Του ΒΑΣΙΛΗ ΧΟΝΔΡΟΓΙΑΝΝΗ
Ο κόσμος το ’χει τούμπανο και σε δυο υπουργεία… κρυφό καμάρι… Όταν χρόνια πριν γινόταν ο οικονομικός σχεδιασμός της χώρας, επιλέχθηκε ο Ασωπός για να γίνει η σημαντικότερη βιομηχανική περιοχή της Ελλάδας. Θεμιτό και μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης της οικονομίας. Από τη στιγμή που η Ελλάδα χρειάζεται τη βιομηχανία, αυτή κάπου θα έπρεπε να εγκατασταθεί.
Αυτό που όχι μόνο δεν είναι θεμιτό, αλλά είναι και επικίνδυνο, είναι που από τον σχεδιασμό του κράτους ‒λέμε τώρα‒ απουσίαζαν οι πολίτες. Η σημερινή κατάσταση δείχνει ότι δεν έλαβαν υπόψη τους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι εργάζονται, παράγουν και πωλούν τα προϊόντα τους για να ζήσουν, τους αγρότες. Από τη στιγμή που το κράτος ήξερε ότι η βιομηχανική δράση προκαλεί μόλυνση του περιβάλλοντος και, συγκεκριμένα των υδροφόρων οριζόντων, θα έπρεπε να δοθεί μια εναλλακτική λύση στους αγρότες για να μπορούν να συνεχίσουν να παράγουν υγιεινά προϊόντα και να τα πωλούν.
Περιττό να αναφέρουμε ότι τέτοια μέριμνα δεν υπήρξε. Το ερώτημα που τίθεται είναι τι κάνουμε σήμερα που η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, κάτι που επιβεβαιώνει και πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σύμφωνα με αυτήν, οι βολβοί (πατάτες, φρέσκα κρεμμύδια, καρότα κ.λπ.) που παράγονται στον Ασωπό απορροφούν βλαβερές ουσίες από το νερό και τις μεταφέρουν στο πιάτο μας.
Εδώ αρχίζουν τα «καυτά ερωτήματα»… Ποια λύση προτάσσει η πολιτεία; Έχει προτείνει ποτέ στους αγρότες να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή δίνοντάς τους γη και χρήματα; Υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός; Έχουν ζητήσει ποτέ οι αγρότες να μετακινηθούν σε «καθαρή» γη; Είναι εφικτό κάτι τέτοιο; Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για ανθρώπους, που έχουν ήδη φτιάξει τη ζωή τους σε μια περιοχή και δεν είναι μόνο το οικονομικό κόστος που θα είχε μια τέτοια επιχείρηση. Υπάρχει άλλη λύση;
Τα δύο αρμόδια υπουργεία, το Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και το Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τόσο στο παρελθόν, όσο και σήμερα δηλώνουν άγνοια, καθώς όπως αναφέρουν επιτελείς τους δεν έχουν επίσημη ενημέρωση για κάποιο σχέδιο μετακίνησης των αγροτών.
Δύο υπουργεία, ένα τραπέζι
«Υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί σε περίπτωση που το κράτος αποφασίσει τη μετακίνηση των αγροτών» λέει στο «Π» ο κ. Γιώργος Μουταβελής, πρόεδρος του Οργανισμού Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας (ΟΚΧΕ). Πρώτα το υπουργείο Περιβάλλοντος θα πρέπει να κάνει διάγνωση της μόλυνσης στην περιοχή του Ασωπού. Στη συνέχεια, μαζί με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, θα πρέπει να ανακοινωθεί η απαγόρευση των καλλιεργειών. Το επόμενο βήμα είναι να καταρτιστεί σχέδιο μετακίνησης των αγροτών από τα δύο υπουργεία. «Εκείνο που χρειάζεται είναι να υπάρξει καλή συνεργασία ανάμεσα στα δύο υπουργεία. Να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για να βρουν τη λύση» επισημαίνει ο κ. Μουταβελής «γιατί εργαλεία υπάρχουν» συμπληρώνει με νόημα.
Ένα από αυτά θα μπορούσε να είναι ένας «σύγχρονος αναδασμός», όπως μας λέει. «Πρόκειται για ανακατανομή της γης, αλλά όχι μόνο. Θα μπορούσε να είναι ένα συνολικό σχέδιο που να προβλέπει από πού θα γίνεται το πότισμα των καλλιεργειών, φίλτρα για τον καθαρισμό του νερού, μέτρα για την περιβαλλοντική προστασία της περιοχής ακόμη και εργοστάσια βιομάζας και πολλά άλλα. Είναι σημαντικό ότι μπορούσε να ενταχθεί στο πρόγραμμα “Μπαλτατζής” του ΕΣΠΑ ώστε να διασφαλιστεί η χρηματοδότησή του» εξηγεί ο πρόεδρος του ΟΚΧΕ. Πρόκειται για ένα εργαλείο που θα μπορούσε να δώσει λύσεις σε μικρό σχετικά χρονικό διάστημα, «ένα με ενάμιση χρόνο», επισημαίνει.
Τα «αγκάθια»
Δεν είναι όλα τόσο εύκολα όσο ακούγονται, όμως. Είναι δύσκολο να πας τους κατοίκους σε άλλες περιοχές. Στην ουσία, το κράτος θα τους ζητούσε να αλλάξουν τη ζωή τους και δεν είναι εύκολο για όλους να δώσουν τη συγκατάθεσή τους. Πολλώ δε μάλλον, όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με την προχειρότητα, τη δυσπραγία και πολλές φορές με την αδιαφορία της πολιτείας. Είναι χρόνια που το πρόβλημα στον Ασωπό «σέρνεται», χωρίς να έχει γίνει ακόμη τίποτα το ουσιαστικό. Επίσης, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε και την οικονομική παράμετρο, καθώς το κράτος θα έπρεπε να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη για να τους αποζημιώσει οικονομικά, σε μια περίοδο που οι «αγελάδες» όχι μόνο δεν είναι ισχνές, αλλά «κοκαλιάρες»… Και είναι πολλά τα στρέμματα γης, πολλοί οι αγρότες…
Υπάρχουν και τα αυτονόητα που τελικά δεν είναι τέτοια, καθώς αυτά που έπρεπε να έχουν γίνει και ‒ω, τι πρωτότυπο‒ δεν έγιναν. Αυτονόητο είναι πως η περιοχή του Ασωπού θα έπρεπε να παρακολουθείται φωτογραφικά από αέρος, για να καταγράφεται η εξέλιξη της ρύπανσης. «Δεν έχουμε χαρτογραφήσει καν ποιες περιοχές αρδεύονται από τον Ασωπό. Θα μπορούσαμε με φωτογραφίες από δορυφόρο ανά τακτά χρονικά διαστήματα να βλέπουμε πού ανοίγουν νέους «βόθρους» για να ρίχνουν μέσα τα απόβλητα και να παρεμβαίνουμε, αλλά δεν έχει γίνει» λέει ο κ. Μουταβελής.
ΑΓΡΟΤΕΣ: Και «ναι» και «όχι»
Το «Π» απευθύνθηκε σε αγρότες της περιοχής και τους έθεσε ευθέως δύο ερωτήματα: Αν τους έχει προταθεί ποτέ αποζημίωση οικονομική ή με τη μορφή γης για να μετακινηθούν και αν οι ίδιοι έχουν ζητήσει κάτι αντίστοιχο. «Κανένα σχέδιο αποζημίωσης δεν έχει υπάρξει και δεν έχει δοθεί ποτέ καμία αποζημίωση» μας λέει ο κ. Γιάννης Βάγγος. Ο Σύλλογος Βοιωτίας είχε ζητήσει οικονομική αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη, αλλά όχι για μετακίνηση. Ωστόσο, μας αποκαλύπτει ότι υπήρξε αίτημα, περίπου πριν από έναν χρόνο, από μερίδα αγροτών να μετακινηθούν «λίγο πιο δίπλα», το οποίο, όμως ήταν προφορικό, όχι επίσημα καταγεγραμμένο, και δεν προχώρησε ποτέ. Αντίθετος με τη μετακίνηση είναι ο κ. Γιάννης Σκούμας. «Πού να πάμε και πώς να πάμε» λέει και προσθέτει ότι ο ίδιος έχει καταθέσει πρόταση στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να σταματήσουν να παίρνουν νερό από τις γεωτρήσεις και να τροφοδοτούνται από τη λίμνη Υλίκη.
Αρνητικός σε πρώτη προσέγγιση είναι και ο κ. Ηλίας Χατζηδούρος. «Γιατί να φύγουμε» λέει και επισημαίνει ότι το κόστος της αποζημίωσης για το κράτος θα ήταν μεγάλο, γιατί τα στρέμματα γης είναι πολλά, αμφισβητώντας ούτως ή άλλως την πρόθεση του κράτους να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετακίνησης. Η συζήτηση αλλάζει όταν τον ρωτάμε εάν του έδιναν μια καλή αποζημίωση θα μετακινούνταν: «Αν μου τα σκάσουν… και στη Βουλγαρία πάω!» μας είπε.
Ο ιερέας-ακτιβιστής και οι άλλες λύσεις
Στην πρώτη γραμμή του αγώνα για την επίλυση του πολυσύνθετου προβλήματος στον Ασωπό βρίσκεται ο πατήρ Ιωάννης Οικονομίδης, ο ιερέας των Οινοφύτων. «Απολύτως τίποτα δεν έχει γίνει από την πλευρά της πολιτείας» λέει στο «Π». «Κινείται σαν να μη συμβαίνει απολύτως τίποτα. Η μετακίνηση των πολιτών και η οικονομική αποζημίωση ακούγεται σαν αστείο στα αφτιά των υπευθύνων» προσθέτει. Ο ιερέας-ακτιβιστής προτάσσει και άλλες λύσεις: «Η πρώην υπουργός Περιβάλλοντος, κ. Μπιρμπίλη, είχε εξαγγείλει καθαρό πόσιμο νερό από την Υλίκη. Έτσι οι αγρότες δεν θα χρησιμοποιούσαν το νερό από τις γεωτρήσεις που είναι ρυπασμένο. Τίποτα, όμως, δεν έγινε. Μια άλλη λύση θα ήταν οι καλλιέργειες με υπέργειους καρπούς. Με δεδομένο ότι το πότισμα δεν θα γίνεται με ψεκασμό, οι καρποί είναι ασφαλείς. Όμως, τίποτα δεν γίνεται…».
Έρευνα-κόλαφος από το Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πλέον δεν χωράει καμία αμφιβολία: Όταν οι καλλιέργειες βολβών ποτίζονται με ρυπασμένο νερό, όπως στον Ασωπό, τα φρέσκα κρεμμύδια και οι πατάτες επιβαρύνονται με βαρέα μέταλλα, που είναι επικίνδυνα για την υγεία. Τα βαρέα μέταλλα, δηλαδή, περνούσαν σε υψηλές συγκεντρώσεις στο τελικό τρόφιμο. Αυτονόητο είναι ότι στη συνέχεια φτάνουν στο πιάτο μας… Ακόμη και αυτό αμφισβητούσαν πολλοί, μέχρι που ήρθε έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Οι επιστήμονες έφτιαξαν ένα μικρό θερμοκήπιο και καλλιέργησαν βολβούς στις ίδιες συνθήκες που επικρατούν στον Ασωπό, όπου ο υδροφόρος ορίζοντας είναι ρυπασμένος.
Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τα φρέσκα κρεμμύδια που ποτίστηκαν με νερό με υψηλές συγκεντρώσεις νικελίου και χρωμίου (250 μg/l) περιείχαν τελικά περισσότερο νικέλιο κατά 64-99% σε σχέση με αυτό που είχε ποτιστεί με καθαρό νερό. Παρατηρήθηκε δε αύξηση κατά 99% της συγκέντρωσης του νικελίου στα φύλλα και κατά 64% στον κορμό των φυτών. Στις πατάτες η αύξηση της συγκέντρωσης του νικελίου ήταν αυξημένη κατά 26%, ενώ τα καρότα δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές.
Χορηγία-μυστήριο
Αδιέξοδη, μέχρι στιγμής, φαντάζει η κατάσταση στον Ασωπό, χωρίς κανείς να προτείνει τη λύση. Μια πρόταση έρχεται(;) από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την ερευνητική ομάδα «RESEES», η οποία κάνει την έρευνα «Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Υδάτινων Πόρων στη Λεκάνη Απορροής του Ασωπού Ποταμού (ΛΑΑΠ)». Μια προσπάθεια, για την οποία παραμένουν πολλά και «καυτά» αναπάντητα ερωτήματα…
Η εν λόγω έρευνα ξεκίνησε το 2010 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2013, έπειτα από εκδήλωση ενδιαφέροντος του τότε προέδρου του ΙΣΤΑΜΕ, Νίκου Παπανδρέου, αδερφού του πρώην πρωθυπουργού, Γιώργου Παπανδρέου. Και συγκεκριμένα, μέσω του Ιδρύματος «Ανδρέας Παπανδρέου», το οποίο εξασφάλισε μία υπέρογκη(;) χορηγία της Εθνικής Τράπεζας.
Σήμερα, ωστόσο, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν η πρόοδος της έρευνας είναι μέσα στις συμφωνημένες προθεσμίες. Σε επικοινωνία μας με την τράπεζα, οι εκπρόσωποί της αρνήθηκαν να δώσουν διευκρινίσεις για τη χορηγία, επικαλούμενοι το ιδιωτικό δίκαιο και το τραπεζικό απόρρητο.
Από τη στιγμή, όμως, που οι Έλληνες φορολογούμενοι καλούνται να κάνουν τεράστιες θυσίες, βάζοντας ουσιαστικά «βαθιά το χέρι στην τσέπη» για να πληρώσουν τη χρηματοδότηση της ανακεφαλαιοποίησης, έχουν κάθε δικαίωμα να μάθουν πόσα χρήματα δόθηκαν για τη χορηγία, αλλά και αν πραγματικά γνωρίζει η τράπεζα τον βαθμό προόδου του έργου που χρηματοδοτεί, όπως και ποια είναι η καταληκτική ημερομηνία παράδοσής του.
Εκτός και αν η μελέτη που έγινε(;), απλά γίνεται(;) για να γίνει… προκειμένου κάποιοι να καρπωθούν τη χορηγία! Ίδωμεν…
