Ένα ακόμα ελληνικό μυαλό έλαμψε στην διεθνή επιστημονική κοινότητα που επί χρόνια δραστηριοποιείται στην εξήγηση και στην αντιμετώπιση των νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Πρόκειται για την 33χρονη Δωροθέα Πινότση, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας του Τμήματος Χημικής Μηχανικής και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Cambridge, η οποία κατέγραψε τον τρόπο εκδήλωσης της νόσου Πάρκινσον,της σοβαρότατης αυτής ασθένειας που αλλοιώνει την ποιότητα ζωής περίπου 8 εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλον τον κόσμο, προκαλώντας τρέμουλο (συνήθως στα χέρια), ακαμψία, δυσκολία βάδισης και, σε επόμενο στάδιο, άνοια. Η ανακάλυψη, η οποία δημοσιεύτηκε την περασμένη Τρίτη στην έγκριτη επιθεώρηση «PNAS», ανοίγει το δρόμο για την ερμηνεία του “πώς” και “γιατί” εμφανίζεται η νόσος αλλά και για την ανακάλυψη νέων, αποτελεσματικών θεραπειών.
«Φωτίζοντας τους μηχανισμούς πίσω από την εξέλιξη σοβαρών ασθενειών όπως αυτές του εγκεφάλου, στοχεύουμε στην εξέλιξη νέων μεθόδων τόσο για την έγκαιρη διάγνωσή τους όσο και για την αντιμετώπισή τους. Αυτό είναι και το πάθος και ο στόχος μου: να συμβάλω στην εξέλιξη τεχνικών που μπορούν να φωτίσουν ασθένειες», αναφέρει σε συνέντευξή της η 33χρονη επιστήμονας, η οποία, έχοντας αποφοιτήσει από το τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ και λάβει υποτροφία από το Ίδρυμα Ωνάση με σκοπό να κάνει διδακτορικό στην Εφαρμοσμένη Φυσική στο Τμήμα Φυσικής στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ΕΤΗ), συμβάλλει τα μέγιστα από το 2006 ως σήμερα στην αποκωδικοποίηση εγκεφαλικών ασθενειών.
Ακόμα, επηρεασμένη άμεσα από το οικογενειακό τς περιβάλλον καθώς η μητέρα της είναι γιατρός, ο πατέρας της καθηγητής Αστροφυσικής στο ΕΜΠ και ο αδελφός της ερευνητής Νευροεπιστημών στο ΜΙΤ της Βοστόνης, η κ. Πινότση εξηγεί… όσο πιο κατανοητά γίνεται το αντικείμενο του διδακτορικού της και το πέρασμά της από την Φυσική στην Ιατρική λέγοντας: «Ασχολήθηκα με τη μελέτη κβαντικών φωτονικών φαινομένων και τις αλληλεπιδράσεις φωτονίων με την ύλη, με την προοπτική εξέλιξης των λεγόμενων κβαντικών υπολογιστών. Ασχολήθηκα επίσης εκτενώς με διάφορες οπτικές τεχνικές με τις οποίες μπορούσαμε να μελετήσουμε νανοδομές και τις αλληλεπιδράσεις τους με το φως. Άρχισα να μελετώ τις ιδιότητες βιολογικών συστημάτων και οργανισμών, αλλά και κάποιες λειτουργίες ή δυσλειτουργίες που συσχετίζονται με παθήσεις όπως οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις του εγκεφάλου. Γνωρίζουμε τόσο λίγα για τους μηχανισμούς αυτών των παθήσεων: πώς εμπλέκονται στη γέννηση της ασθένειας, ποια είναι τα ενδιάμεσα στάδια και τι σκοτώνει τελικά τους νευρώνες. Αυτή η περιορισμένη γνώση, όμως, εμποδίζει την εξέλιξη τρόπων αντιμετώπισης και έγκαιρης διάγνωσης».
Η ίδια επέλεξε να ακολουθήσει τον δρόμο της Βιοφυσικής, της επιστήμης που ασχολείται με την αξιοποίηση φυσικών μεθόδων για την Ιατρική επιστήμη, το 2012 οπότε η Ελληνίδα ερευνήτρια έλαβε υποτροφία από τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας της Ελβετίας (Swiss National Science Foundation, SNSF) για να συμμετάσχει σε επιστημονική ομάδα του βρετανικού πανεπιστημίου Κέμπριτζ με αντικείμενο τις νευροεκφυλιστικές νόσους Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ μέσα από την εξέλιξη νέων τεχνικών οπτικής μικροσκοπίας. «Έτσι, με τις γνώσεις που είχα αποκτήσει και τις τεχνικές που είχα αναπτύξει στο διδακτορικό μου άρχισα να μελετώ βασικές φωτοφυσικές ιδιότητες βιολογικών συστημάτων και τους μοριακούς μηχανισμούς σε επίπεδο πρωτεϊνών που σχετίζονται με τα πρωταρχικά στάδια εξέλιξης της νόσου Πάρκινσον», εξηγεί.
Χρησιμοποιώντας ένα οπτικό μικροσκόπιο υπερυψηλής ανάλυσης, η ομάδα της δρος Πινότση κατάφερε να μελετήσει σε πραγματικό χρόνο σε πειραματόζωα (αρουραίους) τη συμπεριφορά των διαφορετικών μορφών μιας πρωτεΐνης, της άλφα-συνουκλεΐνης, η οποία έχει καταλυτικό ρόλο στη νόσο Πάρκινσον. Από την παρατήρηση σε νανοκλίμακα διαπιστώθηκε ότι η πρωτεΐνη άλφα-συνουκλεΐνη, ανάλογα με την τρισδιάστατη δομή που παίρνει κάθε φορά, μπορεί να λειτουργεί είτε προστατευτικά είτε τοξικά στα κύτταρα. Όπως δηλώνει η ίδια, τα ευρήματα της ομάδας της αλλάζουν τον μέχρι τώρα τρόπο αντιμετώπισης της νόσου, ενώ οι εξελιγμένες αυτές οπτικές τεχνικές βοηθούν σημαντικά στην ανίχνευση λεπτομερειών που πριν δεν ήταν δυνατόν να φανούν και που μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου αλλά και στην άμεση αντιμετώπισή της.
Τέλος, η κ. Πιτσόνη, με συγκρατημένο ενθουσιασμό για την σημαντικότατη πρόοδο της ίδιας και της ομάδας της αναφέρεται ακόμα με απογοήτευση στην πραγματικότητα που βιώνουν οι συνομήλικοί της επιστήμονες στην Ελλάδα: «Με λύπη βλέπω τη σημερινή κρίση στην Ελλάδα και το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του ενεργού δυναμικού μας -και κυρίως των νέων επιστημόνων- ωθείται στο εξωτερικό. Τώρα πλέον αισθάνομαι ότι οι προοπτικές επιστροφής είναι πολύ δύσκολες. Και είναι κρίμα γιατί αξίζει η χώρα μας να συμβαδίσει με τις άλλες χώρες στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις που συντελούνται. Έχουμε το δυναμικό, έχουμε τους νέους με ενθουσιασμό, όνειρα, παιδεία και βάσεις. Δεν έχουμε όμως την ευκαιρία να έρθουμε πίσω και να δημιουργήσουμε κάτι νέο και σημαντικό».
