ακίνητη περιουσία 1,05 δισ. Τα στοιχεία αυτά, πάντως, αφορούν σε κατασχέσεις που έγιναν κυρίως σε μεγαλο-οφειλέτες για χρέη πάνω από 100.000 ευρώ και όχι από τους μικρο-οφειλέτες που δέχονται φέτος μεγαλύτερες πιέσεις για να πληρώσουν.
Οι λόγοι της αδυναμίας
Είναι κοινή πεποίθηση των περισσοτέρων που ασχολούνται με τα δημόσια οικονομικά ότι τα χρήματα που αναζητά το υπουργείο Οικονομικών δεν πρόκειται ποτέ να συγκεντρωθούν στο σύνολό τους για δύο βασικούς λόγους:
– Σε ό,τι αφορά τους μικρο-οφειλέτες μιλάμε για βεβαιωμένα χρέη που βασίζονται σε εισοδήματα παρελθόντων ετών που πλέον δεν υπάρχουν. Για παράδειγμα, είναι σχεδόν απίθανο να ζητάς αποπληρωμή χρεών ύψους 3.000 ευρώ από μισθωτές υπηρεσίες του 2011 και του 2012 από ένα φορολογούμενο που έμεινε άνεργος το 2012 ή στις αρχές του 2013.
– Σε ό,τι αφορά τους μεγαλο-οφειλέτες, τα ποσά που ακούγονται είναι στις περισσότερες των περιπτώσεων πλασματικά, αφού πολλές από τις εταιρείες που οφείλουν έχουν κλείσει εδώ και μια δεκαπενταετία και οι ιδιοκτήτες τους είτε έχουν κηρύξει πτώχευση, είτε έχουν αποβιώσει. Επίσης, πολλές περιπτώσεις «σέρνονται» στα φορολογικά δικαστήρια με τα επιτόκια να τρέχουν και τα ποσά να έχουν τετραπλασιαστεί σε σχέση με το αρχικό βεβαιωθέν ποσό. Για παράδειγμα, μια υπόθεση μικρομεσαίας ΕΠΕ με βεβαιωθέν χρέος 250.000 ευρώ που εκκρεμοδικεί επί επταετία στα δικαστήρια, το συνολικό ποσό με τους τόκους μπορεί να ξεπεράσει και το 1,5 εκατ. ευρώ, λόγω των προσαυξήσεων, καθιστώντας ουτοπία την προσδοκία των μηχανισμών να εισπράξουν το χρέος.
Οι εκτιμήσεις των περισσότερων φοροτεχνικών είναι ότι τα σκληρά και απάνθρωπα μέτρα κατάσχεσης δεν πρόκειται να εφαρμοστούν, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους μικρο-οφειλέτες. «Το όλο εγχείρημα των απειλών έχει στόχο, από τη μία, να μαζευτούν όσο γίνεται περισσότερα χρήματα και, από την άλλη, να εδραιωθεί ένα κλίμα στοιχειώδους φορολογικής συνείδησης, έστω και με τον βούρδουλα» λέει στο «Π» ο διακεκριμένος φοροτεχνικός Αντώνης Μουζάκης.
Όπως τονίζει και ο οικονομολόγος και πρόεδρος του συλλόγου «Έλληνες Φορολογούμενοι» Γιάννης Σιάτρας: «Οι λύσεις θα πρέπει να είναι διαφορετικές ανά περίπτωση, εξετάζοντας το ύψος της οφειλής, την κατάσταση του οφειλέτη, αλλά και τους λόγους που την προκάλεσαν. Δηλαδή, διαφορετική θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση ενός οφειλέτη που οφείλει 3.000 ευρώ και η οφειλή προκλήθηκε επειδή αυτός έχασε τη δουλειά του, από εκείνη ενός επιχειρηματία που δεν πληρώνει το ΦΠΑ που έχει ήδη εισπράξει από τους πελάτες του. Αν περιοριστούμε σε οφειλέτες σχετικά μικρών ποσών (κάτω από 5.000 ευρώ), οι οποίοι αδυνατούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για λόγους που συσχετίζονται με την οικονομική κρίση και την ενδεχόμενη απώλεια εισοδήματος, τότε η λύση των ‘‘ανά περίπτωση ρυθμίσεων’’, σε συνδυασμό με την ‘‘ανοχή’’ που καλούνται να επιδείξουν οι ΔΟΥ, μπορούν να δώσουν μία αρκετά ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα. Προσοχή! Ας μην περιμένουμε ότι η λύση που θα δώσει το υπουργείο Οικονομικών θα είναι απόλυτα ικανοποιητική, ή ικανοποιητική για όλους».
Το σκληρό μπρά ντε φερ με την τρόικα
Η επιμήκυνση του αριθμού των δόσεων, η μείωση του ποσού της δόσης κάτω από 100 ευρώ και η διαγραφή των προσαυξήσεων για τις οποίες υπάρχει βεβαιωμένη αδυναμία πληρωμής είναι μερικά από τα πιο βασικά ζητήματα που έχουν ρίξει οι Έλληνες επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους τροϊκανούς.
Οι τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομικών προσπαθούν επί ματαίω, εδώ και αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, να πείσουν τους ξένους συναδέλφους τους που έχουν εγκατασταθεί στο υπουργείο ότι πολλά από τα χρέη είναι ανείσπρακτα επί της ουσίας και πρέπει να διαγραφούν. Η τρόικα έχει «μουλαρώσει» και δεν δέχεται σε καμία περίπτωση να προχωρήσει έστω και σε μακροπρόθεσμη κατά περίπτωση διαγραφή των χρεών, ενώ με δυσκολία συζητάει την επιμήκυνση των δόσεων και το χαμήλωμα της μηνιαίας καταβολής.
Το μπρα ντε φερ είναι πολύ σκληρό και οι αρνήσεις της τρόικας οφείλονται στο γεγονός ότι οι προηγούμενες πολιτικές διοικήσεις διαβεβαίωναν τους τεχνοκράτες των Βρυξελλών ότι στην Ελλάδα υπάρχει ακόμα «πολύ λίπος», εννοώντας βεβαίως το κρυμμένο μαύρο χρήμα. Εδώ, λοιπόν, επιβεβαιώνεται πλήρως το λαϊκό απόφθεγμα: «Άντε τώρα να αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας».
Εκ των πενιχρών αποτελεσμάτων στις διαβουλεύσεις με την τρόικα, προκύπτει το εύλογο ερώτημα: Πόσες επιλογές και πόση ευελιξία κινήσεων έχει το υπουργείο Οικονομικών; Η απάντηση που προκύπτει από το ρεπορτάζ του «Π» είναι μία: Δυστυχώς, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο ευελιξίας, γιατί -όπως λένε οι καλά γνωρίζοντες το φορολογικό κατεστημένο- το οικονομικό επιτελείο κινείται με βάση τις επιταγές των ξένων φοροτεχνικών που έχουν εγκατασταθεί στα αρμόδια υπουργεία.
Όπως έλεγε στο «Π» έμπειρος φοροτεχνικός, που λόγω επαγγέλματος «μπαινοβγαίνει» επί σειρά ετών στο υπουργείο, «οι μικροί και στενόχωροι θάλαμοι στον 3ο όροφο του υπουργείου θυμίζουν… Πύργο της Βαβέλ. Ο επισκέπτης του υπουργείου ακούει μόνο γερμανικές, γαλλικές, ισπανικές και σουηδικές ομιλίες, αφού οι ξένοι φοροτεχνικοί έχουν μοιράσει τη δουλειά και το κάθε team έχει αναλάβει έναν συγκεκριμένο τομέα ελέγχων». Όπως μας περιγράφουν φοροτεχνικοί, «υπό την υψηλή εποπτεία Γερμανών φοροεπιστημόνων, οι Γάλλοι ανέλαβαν να ελέγξουν τους εύπορους, οι Ισπανοί ανέλαβαν να ελέγξουν τους κατασκευαστές, οι Σουηδοί ανέλαβαν να ελέγξουν τα πολύ υψηλά εισοδήματα, οι Βέλγοι ανέλαβαν την είσπραξη των οφειλών και οι Ολλανδοί ανέλαβαν να ελέγξουν τους ανέργους και τους φτωχούς. Το κακό είναι ότι οι ξένοι βλέπουν μόνο νούμερα και ΑΦΜ. Δεν δίνουν καμία απολύτως σημασία στα ονόματα και στις επωνυμίες των επιχειρήσεων. Δεν εξετάζουν κοινωνικά κριτήρια. Δεν βλέπουν ψυχές, βλέπουν μόνο αριθμούς και δίνουν εντολές για ειδοποιητήρια και κατασχετήρια χωρίς πολλές κουβέντες και αναλύσεις».
ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΑ ΧΡΕΗ: Τι ισχύει για τις ρυθμίσεις
Αν και τα όσα ακούγονται γύρω από τις νέες ρυθμίσεις χρεών είναι ακόμα ασκήσεις επί χάρτου, αφού δεν έχει εξασφαλιστεί η έγκριση της τρόικας, δύο τρόποι υπάρχουν για τους φορολογούμενους (φυσικά ή νομικά πρόσωπα), προκειμένου να ρυθμίσουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους προς την εφορία:
• Κάνοντας χρήση των διατάξεων του άρθρου 14 του Ν. 3888/30.9.2010.
Με τον νόμο αυτόν το υπουργείο Οικονομικών είχε δώσει τη δυνατότητα εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών (που είχαν καταστεί τέτοια έως 30.9.2010) σε δόσεις που έφταναν μέχρι τις 45, με μείωση των προσαυξήσεων, ανάλογα με το πρόγραμμα δόσεων που θα ακολουθούσε ο φορολογούμενος από 100% στην εφάπαξ καταβολή, έως 50% στην περίπτωση των 45 δόσεων. Ο τρόπος αυτός εξόφλησης είναι σε ισχύ και σήμερα, αφού οι 45 δόσεις φτάνουν μέχρι τον Ιούνιο του 2014.
2. Κάνοντας χρήση των διατάξεων περί ληξιπρόθεσμων των άρθρων 13-21 του Ν. 2648/22.10.1998.
Σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις που ισχύουν για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών, ο έφορος ή η αρμόδια επιτροπή ή ο υπουργός μπορούν να εγκρίνουν την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών σε δόσεις.
Οι αρμοδιότητες καθορίζονται ανάλογα με το ύψος της ληξιπρόθεσμης οφειλής, και πιο συγκεκριμένα:
α) Ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ή του τελωνείου έχει αρμοδιότητες για βασική βεβαιωμένη οφειλή μέχρι 300.000 ευρώ.
β) Επιτροπή που συγκροτείται από τον προϊστάμενο της ΔΟΥ ή του τελωνείου ως πρόεδρο και μέλη τον νόμιμο αναπληρωτή του και τον προϊστάμενο του δικαστικού τμήματος ή του αντίστοιχου γραφείου, για βασική βεβαιωμένη οφειλή που υπερβαίνει τις 300.000 ευρώ και μέχρι τις 800.000 ευρώ.
γ) O υπουργός Οικονομικών, μετά από γνωμοδότηση επιτροπής, για βασική βεβαιωμένη οφειλή που υπερβαίνει το ποσό των 800.000 ευρώ.
Στη συγκεκριμένη ρύθμιση δεν υπάρχει καμία μείωση των προσαυξήσεων.
Τα κριτήρια και οι αντίστοιχοι συντελεστές είναι:
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Ι. Οικονομική αδυναμία 1 μέχρι 5
II. Διασφάλιση οφειλής 0 μέχρι 4
III. Προέλευση οφειλής 0 μέχρι 5
IV. Συμπεριφορά οφειλέτη 0 μέχρι 4
V. Αιτία για την οποία ζητείται η διευκόλυνση 0 μέχρι 4
VI. Κρίση (αιτιολόγηση) προϊστάμενου 1 μέχρι 4
Το άθροισμα των συντελεστών βαρύτητας διαμορφώνει τον αριθμό των μηνιαίων δόσεων της διευκόλυνσης με τον περιορισμό ότι κάθε μηνιαία δόση δεν θα είναι μικρότερη των εκατό (100) ευρώ, ενώ σημαντικά είναι τα πλεονεκτήματα της ρύθμισης:
1. Δυνατότατα λήψης αποδεικτικού ενημερότητας χρεών προς το Δημόσιο. Σε περίπτωση που υφίστανται τακτοποιημένες οφειλές και ζητείται αποδεικτικό ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων ή μεταβίβαση ακινήτου με τίμημα, αυτό εκδίδεται με τον όρο της παρακράτησης μέρους ή του συνόλου των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Εάν δεν πληρούνται οι όροι έκδοσης του αποδεικτικού, αντί αυτού εκδίδεται βεβαίωση οφειλής για το σύνολο των οφειλών.
2. Αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης.
Για να ανασταλεί η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως έκδοση προγράμματος πλειστηριασμού κινητών και ακινήτων, θα πρέπει ο οφειλέτης να είναι συνεπής σε διευκόλυνση τμηματικής καταβολής της οφειλής του ή σε ισχύουσα νομοθετική ρύθμιση.
3. Αναστολή της ποινικής δίωξης του φορολογούμενου, που ισχύει για οφειλές άνω των 5.000 ευρώ.
Αν ο οφειλέτης δεν καταβάλει εμπρόθεσμα τρεις (3) συνεχείς μηνιαίες δόσεις της ρύθμισης επέρχεται απώλεια της ρύθμισης και των ευεργετημάτων της. Είναι μύθος ότι η επιβολή κατάσχεσης επί μισθών και συντάξεων είναι ένας νόμος που επέβαλε η τρόικα. Οι κυρώσεις υπήρχαν από το παρελθόν, αλλά δεν εφαρμόζονταν από καμία πολιτική ηγεσία (αρ. 31, Κ.Ε.Δ.Ε., Ν.Δ. 356/5.4.1974).
Σε ό,τι αφορά τις ποινικές κυρώσεις που επισύρουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη, είναι αλήθεια ότι εντάθηκαν με την έναρξη εφαρμογής του Ν. 3943/31.3.2011. Οι επιβαλλόμενες ποινές είναι οι εξής:
– Χρέη από 5.000 – 10.000 ευρώ, φυλάκιση έως ένα έτος.
– Χρέη πάνω από 10.000 – 50.000 ευρώ, φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών.
– Χρέη πάνω από 50.000 – 150.000 ευρώ, φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.
– Χρέη πάνω από 150.000 ευρώ, φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών.
