Της Έλλης Τριανταφύλλου
Με μία θετική για τα ελληνικά συμφέροντα συμφωνία για το χρέος –η οποία θα τεθεί προς επικύρωση από τη Βουλή ταυτόχρονα με την ψηφοφορία για την εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας– θα επιχειρήσει η κυβέρνηση Σαμαρά να διασφαλίσει την πολιτική της επιβίωση έως το 2016. «Εμείς πιστεύουμε ότι το χρέος είναι βιώσιμο και θα το διασφαλίσουμε. Ο καθένας θα αναλάβει τις ευθύνες του», σημειώνουν κορυφαίοι κυβερνητικοί παράγοντες, δίνοντας ένα πρώτο στίγμα της στρατηγικής που θα ακολουθήσει το Μέγαρο Μαξίμου το επόμενο, κρίσιμο δίμηνο. Στόχος να υπερπηδήσει τα δύσκολα εμπόδια που έχει μπροστά της και, κυρίως, να αποδυναμώσει τα κάθε είδους σενάρια που εσχάτως εξυφαίνονται με κλιμακούμενη ένταση από διάφορα κέντρα, διεθνή αλλά και εγχώρια, και έχουν ως κοινή συνισταμένη την αποφυγή των εκλογών. Ο πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, έχει πλήρη γνώση των παρασκηνιακών κινήσεων που καταγράφονται σε πολιτικό, επιχειρηματικό και μιντιακό επίπεδο, ενόψει του νέου τοπίου που θα διαμορφωθεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο από τις αρχές του νέου χρόνου, και επιχειρεί να μεταδώσει με κάθε τρόπο εικόνα σταθερότητας και προοπτικής. Προτίθεται, δε, να κλιμακώσει τη στρατηγική του τους επόμενους δύο μήνες, προκειμένου να εισέλθει με θετικούς όρους στην τελική ευθεία.
Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, στα ανώτατα κυβερνητικά κλιμάκια βλέπουν να αυξάνονται οι αναφορές από πολιτικούς διαφορετικών κομματικών προελεύσεων για κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, όπως πρώτος είχε πει ο αρχηγός της ΔΗΜΑΡ, Φώτης Κουβέλης, στις αρχές του καλοκαιριού, για να τον ακολουθήσουν στη συνέχεια και άλλοι. Όλα αυτά την ίδια στιγμή που εντείνεται ο προβληματισμός των Ευρωπαίων για μια πιθανή πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα αλλά και για ευρύτερες εξελίξεις στη Γηραιά Ήπειρο, οι οποίες κάθε άλλο παρά ευοίωνες φαντάζουν, λόγω της οικονομικής στασιμότητας στη Γερμανία και του φόβου μιας νέας κρίσης. Για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ είναι σαφές ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και οι Ευρωπαίοι, για διαφορετικούς λόγους, ξορκίζουν την πιθανότητα πολιτικής αστάθειας στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία που το τοπίο στον περίγυρο είναι εύφλεκτο. Υπ’ αυτή την έννοια, αναζητούν κάθε πιθανή λύση που κατά την άποψή τους θα διασφάλιζε τη συνέχιση της ομαλότητας στη χώρα. Το ίδιο και το εγχώριο επιχειρηματικό κατεστημένο.
Τα σενάρια που κυκλοφορούν στο πολιτικό-επιχειρηματικό-μιντιακό παρασκήνιο είναι δύο: Το πρώτο προβλέπει την παραμονή της δικομματικής κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας-ΠΑΣΟΚ και την ενίσχυσή της με βουλευτές προερχόμενους από τη ΔΗΜΑΡ και τους ανεξάρτητους, υπό την προϋπόθεση ότι θα αλλάξει ο πρωθυπουργός, όπως ακριβώς συνέβη επί των ημερών του Γ. Παπανδρέου. Δηλαδή, χωρίς την προσφυγή στις κάλπες.
Το δεύτερο, το οποίο, μάλιστα, εσχάτως αρχίζει και συζητείται ευρέως, προβλέπει τη δημιουργία ενός ευρύτερου σχήματος με συμμετοχή και του ΣΥΡΙΖΑ. Σε αυτό το σενάριο θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ η αλλαγή πρωθυπουργού, αλλά και η μη ανάληψη των καθηκόντων από τον Αλ. Τσίπρα, προκειμένου να διευκολυνθεί η συνεργασία ευρύτερων δυνάμεων. Υπό συνθήκες, μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ευνοεί και το ΠΑΣΟΚ, το οποίο θα διέκρινε μία δυνατότητα όχι μόνο να διαφοροποιηθεί από τη Νέα Δημοκρατία και να μη συνθλιβεί στις μυλόπετρες της πόλωσης μεταξύ κυβερνητικού κόμματος και ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και να λειτουργήσει ως πόλος αναφοράς για την Ελιά και το Ποτάμι. Επιπρόσθετα, σε ένα τέτοιο σενάριο, στο οποίο οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς θα ήταν σημαντικές, πιθανότερη εκδοχή θα ήταν η ανάληψη της πρωθυπουργίας από κεντροαριστερό στέλεχος. Παρότι δημοσίως στο κόμμα του κ. Τσίπρα «ξορκίζουν» μια τέτοια προοπτική, πολιτικοί κύκλοι δεν αποκλείουν τίποτα, καθώς δεν είναι σίγουρο, όπως λένε, ότι υπό τις παρούσες συνθήκες ο ΣΥΡΙΖΑ έχει λόγο να θέλει τις πρόωρες εκλογές και την ανάληψη της εξουσίας.
Ο πρωθυπουργός, Αντ. Σαμαράς, ο οποίος έχει πλήρη γνώση των ύποπτων, όπως τα χαρακτηρίζει, σεναρίων που εξυφαίνονται κυρίως από επιχειρηματικούς, εκδοτικούς και πολιτικούς κύκλους, εμφανίζεται αποφασισμένος να μην παραδώσει τα όπλα αλλά να παλέψει μέχρις εσχάτων για την υλοποίηση του σχεδιασμού του, που έχει στόχο μια επωφελή συμφωνία για το χρέος και την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από την παρούσα Βουλή. «Εχουν γνώσιν οι φύλακες», απαντούν χαρακτηριστικά από τα Μέγαρο Μαξίμου, ενώ ο πρωθυπουργός εμφανίζεται πεπεισμένος ότι, υπό την προϋπόθεση πως ο κυβερνητικός σχεδιασμός θα ολοκληρωθεί χωρίς δυσάρεστα απρόοπτα, όχι μόνο δεν θα διαμορφωθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν την επώαση των διάφορων σεναρίων που σήμερα κυκλοφορούν, αλλά, αντιθέτως, η κυβέρνηση θα μπει στην τελική ευθεία με πλεονέκτημα. Ο κ. Σαμαράς προτίθεται να αξιοποιήσει σε μέγιστο βαθμό τα αποτελέσματα των πρόσφατων τεστ αντοχής των ελληνικών τραπεζών για να ενισχύσει το αφήγημα ότι η Ελλάδα είναι πολύ κοντά στον απεγκλωβισμό από τα μνημόνια. Ταυτόχρονα, ευελπιστεί να ξεκινήσει η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας από τις τράπεζες.
Βασική επιδίωξη του πρωθυπουργού το αμέσως επόμενο διάστημα είναι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση της τρόικας έως τις 20 Νοεμβρίου. Η κυβέρνηση ελπίζει ότι οι πιστωτές δεν θα επιμείνουν στη θέση τους για συζήτηση του Ασφαλιστικού «εδώ και τώρα». Αντιθέτως, ακόμα και οι πιο αισιόδοξοι προεξοφλούν ότι αναγκαστικά θα υπάρξει συμφωνία, έστω και με υποχωρήσεις, σε άλλα κρίσιμα θέματα, όπως το lock out, ο συνδικαλιστικός νόμος και οι ομαδικές απολύσεις που δοκιμάζουν την κυβερνητική συνοχή, τα «κόκκινα δάνεια», το νέο μισθολόγιο στο Δημόσιο και οι πλειστηριασμοί της πρώτης κατοικίας.
Επιπλέον, το Μέγαρο Μαξίμου επιδιώκει να εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη των πιστωτών, ώστε το ποσό των 11 δισ. ευρώ από το ΤΧΣ να αποτελέσει ένα «μαξιλάρι», το οποίο η Ελλάδα θα μπορεί να αξιοποιήσει σύμφωνα με τις ανάγκες της.
Ο κ. Σαμαράς δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση η συμφωνία για την προληπτική γραμμή στήριξης να έχει χαρακτηριστικά «μνημονίου», καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα δημιουργούσε ανυπέρβλητο πολιτικό πρόβλημα στην κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός διαπραγματεύεται μια συμφωνία που θα προβλέπει αντικατάσταση του μνημονίου με ένα πλαίσιο δεσμεύσεων τις οποίες η ίδια η χώρα θα αναλάβει μέσω «επιστολής προθέσεων» στους εταίρους, με σαφώς χαλαρότερη επιτήρηση και χωρίς νέο δάνειο, αλλά με τη δημιουργία προληπτικής γραμμής πίστωσης, που θα διευκολύνει την έξοδο στις αγορές. Ομως, ο χρόνος που θα «κλειδώσει» η συμφωνία δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη από την άλλη πλευρά.
Αν όλα πάνε κατ’ ευχήν, τότε στις αρχές του νέου έτους η κυβέρνηση θα θέσει τους 300 της Βουλής ενώπιον του διλήμματος «μία θετική συμφωνία για το χρέος που διασφαλίζει την προοπτική ή μια πορεία προς το άγνωστο» και θα τους βάλει να επιλέξουν τη στάση που θα κρατήσουν στην προεδρική εκλογή με γνώμονα το μέλλον της χώρας. Ο δρόμος, ωστόσο, μέχρι τότε, είναι μακρύς. Τόσο που, εσχάτως, εισηγούνται ακόμη και έναν εκλογικό αιφνιδιασμό μέσα στον Νοέμβριο.
