Συνέντευξη στη Σοφία Νέτα
Ο Κλεομένης Μπάρλος είναι καθηγητής Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Έχει αναπτύξει πρωτοποριακές μεθόδους σύνθεσης πεπτιδίων και πρωτεϊνών μέσω ειδικών πολυμερών με βάση την τριτυλορητίνη, θεωρούμενη παγκοσμίως ως ένα μεγάλο βήμα στη σύνθεση πεπτιδίων και πρωτεϊνών μεγάλου μεγέθους.
Ειδικότερα η ρητίνη, γνωστή και ως «Barlos Resin», θεωρείται η σημαντικότερη εξέλιξη διεθνώς στον τομέα των ρητινών και χαρακτηρίστηκε σταθμός στην εξέλιξη της σύνθεσης φαρμάκων σε στερεά φάση, αλλά και ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων. Ήδη, η ρητίνη Μπάρλου χρησιμοποιείται για την παρασκευή περισσότερων από 2.000 νέων φαρμάκων. Το 1989 ίδρυσε την εταιρεία CBL στην Πάτρα, η οποία εξειδικεύεται στην παραγωγή υλικών με εφαρμογή στη σύνθεση πεπτιδίων και πρωτεϊνών. Ο κ. Μπάρλος μίλησε στο «Π» για την ερευνητική προσπάθεια στη χώρα μας, αλλά και για τη σημασία των Prix Gallien Greece, που έρχονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
Διαθέτει η χώρα μας έναν αξιοσημείωτο «κύκλο» ερευνητών σε καινοτόμες εφαρμογές ή η βαθιά κρίση, την οποία βιώνουμε, έχει ανασταλτικές επιπτώσεις στο έργο ανθρώπων με διάθεση και ικανότητα να προσφέρουν καινοτόμα;
Θα έλεγα πως όχι, γιατί η πλειονότητα των ερευνητικών προσπαθειών, ακόμα και πολύ ικανών νέων επιστημόνων, επικεντρώνεται σε λανθασμένους ή ανέφικτους στόχους. Επίσης, πολλοί από τους στόχους τίθενται χάριν εντυπωσιασμού της κοινής γνώμης και όχι λόγω πραγματικού και εφικτού επιστημονικού ενδιαφέροντος. Ξέρετε, ο διορισμός ή η προαγωγή ενός νέου ερευνητή σε πανεπιστήμια και ινστιτούτα εξαρτάται, αυτήν τη στιγμή, σε μεγάλο βαθμό, από τον αριθμό των επιστημονικών δημοσιεύσεων, «paper», που αυτός παράγει. Το αποτέλεσμα είναι ο αποπροσανατολισμός του από αξιόλογους ερευνητικούς στόχους, των οποίων η επίτευξη απαιτεί μακροχρόνια επίπονη προσπάθεια.
Θα μπορούσε η Ελλάδα να χρηματοδοτήσει γενναιόδωρα την επιστημονική και δη την καινοτόμα έρευνα ή αυτό θα έπρεπε να το θεωρούμε πολυτέλεια για μία μακρά περίοδο στο εξής; Όλος ο διεθνής δημόσιος διάλογος επικεντρώνεται στην εκπαίδευση, τη γνώση, την έρευνα και την καινοτομία. Η Ελλάδα έχει δυνατότητα να ακολουθήσει;
Ασφαλώς ναι, αλλά υπό προϋποθέσεις. Η έρευνα δεν απαιτεί κυρίως χρήματα, αλλά έμπνευση και πάθος. Θα φέρω ένα παράδειγμα για τον εαυτό μου και θα παρακαλούσα αυτό να μη θεωρηθεί ως αλαζονικό. Έχω χρηματοδοτηθεί για έρευνα από το ελληνικό Δημόσιο και την Ε.Ε. με 1,5 εκατ. δραχμές συνολικά για την ερευνητική μου δραστηριότητα από το 1980 μέχρι σήμερα. Μόνο το κύριο αποτέλεσμα των ερευνητικών μου δραστηριοτήτων, η εξέλιξη της «chlorotrityl resin» και της τεχνολογίας παραγωγής πεπτιδίων και μικρών πρωτεϊνών που ανέπτυξα, χρησιμοποιείται σε περισσότερα από 800 πατέντα και σε πάνω από 1.300 αιτήσεις για χορήγηση πατέντων στο γραφείο πατέντων των ΗΠΑ.
Υπάρχει ικανοποιητικό θεσμικό πλαίσιο για την καινοτόμο επιστημονική έρευνα στη χώρα μας ή ό,τι σχετικό λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα βασίζεται μόνον στο φιλότιμο και τις μοναχικές συστηματικές προσπάθειες ικανών ανθρώπων χωρίς επίσημη στήριξη;
Όχι στο φιλότιμο, αλλά στο υπερβολικό ενδιαφέρον, αυτό που ονομάζεται «ψώνιο» ορισμένων για έρευνα.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα Prix Galien Greece θα αποτελέσουν ένα ραντεβού υψηλού επιπέδου για τους ανθρώπους της καινοτομίας και της έρευνας στον χώρο του φαρμάκου και της υγείας;
Είναι προφανές ότι τα Prix Galien Greece θα αποτελέσουν ένα τέτοιο κορυφαίο διεθνές ραντεβού.
Θα ήταν πολύ τολμηρό και ριψοκίνδυνο να λέγαμε ότι η ελληνική πολιτεία θα μπορούσε να «αντιγράψει» λαμπρές εκδηλώσεις, σαν τα Prix Galien, ή να συμμετάσχει με έναν τρόπο σε αυτήν τη διοργάνωση, προκειμένου να δώσει κίνητρα ή ώθηση στην έρευνα και την καινοτομία εντός των τειχών της χώρας;
Όχι, δεν θα ήταν καθόλου τολμηρό. Η μεγάλη αποτυχία της ερευνητικής προσπάθειας στην Ελλάδα βασίζεται κυρίως στον τρόπο χρηματοδότησής της από το ελληνικό κράτος. Η γραφειοκρατία είναι τέτοια που, από τη στιγμή που θα συλλάβεις την καινοτόμο ιδέα μέχρι τη χρηματοδότησή της, περνάει μεγάλο χρονικό διάστημα. Έτσι, όταν η ερευνητική προσπάθεια έχει ολοκληρωθεί, ακόμα και εάν η ιδέα έχει επιβεβαιωθεί, τις περισσότερες φορές είναι ήδη ξεπερασμένη και πολύ δύσκολα αξιοποιήσιμη. Ο ερευνητής, όμως, που είχε υποβάλει την πρόταση, φυσικά, δεν επέστρεφε τα χρήματα, τα οποία με αυτόν τον τρόπο σπαταλούνταν άσκοπα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με τη χρηματοδότηση ερευνητικών σχεδίων, τα οποία βασίζονται σε καινοτόμες ιδέες. Έτσι, από τη στιγμή της σύλληψης της ιδέας μέχρι τη χρηματοδότησή της, την ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων και της άδειας παραγωγής, απαιτείται στην Ελλάδα τόσος χρόνος που το προϊόν το οποίο θα παραγόταν είναι ήδη ξεπερασμένο. Πρόκειται, ουσιαστικά, για όλους εκείνους τους λόγους για τους οποίους γίνεται πάρα πολύ δύσκολη η εξέλιξη και η παραγωγική αξιοποίηση της νέας προηγμένης τεχνολογίας στην Ελλάδα.





