Του Δ. ΚΕΜΠΕ
Η τρόικα ξανάρχεται κάποια στιγμή μέσα στον Απρίλιο, τα φορολογικά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα, αλλά όχι αρκετά για να περιορίσουν τις νέες απαιτήσεις των εταίρων, οι τραπεζίτες ανησυχούν για την πορεία της ανακεφαλαιοποίησης μετά τις εξελίξεις στην Κύπρο και ο ένας μετά τον άλλον οι διεθνείς επενδυτικοί οργανισμοί προβλέπουν ότι η Ελλάδα θα παραμείνει ανεπηρέαστη, όμως… δεν πείθουν.
Η επιβολή των παράνομων μέτρων στη Μεγαλόνησο, δηλαδή το «κούρεμα» των καταθέσεων, προκαλεί κακό προηγούμενο και ακόμη
δυσμενέστερο… επόμενο, καθώς οι τροϊκανοί μετά την τιμωρία των Κυπρίων είναι βέβαιο ότι θα αυξήσουν τις πιέσεις τους προς τις μνημονιακές χώρες.
Ήδη, εκτός της Ελλάδας, που έχει μπει σε σοβαρή πορεία εξυγίανσης των δημοσιονομικών της, αλλά αντιμετωπίζει οξύτατα προβλήματα στη πραγματική της οικονομία, με πρόσθετα μέτρα απειλούνται η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Τρεις μικρές ισπανικές τράπεζες στα μέσα της περασμένης εβδομάδας ανακοίνωσαν ζημιές πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, την ώρα που το έλλειμμα της χώρας υπερβαίνει το 6,5%, ενώ στην Πορτογαλία η κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι έπεσε έξω στις προβλέψεις της κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες στο έλλειμμα, το οποίο διαμορφώθηκε στο 6,4%.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τους φόβους λήψης νέου πακέτου λιτότητας σε βάρος του ευρωπαϊκού νότου, όπερ σημαίνει πρόσθετα επώδυνα μέτρα. Άλλωστε, η μη απάντηση του εκπροσώπου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Τζέρι Ράις, στο ερώτημα για το εάν θα εφαρμοστούν ανάλογα «κουρέματα», όπως στην Κύπρο, οδηγεί ευθέως στο συμπέρασμα ότι οι δανειστές είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμοι να εφαρμόσουν τέτοιες πρακτικές σε όποιον αποτολμά την άρνηση.
Το IIF
Την ίδια ώρα, το διεθνές τραπεζικό ινστιτούτο IIF προβλέπει ότι θα κορυφωθούν οι πιέσεις στον τραπεζικό τομέα της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας μετά την απόφαση για την Κύπρο. Το διεθνές Ινστιτούτο εκτιμά ότι τράπεζες περισσότερο αδύναμων χωρών -και ειδικά οι τρεις του ευρωπαϊκού νότου- θα αντιμετωπίσουν πιέσεις, όπως αναφέρει το Bloomberg. Ακόμη, όπως επισημαίνεται από το IIF, η απόφαση για την Κύπρο, «αντί να σπάσει τον δεσμό ανάμεσα στους ισολογισμούς των τραπεζών και στους κρατικούς, τον βαθαίνει. Οι τράπεζες που είναι εκτεθειμένες σε αδύναμες χώρες θα αντιμετωπίσουν ‘‘κούρεμα’’ σε καταθέτες και πιστωτές, συμπαρασύροντας την οικονομία και τα δημόσια οικονομικά».
Επιπλέον, το Ινστιτούτο βλέπει ως πολύ πιθανό οι αγορές να έχουν πολύ μεγάλη εμπιστοσύνη στην εκφρασμένη θέση της ΕΚΤ και του προέδρου της ότι θα κάνει τα πάντα για να σώσει το ευρώ και για τον λόγο αυτόν να υποεκτιμούν κάποιου είδους κίνδυνο για διάσπαση. Προφανώς και δεν είναι τυχαίο ότι το απόγευμα της περασμένης Τρίτης πέρασε το κατώφλι του Μαξίμου ο πρώην πρόεδρος του IIF, Τσαρλς Νταλάρα. Μπορεί να είναι πρώην, αλλά επί των ημερών του είχε αποφασιστεί το ληστρικό «κούρεμα» στα ελληνικά ομόλογα.
Οι αναφορές της UBS
Ο κορυφαίος και εν πολλοίς έγκυρος επενδυτικός κολοσσός της UBS, από την πλευρά του, σημειώνει σε ανάλυσή του ότι διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα «μετά την κυπριακή συμφωνία», επισημαίνοντας και τους κινδύνους που εγκυμονούν για την Ελλάδα. Με την κυπριακή συμφωνία, τονίζεται στην έκθεση, οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. ουσιαστικά πέρασαν δύο γραμμές: τη συμμετοχή των καταθετών πρώτης εξασφάλισης (senior) και των μη ασφαλισμένων καταθετών (uninsured). Η κίνηση αυτή πραγματοποιείται πολύ νωρίτερα από την προθεσμία του 2018, που είχε αρχικά προταθεί, και κατόπιν έντονων πιέσεων από τα κράτη-μέλη του Βορρά (κυρίως Γερμανία, Ολλανδία και Φινλανδία).
Τα σχόλια του επικεφαλής του Eurogroup, Γ. Ντάισελμπλουμ, ότι αυτό το σχέδιο αναδιάρθρωσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο και στο μέλλον αντικατοπτρίζει τους στόχους του ευρωπαϊκού Βορρά. Τα συγκεκριμένα κράτη δεν είναι διατεθειμένα να πληρώσουν για προβλήματα του παρελθόντος. Η αρχή της άμεσης ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών (με ελεύθερο χρήμα και όχι δάνεια) εγκαταλείπεται.
Αντιθέτως, τα κράτη που αντιμετωπίζουν προβλήματα και δεν μπορούν να αποπληρώσουν τα δάνεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να βρουν από κάπου αλλού χρήματα, κυρίως από τις ιδιωτικές τραπεζικές καταθέσεις. «Ceteris paribus, πιστεύουμε ότι θα πρέπει να αναθεωρηθούν όλες οι προβλέψεις και πως το κόστος χρηματοδότησης θα αναδιαμορφωθεί σε υψηλότερα επίπεδα». Η UBS εστιάζει την προσοχή της σε δύο συγκεκριμένους κινδύνους. Αναφέρεται στον κίνδυνο μαζικής φυγής καταθετών τόσο από την Κύπρο όσο και από τις υπόλοιπες χώρες της περιφέρειας. Τονίζει, όμως, επίσης και τον κίνδυνο που ελλοχεύει για την πορεία της βιωσιμότητας του χρέους, καθώς καταρρέει η οικονομία.
Σε αυτό το σημείο, δεν αναφέρεται μόνο στην Κύπρο. «Η πιο άμεση εστία μετάδοσης του κινδύνου από την Κύπρο είναι η Ελλάδα» αναφέρει. Παράλληλα, επισημαίνει ότι το ελληνικό πρόγραμμα πηγαίνει καλά, με σημαντική μείωση στο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. «Υπάρχει, όμως, σημαντικός κίνδυνος να βγει η χώρα εκτός τροχιάς, ειδικότερα εάν η κυπριακή συμφωνία δημιουργήσει χρηματοοικονομική αστάθεια ή εμπόδια στην εγχώρια πολιτική. Η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε επαναδιαπραγμάτευση του προγράμματος, με νέο bail-in, που θα επιφέρει ακόμη σοβαρότερες επιπτώσεις».
ΚΙΝΔΥΝΟΛΟΓΙΑ: Καμπανάκι χτυπάει η Moody’s
Σε διαφορετικό μήκος κύματος από τη UBS, ή μάλλον σε πιο κινδυνολογικό, εκπέμπει ο οίκος αξιολόγησης Moody’s, κάνοντας λόγο για αδέξιους χειρισμούς της Ε.Ε. που δύνανται να τινάξουν στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. «Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί υπερεκτιμούν τη δυνατότητά τους να περιορίσουν την εξάπλωση της κρίσης» σύμφωνα με τον αμερικανικό οίκο.
«Οι διαμορφωτές πολιτικών αποφάσεων φαίνονται πολύ σίγουροι ότι οι συνθήκες στις αγορές είναι αρκούντως καλές και ότι διαθέτουν τα εργαλεία, προκειμένου να αποτρέψουν εξάπλωση της κρίσης σε άλλες περιφερειακές οικονομίες και στα τραπεζικά τους συστήματα. Πιστεύουμε ότι η εμπιστοσύνη τους μπορεί κάλλιστα να αποδειχθεί λανθασμένη» καταγράφεται στην έκθεση. Ενώ μέχρι σήμερα δεν έχουν σημειωθεί ανησυχητικές εξελίξεις στην Ιταλία και στην Ισπανία, οικονομικοί αναλυτές φοβούνται ότι η χαοτική κατάσταση στην Κύπρο έχει αυξήσει τις πιθανότητες εξάπλωσης της κρίσης, σε περίπτωση που οι επενδυτές πιστέψουν ότι μπορεί να επαναληφθεί το «κούρεμα» των καταθέσεων αν και άλλες χώρες ζητήσουν οικονομική διάσωση.
Το «κούρεμα» των καταθέσεων θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο και να καταστήσει την ευρωζώνη περισσότερο ευάλωτη σε επιδρομές στις τράπεζες, στην περίπτωση που οι καταθέτες σε άλλες χώρες με υψηλό χρέος θεωρήσουν ότι τα χρήματά τους δεν είναι πλέον ασφαλή. H Moody’s θεωρεί ότι η Κύπρος θα απειλείται με χρεοκοπία ακόμη και με έξοδο από το ευρώ για «παρατεταμένη περίοδο». «Η κατάσταση στην Κύπρο και οι επιπτώσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση των κρατών-μελών της ευρωζώνης είναι αρνητικές και η Ιταλία δεν αποτελεί εξαίρεση» καταλήγει.
ΤΕΛΕΣΙΓΡΑΦΟ ΚΡΟΥΓΚΜΑΝ: Μόνο εκτός ευρώ σώζεται η Κύπρος
Στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται και, φυσικά, από ένα τέτοιο πάρτι κερδοσκοπίας δεν θα μπορούσε να λείπει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Συνήθως οι προβλέψεις του δεν επιβεβαιώνονται, όμως, όταν μιλά κανείς με μακροοικονομικούς όρους, τότε θα πρέπει να περιμένει στο μέλλον να δει τα αποτελέσματα και όχι μεσοπρόθεσμα. Σε πρόσφατη συνέντευξή του, λοιπόν, στους «New York Times» αναφέρει ότι η Κύπρος θα πρέπει τώρα να εγκαταλείψει την ευρωζώνη και να αφήσει το νόμισμά της να υποτιμηθεί σημαντικά, προκειμένου να
ανακάμψει και να καταφέρει ένα οικονομικό άλμα στον τουρισμό, καθώς και μια ταχεία ανάπτυξη σε εξαγωγικούς κλάδους.
Τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι η παραμονή στο ευρώ συνεπάγεται τεραστίων διαστάσεων σοβαρή πίεση, η οποία θα διαρκέσει πολλά χρόνια, την ίδια ώρα που η Κύπρος προσπαθεί να χτίσει έναν νέο τομέα εξαγωγών. Η αποχώρηση από το ευρώ και η απελευθέρωση (σ.σ. υποτίμηση) του νέου νομίσματος θα «εκτόξευε» αυτήν την προσπάθεια, υποστηρίζει. Όπως σημειώνει, η κυπριακή οικονομία είναι μια πολύ ανοικτή οικονομία, με δύο βασικούς τομείς εξαγωγών, τις τραπεζικές υπηρεσίες και τον τουρισμό.
«Ο ένας από τους δύο (σ.σ. οι τραπεζικές υπηρεσίες) μόλις εξαφανίστηκε» λέει και εκτιμά ότι αυτό θα οδηγούσε από μόνο του σε τεράστια ύφεση. «Κερασάκι στην τούρτα είναι η τρόικα, η οποία απαιτεί νέα λιτότητα, αν και η χώρα είχε σκληρά ισοζύγια. Δεν θα εκπλαγώ, εάν δω μία μείωση της τάξεως του 20% του πραγματικού Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος» προσθέτει. Ο νομπελίστας υποστηρίζει ακόμη ότι η Κύπρος πρέπει να έχει τουριστική έκρηξη, όπως και ραγδαία ανάπτυξη άλλων εξαγωγών και σημειώνει ότι ο προφανής τρόπος για να φτάσει κανείς εκεί είναι μέσα από μια τεράστια υποτίμηση. «Το να φτάσει στο ίδιο σημείο περικόπτοντας ονομαστικά τους μισθούς, θα πάρει πολύ περισσότερο χρόνο και θα επιφέρει πολύ μεγαλύτερη ανθρώπινη και οικονομική ζημιά» τονίζει.
