Ρεπορτάζ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΑΚΟΣ
Στη «μαύρη τρύπα» του Ασφαλιστικού, χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος, έπεσαν οι διαδοχικές περικοπές στις συντάξεις, που πραγματοποιήθηκαν από τον Μάιο του 2010 έως σήμερα και έχουν στερήσει ποσό που υπερβαίνει τα 10 δισ. ευρώ από τα 2,6 εκατομμύρια των συνταξιούχων της χώρας.
Το συνταξιοδοτικό σύστημα παραμένει ο…μεγάλος δημοσιονομικός ασθενής και οι δανειστές, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, ζητούν τη λήψη μέτρων που –όπως εκτιμάται– μπορεί να οδηγήσουν στην περαιτέρω μείωση των συντάξεων κατά 20%.
Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, να κρίνει ως αντισυνταγματικές τις περικοπές στις συντάξεις που ίσχυσαν από το 2013 και μετά, κάλυψε μόνο μικρό μέρος των απωλειών. Το κόστος για το υπουργείο Εργασίας, από την επαναφορά της ειδικής εισφοράς 5%-20%, που παρακρατήθηκε για άθροισμα συντάξεων άνω των 1.000 ευρώ, αναμένεται να προσεγγίσει το 1,5 δισ. ευρώ, που όμως θα καταβληθεί σταδιακά στους δικαιούχους.
Παρά την απόφαση του ΣτΕ, πάντως, οι δανειστές επιμένουν, σύμφωνα με την κυβέρνηση, να ζητούν μείωση κατά 1% του ΑΕΠ, δηλαδή κατά 1,8 δισ. ευρώ τη δαπάνη για συντάξεις. Αυτό οδηγεί σε νέα περικοπή στις συντάξεις που –σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας–είτε θα πρέπει να είναι της τάξεως του 6,5% και θα αφορά όλους τους συνταξιούχους είτε θα πρέπει να είναι στα επίπεδα του 20% και θα αφορά μόνο εκείνους που λαμβάνουν πάνω από 1.000 ευρώ τον μήνα.
Συνολικά, το πακέτο μέτρων προβλέπει:
· Από τον Ιούλιοκαι μετά όλοι όσοι συνταξιοδοτούνται θα λαμβάνουν τη βασική και αναλογική σύνταξη, με τη συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας συνταξιοδότησης, με στόχο να καταργηθούνπλήρως οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις.
· Την κατάργηση του ΕΚΑΣ έως τον Δεκέμβριο του 2018.
· Πέναλτι επιπλέον μείωσης της σύνταξης κατά 10%, σε περίπτωση πρόωρωναποχωρήσεων.
· Την ένταξη στο ΕΤΕΑ όλων των επικουρικών ταμείων.
· Τη διασφάλιση πως όλα τα επικουρικά θα χρηματοδοτούνται μόνο από τις δικές τους εισφορές και όχι από το κράτος.
· Μείωση των δαπανών και για την κοινωνική πρόνοια, μέσα από την αναδιάρθρωση των προνοιακών επιδομάτων.
· Εναρμόνιση των εισφορών για όλα τα Ταμεία με βάση τις εισφορές του ΙΚΑ.
· Μεγαλύτερη διασύνδεση εισφορών και παροχών.
· Υπολογισμό των εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών με βάση το πραγματικό εισόδημα και διεύρυνση της ασφαλιστικής βάσης.
· Κατάργηση κοινωνικών πόρων και αντικατάστασή τους είτε με μείωση συντάξεων είτε με αύξηση εισφορών.
· Αλλαγές στη συνταξιοδότηση των αγροτών, προκειμένου να εναρμονιστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις με τους υπόλοιπους ασφαλισμένους.
Περικοπές χωρίς αντίκρισμα
Το…ημερολόγιο των περικοπών, που έχουν γίνει την τελευταία πενταετία στις συντάξεις, περιλαμβάνει τις εξής μειώσεις, οι οποίες –σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας– έχουν οδηγήσει τέσσερις στους δέκα συνταξιούχους κάτω από το όριο της φτώχειας:
*Μάιος 2010: Περικοπές δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και επιδόματος αδείας. Αντικατάστασή τους με επιδόματα.
* Ιούλιος 2010: Μειώσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Ορίζεταινέο σύστημα υπολογισμού από την 1/1/2015. Μεταβατικές διατάξεις για τα θεμελιωμένα ασφαλιστικά δικαιώματα.
* Ιούλιος 2011: Μειώσεις και περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις και ειδική εισφορά αλληλεγγύης. Το νέο ποσοστό της εισφοράς αλληλεγγύης για συνολικό ποσό κύριας σύνταξης πάνω από 1.400 ευρώ αναπροσαρμόζεται κλιμακωτά από 3% έως και 14%. Επίσης, καθορίζεται επιπλέον μηνιαία εισφορά για τους συνταξιούχους του Δημοσίου που δεν συμπλήρωσαν το 60ό έτος της ηλικίας τους. Η εισφορά επιβάλλεται από την 1/8/2011 και αφορά σε ποσά σύνταξης από 1.700 ευρώ και άνω, κλιμακωτά από 6% έως και 10%. Επίσης, επιβάλλεται ποσοστό υπολογισμού ειδικής εισφοράς και στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ.
* Οκτώβριος 2011: Αποφασίζεται ότι από την 1η Νοεμβρίου 2011 στους συνταξιούχους των φορέων κύριας ασφάλισης του υπουργείου Εργασίας, οι οποίοι δεν έχουν συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας, μειώνεται κατά 40% το ποσό της κύριας σύνταξης που είναι πάνω από 1.000 ευρώ. Η μείωση φτάνει το 50% επί του συνολικού ποσού κύριας και επικουρικής σύνταξης που χορηγεί το ETAT και το ΕΤΕΑΜ σε όσους συνταξιούχους είναι σε προσυνταξιοδοτικό καθεστώς. Με τον ίδιο νόμο επιβάλλονται πρόσθετες μειώσεις 30% σε επικουρικές συντάξεις του ΕΤΕΑΜ άνω των 150 ευρώ.
*Φεβρουάριος 2012: Αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2012 αποφασίζεται για τους συνταξιούχους του Δημοσίου μείωση κατά 12% στο ποσό της μηνιαίας κύριας σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.300 ευρώ. Επίσης, προβλέπονται νέες κλιμακωτές μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις από 10% έως και 20%.
* Νοέμβριος 2012: Νέες μειώσεις στο άθροισμα κύριων και επικουρικών συντάξεων, κλιμακωτά από 5% έως 20%, με ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2013. Οι μειώσεις αφορούν όλες τις συντάξεις που καταβάλλονται μεμονωμένες ή αθροιστικά για οποιαδήποτε αιτία (γήρατος αναπηρίας θανάτου) και από οποιαδήποτε πηγή. Η μείωση γίνεται στο σύνολο της καταβαλλόμενης κύριας σύνταξης ή του αθροίσματος συντάξεων που υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ. Επίσης, μειώνεται το εφάπαξ των ασφαλισμένων του Ταμείου Πρόνοιας του Δημοσίου από 15% έως 38,14% ανάλογα με την ημερομηνία αποχώρησής τους από την υπηρεσία. Για τους ασφαλισμένους στα ΝΠΔΔ, η μείωση είναι 42,29%. Για τον τομέα πρόνοιας του προσωπικού του Ταμείου Νομικών προβλέπεται μείωση του εφάπαξ κατά 52,21%.
* Δεκέμβριος 2012: Καταργούνται τα ήδη μειωμένα επιδόματα Χριστουγέννων και Πάσχα.
* Ιανουάριος 2014: Παύει η χορήγηση του ΕΚΑΣ στους συνταξιούχους ηλικίας κάτω των 65 ετών.
* Ιούλιος 2014: Σε εφαρμογή νόμων του δεύτερου μνημονίου (2012), που προβλέπει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, περικόπτονται κατά 5,2% όλες οι επικουρικές.
«Μαύρη τρύπα»
Εντωμεταξύ, χωρίς την παραμικρή προοπτική βιωσιμότητας παραμένει το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας στερεί από το σύστημα περίπου 6,5 δισ. ευρώ, η μείωση μισθών 4 δισ. ευρώ και η εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή αθροιστικά περισσότερα από 15 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι οφειλές προς τους ασφαλιστικούς οργανισμούς μαζί με τις προσαυξήσεις φτάνουν τα 17 δισ. ευρώ, ενώ το σύστημα καλείται υπό αυτές τις συνθήκες να καταβάλει συντάξεις χωρίς να διαθέτει αποθεματικά, αφού από τα 36 δισ. ευρώ, που ήταν τοποθετημένα το 2010 στο κοινό κεφάλαιο, στην Τράπεζα της Ελλάδος, πλέον, υπάρχουν λιγότερα από 6 δισ. ευρώ.
