Την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέλαβε, από χθες, η Λετονία που απέκτησε το Ευρώ το 2014. Την ίδια ακριβώς μέρα, η Λιθουανία είναι το 19ο μέλος της ζώνης του Ευρώ στην οποία έχει ενταχθεί από το 2011 η Εσθονία.
Είναι προφανές ότι το κέντρο βάρος των Ευρωπαϊκών συμφερόντων έχει μετατοπισθεί ανατολικότερα. Ο Νότος δεν είναι πλέον άμεση προτεραιότητα. Ούτε από πλευράς οικονομικού μεγέθους ούτε για την γεωπολιτική του σημασία.
Γι’ αυτό άλλωστε με εξαιρετική ευκολία, εκπονούνται και διατυπώνονται σενάρια περί εξόδου μιας μικρής, ταλαιπωρημένης, οικονομικά ασήμαντης χώρας από την Ευρωζώνη, κίνηση που θα χρησίμευε ταυτόχρονα ως «εξυγίανση και παραδειγματισμός».
Τη δεκαετία του 80, όταν ξεκίνησαν οι διαδικασίες για την ένταξη της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη, η οικονομική, γεωπολιτική αλλά και συμβολική σημασία του Νότου ήταν εξαιρετικά σημαντική.
Σήμερα, 35 χρόνια αργότερα, οι ισορροπίες έχουν αλλάξει.
Το Ευρώ εξακολουθεί να είναι το ισχυρότερο και σταθερότερο νόμισμα στον κόσμο που χρησιμοποιούν με εμπιστοσύνη 340 εκατομμύρια πολίτες.
Σήμερα, η εμβάθυνση είναι πλέον σημαντικότερη από τη διεύρυνση. Για την Ευρώπη είναι πολύ πιο σημαντικό να προχωρήσει η ομογενοποίηση των οικονομιών, η ισχυροποίηση των θεσμών και η ενοποίηση των πολιτικών.
Το βλέμμα των Ευρωπαίων ηγετών είναι στραμμένο προς την Ανατολή περισσότερο. Η Ρωσία θα πρωταγωνιστεί στις εξελίξεις. Τα Βαλκάνια μπορούν να περιμένουν. Η Τουρκία θα παραμείνει στο ψυγείο και στην απομόνωση.
Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό, οι επιλογές της Ελλάδας είναι πολύ συγκεκριμένες. Από τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνικού Χρέους βρίσκεται στα χέρια των Κυβερνήσεων και όχι των αγορών, ο συστημικός κίνδυνος του Grexit είναι μικρός και διαχειρίσιμος.
H Ελλάδα σήμερα, διεκδικεί την επιστροφή στην οικονομική ομαλότητα με ένα Ευρωπαϊκό δίχτυ ασφαλείας το οποίο ονομάζεται Προληπτική Γραμμή Πίστωσης ECCL, με χαλαρούς όρους αλλά αυξημένη εποπτεία.
Η πρόσβαση σ’ αυτή τη γραμμή βοηθείας στηρίζεται σε 4 βασικές προϋποθέσεις:
1. Βιώσιμο Χρέος. Αυτό δεν είναι ελληνικό πρόβλημα. Το Χρέος το διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις των κρατών της ευρωζώνης. Με πολιτικέ αποφάσεις μπορούν να το ανανεώνουν διαρκώς με καλούς όρους
2.. Πρόσβαση στις αγορές. Οι αγορές δεν παίρνουν αποφάσεις με πολιτικά κριτήρια. Δεν ενδιαφέρονται για τις «ευαίσθητες πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες». Εφόσον η χώρα υλοποιεί το Προϋπολογισμό που έχει ψηφίσει και διατηρεί ένα σχετικά φιλικό περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα, οι αγορές αξιολογούν και τιμολογούν το κόστος με το οποίο δανείζουν τη χώρα και τις επιχειρήσεις της.
3. Σταθερό και κεφαλαιοποιημένο Τραπεζικό Σύστημα. Με την εγγύηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας οι κίνδυνοι που αναλαμβάνουν οι εμπορικές τράπεζες της χώρας πρέπει να είναι ανάλογη των ιδίων κεφαλαίων που διαθέτουν. Η σχέση ιδίων κεφαλαίων προς κινδύνους είναι συγκεκριμένη και ενιαία σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
4. Σεβασμό στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Εδώ κρύβεται το μυστικό. Οι πρώτες 3 προϋποθέσεις πληρούνται ήδη κι αυτό επειδή οι εταίροι της Ελλάδας έχουν αναλάβει τις ευθύνες τους. Το 4ο όμως σημείο αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των Ελληνικών Κυβερνήσεων.
Θα σεβαστούν οι Έλληνες κυβερνώντες τους όρους και τις προϋποθέσεις του Συμφώνου Σταθερότητας όπως οι υπόλοιπες κυβερνήσεις της ευρωζώνης; Θα αποκλίνουν από το Σύμφωνο με μια «πολιτική συμφωνία» ή με «μονομερείς ενέργειες;».
Θα ανεχτούν οι κυβερνήσεις των 18 κρατών μελών της ευρωζώνης, μια «ανυπάκουη μικρή χώρα του Ευρωπαϊκού Νότου» τώρα που το κέντρο βάρους των ενδιαφερόντων τους έχει στραφεί προς την Ανατολή;
