Σε μια αθέατη πλευρά της ζωής στην Ελλάδα στρέφουν το φως της δημοσιότητας οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι οποίοι με σημερινή τους συνέντευξη Τύπου, μας ωθούν να στρέψουμε τα βλέμματα στα κέντρα κράτησης μεταναστών και στις απαράδεκτες συνθήκες κράτησης σε αυτά.
Πιο συγκεκριμένα, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα είναι η μοναδική οργάνωση που έχει πρόσβαση και παρέχει ιατρική και ανθρωπιστική βοήθεια σε μετανάστες και πρόσφυγες σε κέντρα κράτησης μεταναστών από το 2008. Στην αναφορά που δημοσιεύεται σήμερα, με τίτλο «Ο αθέατος πόνος στα κέντρα κράτησης μεταναστών» η οργάνωση επισημαίνει τις σοβαρότατες επιπτώσεις που επιφέρει η κράτηση στη σωματική και ψυχική υγεία των υπό διοικητική κράτηση μεταναστών και αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότεροι από 6.000 μετανάστες και αιτούντες άσυλο κρατούνται σήμερα σε προ-αναχωρησιακά κέντρα και άλλους χώρους κράτησης για αλλοδαπούς, ενώ δεν έχει γίνει γνωστός ο αριθμός των μεταναστών και αιτούντων άσυλο που κρατούνται σε εκατοντάδες αστυνομικά τμήματα σε όλη την Ελλάδα και πιθανώς ανέρχονται σε χιλιάδες. Στην πραγματικότητα, κάθε αστυνομικό τμήμα που έχει ένα κρατητήριο χρησιμοποιείται ως κέντρο κράτησης.
Να σημειωθεί ότι ακόμα και ευάλωτα πρόσωπα, όπως ανήλικοι, θύματα βασανισμού και άτομα με χρόνια νοσήματα ή αναπηρία, υπόκεινται σε παρατεταμένη κράτηση.
Όσον αφορά στις συνθήκες κράτησης, αυτές χαρακτηρίζονται από συνωστισμό, ανεπαρκή θέρμανση, έλλειψη ζεστού νερού, ανεπαρκή αερισμό, έλλειψη πρόσβασης σε εξωτερικό χώρο και ελλιπή διατροφή. Υπό αυτές τις συνθήκες φυσικά δεν είναι σπάνιες οι εμφανίσεις μεταδοτικών ασθενειών του αναπνευστικού και γαστρεντερικού συστήματος και δερματικές παθήσεις.
Δεν πρέπει να παραληφθεί ότι η κράτηση αποδεικνύεται ιδιαίτερα επιζήμια για την ψυχικοί υγεία των μεταναστών, οι οποίοι παρουσιάζουν συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Δεν είναι σπάνιες, άλλωστε, οι περιπτώσεις που κρατούμενοι οδηγούνται σε απεργία πείνας, αυτοτραυματισμούς, ακόμα και σε προσπάθειες για αυτοκτονία.
Συγκλονίζουν οι μαρτυρίες των μεταναστών που κρατούνται
«Ακόμα και στη φυλακή είναι καλύτερα από εδώ. Μπήκατε μέσα και είδατε. Είστε μάρτυρες. Αν υπάρχει δικαιοσύνη, θα πρέπει κάποιος να διασφαλίσει τα δικαιώματά μας». Άνδρας 34 ετών, 17 μήνες σε κράτηση.
«Το κέντρο κράτησης της Κομοτηνής δεν είναι κατάλληλο ούτε για ζώα. Είναι πολύ βρώμικα. Οι τουαλέτες δε λειτουργούν. Το αποχετευτικό σύστημα είναι χαλασμένο. Περιττώματα πέφτουν από τις αποχετεύσεις του πρώτου ορόφου στο ισόγειο. Είμαστε κλειδωμένοι μέσα σχεδόν όλη την ημέρα. Μας επιτρέπουν να βγαίνουμε στο προαύλιο μια ώρα το πρωί και μία το απόγευμα. Και αυτό όχι καθημερινά. Η Κομοτηνή δεν είναι κέντρο κράτησης, είναι στάβλος για ζώα». Άνδρας 28 ετών, 7 μήνες σε κράτηση.
«Από τις 24 ώρες της ημέρας, μας βγάζουν έξω μόνο μία ώρα. Μακάρι να μας άφηναν στο προαύλιο λίγο περισσότερο, να κουραζόμαστε, να ξεχνιόμαστε» Άνδρας 23 ετών, 5 μήνες σε κράτηση.
«Πριν την άφιξη των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, δεν υπήρχε γιατρός. Οι αστυνομικοί συμπεριφέρονταν άσχημα σε όποιον ζητούσε γιατρό. Δεν έδιναν καμία σημασία ακόμη και όταν το πρόβλημα ήταν σοβαρό. Πολλές φορές χρειάστηκα γιατρό κι εγώ ο ίδιος, αλλά δεν υπήρξε καμία απάντηση» Άνδρας 21 ετών, 11 μήνες σε κράτηση.
«Να σας πω την αλήθεια, μας μεταχειρίζονται πολύ σκληρά. Είχα δυνατό πονόδοντο και ζητούσα γιατρό για αρκετές εβδομάδες. Τελικά με μετέφεραν στο νοσοκομείο επειδή αιμορραγούσα, αφού είχα βγάλει το δόντι μόνος μου» Άνδρας 34 ετών 17 μήνες σε κράτηση.
«Τώρα αρχίζω να έχω ψυχολογικά προβλήματα. Μετά από ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν είμαστε πια καλά. Έχουμε χάσει την ελπίδα μας». Άνδρας 34 ετών, 17 μήνες σε κράτηση.
«Οι αστυνομικοί δεν σέβονται κανένα. Δεν μπορείς να τους μιλήσεις. Όταν τους ρωτάμε για κάτι μας φωνάζουν, μας βρίζουν. Μερικές φορές μας χτυπούν». Άνδρας 20 ετών, περισσότερο από 5 μήνες σε κράτηση.
«Η αστυνομία έλεγε ότι όποιος κάνει αίτηση για άσυλο θα παραμείνει υπό κράτηση για 18 μήνες, ενώ όσοι δεν κάνουν θα αφεθούν ελεύθεροι νωρίτερα και γι’ αυτό αποφάσισα να μη ζητήσω άσυλο». Αγόρι 16 ετών από το Αφγανιστάν, 9 μήνες σε κράτηση.
«Όταν η αστυνομία με συνέλαβε τους είπα ότι είμαι 16 χρονών, ότι είμαι μικρός και ότι εδώ φοβάμαι και αισθάνομαι πολύ άσχημα. Βρίσκομαι πλέον εννέα μήνες υπό κράτηση. Από τότε που έφτασα στην Ελλάδα έχω περάσει και έχω δει απίστευτα πράγματα. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι έχω περάσει αυτά τα πράγματα. Θα ήθελα πολύ να διαβάσετε την ιστορία μου και να αναρωτηθείτε πώς ένα παιδί της ηλικίας μου, χωρίς να έχει κάνει καμία αμαρτία, κανένα έγκλημα, μπορεί να κρατηθεί στη φυλακή τόσο πολύ καιρό. Δεν ξέρω τι φταίει: η μοίρα μου, η χώρα μου, οι αστυνομικοί» Αγόρι 16 ετών, 9 μήνες σε κράτηση.
Τι λένε οι γιατροί της οργάνωσης
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ζητούν από την ελληνική κυβέρνηση και από την Ευρώπη να σταματήσει τη συστηματική και γενικευμένη χρήση της κράτησης που σε πολλές περιπτώσεις εφαρμόζεται για τη μέγιστη δυνατή περίοδο που φτάνει τους 18 μήνες και, παράλληλα, καλεί την πολιτεία να διασφαλίσει ότι άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες (ασθενείς με σοβαρές ή μολυσματικές νόσους, άτομα με αναπηρίες, ασθενείς με ψυχιατρικά προβλήματα, ασυνόδευτοι ανήλικοι και πιστοποιημένα θύματα βασανιστηρίων) δεν θα κρατούνται και ζητεί επιτακτικά να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες.
«Όταν πρωτοξεκίνησα να δουλεύω στα κέντρα κράτησης, σοκαρίστηκα από τις συνθήκες. Πέρα από το μικρό χώρο που συνωστίζονται τόσοι άνθρωποι, ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα είναι οι συνθήκες υγιεινής, με αποκορύφωμα τις τουαλέτες, οι οποίες πραγματικά παρουσιάζουν εικόνα εξαθλίωσης» δηλώνει γιατρός της οργάνωσης.
«Οι περισσότερες ασθένειες που αντιμετωπίζω συνδέονται με τις συνθήκες κράτησης. Για παράδειγμα έχει πολλή υγρασία. Έχω δει ασθενείς που κοιμούνται σε εντελώς βρεγμένα στρώματα. Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα και με την ψυχική τους υγεία, έχουν διαταραχές με τον ύπνο τους και ψυχοσωματικά προβλήματα» προσθέτει συνάδελφός του.
«Συνάντησα ανθρώπους τσακισμένους, ανθρώπους που βιώνουν την ματαίωση. Ένας 20χρονος έχει 8 μήνες να μιλήσει με τους δικούς του κι εκείνοι δεν ξέρουν αν είναι ζωντανός», σημειώνει η Ιωάννα Κοτσιώνη, Υπεύθυνη για θέματα Μετανάστευσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.
«Τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα ευρωπαϊκά όργανα δεν γίνεται να συνεχίζουν να αποποιούνται το δικό τους μερίδιο ευθύνης», προσθέτει. «Υπόλογες για τα δεινά που επιφέρουν στους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο, δεν μπορούν να θεωρηθούν αποκλειστικά οι χώρες πρώτης εισόδου μεταναστών, οι οποίες υπό την αυξημένη πίεση για περιορισμό της εισροή μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζουν ως μέτρο αποτροπής την κράτηση. Όλοι έχουν μερίδιο στην ευθύνη και τη ντροπή».
