Η ιστορική πλην όμως εύθραυστη συμφωνία, που υπογράφηκε μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων και του Ιράν, βελτίωσε τις διμερείς σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων στις συνομιλίες χωρών και απομάκρυνε για πρώτη φορά και σοβαρά την πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης. Από τότε που ξεκίνησαν οι συνομιλίες, πριν από περίπου πέντε χρόνια, η διεθνής διπλωματία παρακολουθούσε χειραψίες και χαμόγελα που διαρκούσαν λίγες μέρες μέχρι την επόμενη ρήξη. Όμως, αυτήν τη φορά, και οι δύο πλευρές δείχνουν να έχουν κερδίσει αυτό που ήθελαν ή τουλάχιστον απέσπασαν περισσότερα «ναι» από κάθε άλλη φορά: Οι ΗΠΑ με τους συμμάχους έπεισαν την Τεχεράνη να κλείσει τις περισσότερες πυρηνικές της εγκαταστάσεις, επιβραδύνοντας σημαντικά το πρόγραμμά της, ενώ οι Ιρανοί κέρδισαν την άρση μερικών από τις μακροχρόνιες κυρώσεις, όπως αυτή των περιορισμών για εισαγωγή προϊόντων από τη Δύση. Παράλληλα, εξασφαλίζεται η ειρήνη στον Περσικό Κόλπο σε ό,τι αφορά τη ναυσιπλοΐα, αφού τα ιρανικά τάνκερ θα πλεύσουν νόμιμα και γεμάτα πετρέλαιο για τα λιμάνια της Ευρώπης.
Ωστόσο, αμέσως μετά την έξοδο των ηγετών από τις «επιτυχείς» διαπραγματεύσεις, ξεκίνησαν και οι αντιδράσεις, καθώς δεν είναι λίγες οι φωνές στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ που θεωρούν ότι το Ιράν αγόρασε τον χρόνο που ήθελε. Οι σκεπτικιστές πιστεύουν πως το καθεστώς Χουρανί εξασφάλισε και επίσημα τη δυνατότητα διατήρησης 500 φυγοκεντριτών εμπλουτισμού ουρανίου που είναι προϋπόθεση για κατασκευή πυρηνικής βόμβας, ενώ η επιστημονική έρευνα για την ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας, που είναι σημαντικός κρίκος στο πρόγραμμα, παραμένει ανεπηρέαστη. Η άρση μερικών κυρώσεων ίσως προτρέψει το καθεστώς να βάλει χέρι σε σύγχρονες στρατιωτικές τεχνολογίες και έμμεσα να ανανεώσει τον εξοπλισμό που είναι απαραίτητος για το φιλόδοξο πρόγραμμά του. Φυσικά, η υποδομή υπάρχει, καθώς το Ιράν κατάφερε τις τελευταίες δεκαετίες να αποκτήσει το λεγόμενο «know how» στην κατασκευή πολύπλοκων τεχνολογιών, με αποτέλεσμα σήμερα να διαθέτει τις προϋποθέσεις για να καταστεί μια σοβαρή περιφερειακή δύναμη.
Μακροπρόθεσμα, η βιωσιμότητα της συμφωνίας βρίσκεται κάτω από ένα μεγάλο ερώτημα που εύλογα τίθεται: Θα τηρήσει, άραγε, το ιρανικό καθεστώς τη συμφωνία ή θα υποκύψει στο ανώτατο θρησκευτικό ιερατείο που, ήδη, φωνάζει «θάνατος στους Αμερικανούς;». Και ακόμα, θα χρησιμοποιήσει την άρση του εμπάργκο για ειρηνικούς σκοπούς ή θα εκμεταλλευτεί τα κεφάλαια που θα εισρεύσουν –αν έρθουν– για να επενδύσει στους εναπομείναντες πυρηνικούς αντιδραστήρες;
Προς μια «συμμαχία»;
Βασανιστικά ερωτήματα για τη συμφωνία έθεσαν στον Ομπάμα τόσο οι ρεπουμπλικάνοι, που ελέγχουν το αμερικανικό Κογκρέσο, όσο και ο αδιάλλακτος Νετανιάχου. Όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωρίζει ότι οι Ιρανοί είναι η χώρα-κλειδί για μια σειρά γεωπολιτικών παραγόντων. Πρώτον, το «όνειρο» μιας συμμαχίας μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ – Τουρκίας – Ιράν, για να αναχαιτιστεί η ρωσική διείσδυση στη Μέση Ανατολή και για να δοθεί ένα τέλος στη λαίλαπα των τζιχαντιστών, παραμένει ζωντανό για τον Λευκό Οίκο. Το Ιράν έκανε επίδειξη δύναμης στη Συρία, στον Λίβανο και πρόσφατα στην Υεμένη με μέθοδο και σχεδιασμό, στέλνοντας έτσι το μήνυμα ότι παραμένει το αφεντικό στην περιοχή.
Δεύτερον, οι καλές σχέσεις με το Ιράν εξασφαλίζουν για τους Ευρωπαίους το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, το οποίο σταμάτησε να έρχεται όταν οι Ρώσοι έκλεισαν τις στρόφιγγες και αποτρέπουν μια πιθανή συμμαχία μεταξύ της Μόσχας και της Τεχεράνης. Πάγια, όμως, προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας ιδιότυπης συμμαχίας με το Ιράν, είναι να πείσει ο Ομπάμα το συντηρητικό Κογκρέσο όσο και το Ισραήλ που ενστερνίζονται ακόμα την επιλογή της στρατιωτικής επέμβασης.
