Αρθρο του Δρ. Αθανάσιου Ε. Δρούγου*
Η κατάσταση στο Ιράκ σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στη Συρία είναι τραγική. Η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής είναι πολύ φορτισμένη από νέες συγκρούσεις και εντάσεις που θα έχουν απρόβλεπτες επιπτώσεις στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Θα ήθελα να κάνω μία σειρά επισημάνσεων σχετικά με την προέλαση του ισλαμικού εξτρεμιστικού μετώπου ISIL στη Μεσοποταμία σε συνδυασμό με τις καταλυτικές εξελίξεις στη ΒΑ Συρία.
1) Το Ιράκ δεν βαίνει σε εμφύλιο πόλεμο. Είναι ήδη σε τέτοιας μορφής πόλεμο με δραματικές πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιπτώσεις. Η σημερινή κατάσταση θυμίζει την εποχή 2006-2008, όταν οι ΗΠΑ στην προσπάθεια να ελέγξουν τη σουνιτική εξέγερση σε Ραμάντι – Μπακούμπα – Φαλούτζα και γενικότερα στην εκρηκτικών διαστάσεων επαρχία Αν Αμπάρ προχώρησαν στην κάθετη αύξηση (SURGE) των στρατιωτικών τους δυνάμεων με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε απώλειες. Η κατάσταση τώρα είναι ακόμα χειρότερη, γιατί η διάδοχος μορφή των σουνιτικών φυλών έχει μέσω του ISIL αποκτήσει ευρύτερη γεωγραφική παρουσία προς Μοσούλη-Τικρίτ-Σαμάρα ως και προς τα μεθοριακά περάσματα για Συρία και Ιορδανία.
2) Οι ευρύτερες γεωγραφικές συνέχειες προκαλούν ακόμα πιο πολλές δυσχέρειες στην ήδη τεταμένη κατάσταση στη Βόρεια και Βορειοανατολική Συρία, με το κουρδικό ζήτημα ακόμα πιο εμφανές, ενώ την ίδια στιγμή μεταξύ των γραμμών του ISIL στη Συρία και στο βόρειο και κεντρικό Ιράκ υπάρχει εδαφική συνέχεια. Συνεπώς, έχει δημιουργηθεί ένα περίεργο εδαφικό μόρφωμα υπό τον έλεγχο των ισλαμιστών που απειλούν μελλοντικά τη Βαγδάτη, ενώ είναι άγνωστο το πώς θα κινηθούν απέναντι στους Κούρδους που ήδη εκμεταλλεύτηκαν το υπάρχον κενό και προχώρησαν σε έλεγχο του Κιρκούκ.
3) Από πλευράς ΗΠΑ θα είναι τεράστιο λάθος η όποια επέμβαση, ειδικά οι αεροπορικές επιδρομές κατά του ISIL. Το τελευταίο δεν είναι συμβατικός εχθρός και το μέτωπο αντιπαράθεσης δεν είναι ορατό και γραμμικό. Διαχρονικά το αεροπορικό υπερόπλο σε τέτοιους πολέμους δεν έδωσε τις κατάλληλες απαντήσεις. Επιπρόσθετα, δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι, οι πληροφορίες για τις κινήσεις των ανταρτών είναι πολύ περιορισμένες, ενώ ενδέχεται μία επέμβαση των Αμερικανών να εκτραχύνει πιο πολύ την κατάσταση σε ό,τι αφορά την ήδη υπάρχουσα ανθρωπιστική καταστροφή. Το ISIL είναι τέταρτης γενιάς/ασύμμετρος/υβριδικός αντίπαλος, συνεπώς τα ζητήματα περιπλέκονται. Η αμερικανική Αεροπορία δεν είναι η από αέρος υποστήριξη των δυνάμεων του κυρίως υπευθύνου για την εσωτερική κρίση του Ιράκ, του Σιίτη πρωθυπουργού Μαλίκι και των ταγμάτων θανάτου που υποστηρίζονται από το Ιράν.
4) Στη Βαγδάτη –αν και το Ιράκ δεν έχει πολύ μέλλον– θα πρέπει να συσταθεί μια νέα κυβέρνηση, στην οποία να συμμετέχουν όλες οι εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες. Και φυσικά να σταματήσει η διαχωριστική και θρησκευτικά ρατσιστική πολιτική του Μαλίκι που έχει καταστήσει τους Σουνίτες ως τρίτης κατηγορίας πολίτες, ενώ έχει αφήσει τους Κούρδους σε εξωτερική τροχιά να είναι ήδη σε φάση ορατής ανεξαρτησίας.
5)Οι Ιρακινές ένοπλες Δυνάμεις ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Η σουνιτική αντίσταση και οι πρώην Μπααθιστές έχουνε ενωθεί –παρά τις διαφορές τους– με τους Ισλαμιστές αντάρτες, ενώ από την άλλη πλευρά οι Σιίτες δεν κατατάσσονται στον στρατό αλλά σε δικά τους τάγματα πολιτοφυλακής, καθώς και σε γνωστές σιιτικές μονάδες, όπως στον στρατό του Μαχντί κ.α. Την ίδια στιγμή, επιστρέφουν από Συρία όλοι οι Σιίτες που πολεμούσαν στο πλευρό του Ασαντ προκαλώντας εκεί υπολογίσιμα κενά, αφού οι ισλαμιστές διεξάγουν πλέον επιχειρήσεις και στις δύο χώρες. Η μετεξέλιξη της αντιπαράθεσης στο Λεβάντε ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου στην περιοχή.
* Ο κ. Δρούγος είναι διεθνολόγος – στρατιωτικός αναλυτής/ ειδικός σε θέματα παγκόσμιας ασφάλειας
