Κάθε χρόνο σε όλη την
Ελλάδα, τις ημέρες των
Θεοφανίων, αναβιώνουν
ήθη και
έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και τις διονυσιακές
γιορτές αλλά και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Στην
Αθήνα και στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας τα Θεοφάνια γιορτάζονται βουτώντας στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον
τίμιο σταυρό που πετάει ο ιερέας. Σε πολλές περιοχές της χώρας μας, ο ιερέας απελευθερώνει ένα λευκό περιστέρι που συμβολίζει το
Άγιο Πνεύμα και στη συνέχεια επισκέπτεται τα σπίτια για να τους κάνει αγιασμό.
Αυτό έθιμο αναβιώνει την βάπτιση του
Χριστού στον
Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον βαπτιστή. Ακόμα τις ημέρες των Θεοφανίων γιορτάζουμε την φανέρωση της
Αγίας Τριάδας και μία υπολανθάνουσα λατρεία προς το νερό, που θεωρούνται παντού αγιασμένα.
Στη
Δράμα, την
Καστοριά και την
Θεσσαλία αναβιώνετε ένα από τα πιο γνωστά έθιμα τα «Ραγκουτσάρια» η «Ροκατζάρια».
Οι κάτοικοι ντύνονται με μαύρες κάπες, δέρματα ζώων, φοράνε τρομακτικές μάσκες και κουδούνια και βάφονται με στάχτη και σταχτώματα. Χορεύουν και περιφέρονται στους δρόμους, γυρνώντας από σπίτι σε σπίτι και ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή ξορκίζουν τα κακά πνεύματα. Ακόμα στήνονται πανηγύρια με πλούσιο φαγοπότι και εύχονται για να επενεργήσουν στην καρποφορία της φύσης, την καλή χρονιά καλή υγεία την πλούσια γεωργική, την κτηνοτροφική παραγωγή.
Ένα ακόμα έθιμο που αναβίωνε μέχρι πρότινος στην Δράμα και συγκεκριμένα στην Καλή Βρύση είναι τα «Μπαμπούγερα».
Το πρωί της παραμονής των Θεοφανίων, οι γυναίκες ντύνονται με ζωόμορφη αμφίεση, παίρνουν στάχτη και τη σκορπίζουν με το δεξί χέρι γύρω από το σπίτι προφέροντας ξόρκια για να φύγουν τα καλακάντζουρα και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι. Πλέον αποφεύγουν την στάχτη λόγω του ότι λερώνει και τριγυρνούν στο χωριό κυνηγάνε όσους συναντούν και ζητάνε συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.
Οι «Μωμόγεροι» είναι έθιμο έχει τις ρίζες του στον
Πόντο και κρατάει από τα αρχαία χρόνια μέχρι και σήμερα.
Το έθιμο ζωντανεύει από τους
Πόντιους που κατοικούν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Ντύνονται με κουστούμια που συμβολίζουν ένα μέρος του πολιτισμού και της λαογραφίας των Ποντίων.
Η αρκούδα συμβολίζει τη δύναμη, η ηλικιωμένη γυναίκα το παρελθόν, η νύφη το μέλλον, το άλογο την ανάπτυξη, ο γιατρός την υγεία, ο στρατιώτης την υπεράσπιση, η κατσίκα τα τρόφιμα και ο Άγιος Βασίλης συμβολίζει το νέο έτος.
Ο χαρακτήρας του εθίμου είναι σατιρικός και έχει μια μορφή αναγνώρισης της Ελληνικής προέλευσής τους. Ακόμα αποτελεί έναν τρόπο για να τιμήσουν τους προγόνους τους που υπέστησαν βίαιες εξισλαμίσει και αναγκάστηκαν να δουλεύουν ως δούλοι για τους Τούρκους.
Στο
Παλαιόκαστρο της
Χαλκιδικής οι κάτοικοι τηρούν το έθιμο των «Φωταράδων». Ο φερόμενος ως βασιλιάς φοράει ένα ταλαγάνι και φορτώνετε με κουδούνια. Ο βασιλιάς είναι εκείνος που θα ανοίξει το χορό και οι Φωταράδες θα ακολουθήσουν, κρατώντας ξύλινα σπαθιά για να επιτεθούν εκείνους που θα προσπαθήσουν να πάρουν το λουκάνικο που στήνεται στη μέση του χωριού.
Στον Άγιο Πρόδρομο της Χαλκιδικής έχουν το έθιμο των «Φουτάρων». Την παραμονή των Φώτων, οι νέοι άντρες, λένε τα κάλαντα μαζεύοντας κρέας, λουκάνικα και χρήματα και την ημέρα του Αϊ Γιαννιού στήνουν χορό στην πλατεία του χωριού, κρατώντας ρόπαλα, τα οποία πετούν ψηλά σφυρίζοντας με όλη τους τη δύναμη για να σηματοδοτήσουν το τέλος του Δωδεκαημέρου.
Στην Γαλάτιστας της Χαλκιδικής στολίζουν μια ένα ομοίωμα καμήλας μετά τον αγιασμό των υδάτων. Γύρω στους έξι άντρες χορεύουν κάτω από το ομοίωμα μιας καμήλας, κουνώντας κουδούνια και τραγουδώντας.
Το έθιμο αναπαριστά ένα πραγματικό γεγονός, την απαγωγής μιας όμορφης κοπέλας από το γιο του Τούρκου επίτροπου που έλαβε χώρα στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο αγαπημένος της για να μπει στο τούρκικο σπίτι έφτιαξε ένα ομοίωμα καμήλας κάτω από το οποίο κρύφτηκε μαζί με τους φίλους του και έστησε γλέντι για αντιπερισπασμό. Έκρυψαν την κοπέλα κάτω από την καμήλα την έβγαλαν έξω και την επομένη τη στεφάνωσαν με τον αγαπημένο της, πριν προλάβουν να την ξανακλέψουν οι Τούρκοι.
Στη Νικήσιανη Καβάλας το έθιμο των «Αράπηδων», αναπαριστά τη μάχη της ζωής με το θάνατο. Παλικάρια και παιδιά φοράνε προβιές και ζώνονται με βαριά κουδούνια.
Βγαίνουν στα σοκάκια του χωριού και προκαλώντας εκκωφαντικό θόρυβο ξορκίζουν το κακό και φέρνουν το αισιόδοξο μήνυμα της ζωής. Το έθιμο των Αράπηδων αναβιώνει και σε διάφορα χωριά της Δράμας.
Post Views:
289
