Του Θοδωρή Δαφέρμου
«Ο τάφος της Αμφίπολης δεν πιστεύω ότι έχει συληθεί», ήταν τα λόγια της υπεύθυνης αρχαιολόγου Κατερίνας Περιστέρη στο κλιμάκιο του ΣΥΡΙΖΑ το οποίο επισκέφθηκε χθες τον χώρο των ανασκαφών. Η κατηγορηματική αυτή δήλωση της κ. Περιστέρη επιβεβαιώνει το γεγονός ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεραστίου μεγέθους αρχαιολογική ανακάλυψη, που πρόκειται να φέρει στο φως ευρήματα παγκόσμιας εμβέλειας και τεράστιας εθνικής σημασίας.
Σημαντική είναι η παρέμβαση του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμου, ο οποίος στέλνει το δικό του μήνυμα στα Σκόπια, με αφορμή τις ανασκαφές στον τάφο της Αμφίπολης.
«Η υπόθεση αυτή είναι μια συντριπτική απάντηση στα επιχειρήματα και τις διαθέσεις των Σκοπιανών, οι οποίοι με τρόπο ανεπίτρεπτο μας είπαν να βοηθήσουν οικονομικά για τα έξοδα της αποκαλύψεως του περιεχομένου του τάφου».
«Ενα πρέπει να καταλάβουν: Αυτό που έχει λεχθεί παλιά από τον Ελληνα πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, ότι η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική ανά τους αιώνες», ήταν η αποστομωτική απάντηση του Μακεδόνα ιεράρχη.
Η τοποθέτηση αυτή του κ. Ανθιμου έρχεται να ενισχύσει την άποψη που εξέφρασε μέσω του «Π» ο υπουργός Πολιτισμού Κώστας Τασούλας, ο οποίος δήλωσε ότι «η ανακάλυψη του τάφου επιβεβαιώνει την ελληνικότητα της Μακεδονίας».
Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει την επιλογή της εφημερίδας μας, η οποία στο φύλλο της προηγούμενης εβδομάδας είχε ως πρωτοσέλιδο τίτλο: «η Μακεδονική γη απαντά στα Σκόπια».
Ταυτόχρονα, συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό οι ανασκαφές στο ταφικό μνημείο, στον Τύμβο Κάστα στην Αμφίπολη, φέρνοντας καθημερινά στο φως νεότερα ευρήματα που ενισχύουν την άποψη ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μνημείο μοναδικών διαστάσεων και μοναδικής καλλιτεχνικής επιμέλειας, όχι μόνο στη Μακεδονία αλλά σε όλη τη Βαλκανική.
Μετά από 2.300 χρόνια ήρθαν στο φως οι δύο αντωπές (αντικριστές) Σφίγγες, προκαλώντας παγκόσμιο θαυμασμό. Η αφαίρεση των έντεκα λίθων βοήθησε στην ολοκληρωμένη θέασή τους. Το ύψος των αγαλμάτων είναι 1,45 μ. ενώ αν προστεθούν και τα κεφάλια τους, που μέχρι στιγμής δεν έχουν βρεθεί, τότε τα αγάλματα αγγίζουν περίπου τα 2 μ. Στους κορμούς τους, που είναι δουλεμένοι με ψιλό ντισιλίδικο (ειδικό εργαλείο κατεργασίας μαρμάρου), αποτυπώνεται και η λεπτοδουλειά των γλυπτών της τελευταίας εικοσιπενταετίας του αιώνα 4 π.Χ.. Κατά τη διάρκεια των εργασιών βρέθηκαν τμήματα των πτερών των Σφιγγών –που ήταν ένθετα στους κορμούς–, τα οποία επιτρέπουν την πλήρη αποκατάστασή τους.
Βρέθηκε, επίσης, τμήμα από τη ράχη του αγάλματος του Λέοντος της Αμφίπολης. Τόσο οι Σφίγγες, όσο και ο Λέων φαίνεται να προέρχονται από το ίδιο εργαστήριο.
Η απομάκρυνση των χωμάτων τα οποία βρίσκονταν στο διάκενο και πίσω από τα αγάλματα των Σφιγγών προχώρησε, όπως και η αποχωμάτωση του εσωρραχίου της θόλου. Η αφαίρεση πέντε λιθόπλινθων, από την έκτη σειρά του τοίχου σφράγισης, έφερε στο φως, κάτω από τη βάση των Σφιγγών, το ανώτερο τμήμα του μαρμάρινου θυρώματος.
Καλύπτεται με fresco, σε μίμηση ιωνικού επιστυλίου. Φέρει διακόσμηση με κόκκινο, μπλε και μαύρο χρώμα. Κάτω από το ιωνικό επιστύλιο, αποκαλύφθηκαν δύο ιωνικά επίκρανα των παραστάδων της θύρας, επίσης επικαλυπτόμενα με fresco και επιζωγραφισμένα με τα ίδια χρώματα.
Τι είναι το σπάνιο ορυκτό χουντίτης και πώς μπορεί να βοηθήσει στις έρευνες
Ο ανθρωπολόγος Θεόδωρος Αντίκας και ο αρχαιομέτρης Γιάννης Μανιάτης μιλούν αποκλειστικά στο «Π» και εξηγούν από κοινού τη διαδικασία με την οποία θα γίνει η ταυτοποίηση του νεκρού ή των νεκρών που «τυχόν» θα βρεθούν στον τάφο της Αμφίπολης.
«Το 2009, με πρωτοβουλία της υπευθύνου της πανεπιστημιακής ανασκαφής Βεργίνας, καθ. Χρυσούλας Παλιαδέλη, δημιουργήθηκε επιστημονική ομάδα από τους Θ. Αντίκα, Λ. Αντίκα (ανθρωπολόγους), Γ. Μανιάτη (αρχαιομέτρης, υπεύθυνος του Εργ. Αρχαιομετρίας, ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”) και συνεργαζόμενους φυσικούς, βιολόγους και βιομοριακούς επιστήμονες προς επανεξέταση/ανάλυση των σκελετικών καταλοίπων και υλικών από τις βασιλικές ταφές στη Μεγάλη Τούμπα της Βεργίνας και στην αρχαία αγορά.
Στόχοι είναι να προσδιοριστούν με αντικειμενικό, αδιαμφισβήτητο τρόπο οι ταυτότητες των νεκρών και να δημιουργηθεί βάση δεδομένων για μελλοντικές έρευνες στη Μακεδονία. Τα αποτελέσματα της ανθρωπολογικής/οστεοπαθολογικής εξέταση των σκελετών στις χρυσές λάρνακες του τάφου ΙΙ, που περιέχουν τα πασίγνωστα ευρήματα ανδρός και γυναικός, δείχνουν με μεγάλη βεβαιότητα ότι ο άνδρας είναι ο Βασιλιάς Φίλιππος Β΄ και η έβδομη γυναίκα του, κόρη του Σκύθη βασιλιά Αθέα. Μαζί με τα οστά του ανδρός βρέθηκαν θραύσματα άγνωστου υλικού. Σειρά εργαστηριακών αναλύσεων στον “Δημόκριτο” έδειξαν μια πολυστρωματική, πολύχρωμη κατασκευή, που περιέχει το σπάνιο λευκό ορυκτό χουντίτη και τη “βασιλική” χρωστική πορφύρα.
Η κατασκευή αυτή εκτιμάται ότι θα μπορούσε να είναι μία τελετουργική μάσκα του βασιλιά/αρχιερέα ή μία ιδιαίτερα επιμελημένη κάλυψη και προστασία των οστών του νεκρού. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, το σπάνιο ορυκτό χουντίτης εντοπίζεται για πρώτη φορά σε ευρήματα της κλασικής περιόδου στη Μακεδονία και στην Ελλάδα γενικότερα, και δηλώνει ακόμη πιο εμφατικά την υψηλή θέση του νεκρού.
Η επιστημονική διερεύνηση των σκελετικών ευρημάτων θα συνεχιστεί με αναλύσεις αρχαίου DNA, ισοτόπων και ραδιοχρονολόγηση σε όλες τις ταφές, ώστε να εντοπιστούν γενετικές συγγένειες των νεκρών και να δημιουργηθεί το γενετικό προφίλ τους, που σε συνδυασμό με τις διατροφικές συνήθειες από την ανάλυση των ισοτόπων και τη ραδιο- χρονολόγηση θα ξεκαθαρίσει με βεβαιότητα τις ταυτότητες των νεκρών. Ερευνητικό ζητούμενο είναι και ο εντοπισμός προέλευσης του χουντίτη και η ταυτοποίηση άλλων υλικών που υπάρχουν σε άλλες ταφές και παραπέμπουν σε άγνωστα μέχρι στιγμής ταφικά έθιμα.
Η ολοκλήρωση των μελετών, για την οποία αναζητούνται κονδύλια, είναι απαραίτητη και συνδέεται άμεσα με το ταφικό μνημείο της Αμφίπολης. Μόνο με τη βάση δεδομένων των βασιλικών ταφών της Βεργίνας μπορούν να συγκριθούν τυχόν αντίστοιχα ευρήματα του τύμβου της Αμφίπολης και να προσδιοριστεί η ταυτότητα του ή των νεκρών», αναφέρουν οι ειδικοί.
Ρεπορτάζ από την εφημερίδα «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ» που κυκλοφορεί
