Του Δημήτρη Σταυρόπουλου
Τον «θάνατο του εμποράκου», και όχι μόνο, θα προκαλέσει η αύξηση του ΦΠΑ σε αγαθά και υπηρεσίες.Θα πληγούν ακαριαία όλες οι ελληνικές οικογένειες, θα χαθούν εκατοντάδες θέσεις εργασίας, θα ερημώσουν νησιά, θα πληγεί ανεπανόρθωτα ο τουρισμός, ενώ είδη πρώτης ανάγκης θα μετατραπούν σε απλησίαστα –για πολλούς– είδη… πολυτελείας.
Υπολογίζεται ότι, αμέσως μετά την εφαρμογή των νέων συντελεστών, θα υπάρξει ένα νέο κύμα «λουκέτων» σε μικρομεσαίες κυρίως επιχειρήσεις σίτισης, ένδυσης και υπόδησης, θα ακυρωθούν τουριστικές συμφωνίες, θα μειωθούν δραματικά οι μετακινήσεις, θα «παγώσει» η αγορά και μικρά νησιά με λιγοστούς κατοίκους θα μαραζώσουν. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η αύξηση του ΦΠΑ όχι μόνο δεν θα γεμίσει τα δημόσια ταμεία, αλλά θα αποτελέσει την «ταφόπλακα» της ιδιωτικής οικονομίας…
Συγκεκριμένα, τη βαθιά αγωνία τους και τον προβληματισμό τους για το μέλλον της εστίασης στη χώρα μας εκφράζουν σε επιστολή τους προς την κυβέρνηση τα μέλη του Συνδέσμου Επώνυμων Οργανωμένων Αλυσίδων Εστίασης (ΣΕΠΟΑ).
«Ένα τέτοιο μέτρο δεν είναι ούτε δίκαιο, ούτε λογικό, καθώς δεν θα πλήξει μόνο τον κλάδο της εστίασης, αλλά και το καταναλωτικό κοινό, το οποίο ήδη βιώνει με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο τα αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια.Η εφαρμογή του:
• δεν θα αποφέρει στο κράτος τα προσδοκώμενα έσοδα λόγω της δραματικής μείωσης της κατανάλωσης που θα επιφέρει, της παραβατικότητας και της φοροδιαφυγής, φαινόμενα που είχαν παρατηρηθεί και στην προηγούμενη αύξηση του ΦΠΑ που κατέστρεψε τον κλάδο,
• θα προκαλέσει περαιτέρω συρρίκνωση σε έναν ήδη επιβαρυμένο κλάδο, που βρίσκεται σε πτώση τα τελευταία χρόνια και που εντέλει απευθύνεται στον πιο φτωχό καταναλωτή της Ν. Ευρώπης, σε ανέργους και στα πιο χαμηλά εισοδήματα,
• θα οδηγήσει πάνω από 120.000 εργαζομένους στην ανεργία, με τις όποιες κοινωνικές και δημοσιονομικές συνέπειες αυτό συνεπάγεται, επιβαρύνοντας τον ΟΑΕΔ με αρκετά εκατομμύρια ευρώ ανά έτος,
• θα προκαλέσει αύξηση τιμών και στα τουριστικά πακέτα, θα πλήξει τον τουρισμό μας, αφού οι ανταγωνιστικοί προορισμοί έχουν χαμηλότερο ΦΠΑ εστίασης (Τουρκία 8%, Ισπανία 10%, Ιταλία 10%, Γαλλία 10%).
H αύξηση του ΦΠΑ θα πλήξει τις νόμιμες επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, ενώ θα έχει παράλληλες –άμεσες– αρνητικές επιπτώσεις στα έσοδα του κράτους και στην επιχειρηματικότητα, θα αυξήσει την παραβατικότητα, τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή.
Η υπαγωγή της εστίασης σε υψηλότερο καθεστώς ΦΠΑ θα οδηγήσει σε υστέρηση εσόδων για τα κρατικά ταμεία και σε απώλεια θέσεων εργασίας, όπως είχε αποδειχθεί και στο παρελθόν με στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.
Η αύξηση του ΦΠΑ στην εστίαση απεδείχθη ένα λάθος μέτρο με αρνητικές συνέπειες για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις, τον τουρισμό, την οικονομία και το κράτος».
«Είναι σαφές ότι είναι μία αρνητικότατη εξέλιξη, που θα πλήξει κυρίως μικρότερους και μεσαίους ξενοδόχους που έχουν δάνεια και δεν έχουν ιδιαίτερα υψηλή ρευστότητα», τόνισε ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), Αλέξανδρος Λαμνίδης.
Αναφερόμενος σε συμβόλαια που έχουν κλειστεί από ξενοδοχεία με μεγάλα τουριστικά πρακτορεία του εξωτερικού, είπε ότι αυτό είναι θέμα διαπραγμάτευσης και προφανώς είναι δύσκολο γιατί από κάποιο σημείο και πέρα γίνεσαι μη ανταγωνιστικός σε σχέση με άλλους προορισμούς.Πρόσθεσε, επίσης, ότι σε αρκετές περιπτώσεις πολλοί ξενοδόχοι θα είναι αναγκασμένοι να αποδεχθούν και να απορροφήσουν όλο αυτό το κόστος της επικείμενης αύξησης του ΦΠΑ στις τουριστικές υπηρεσίες, κάτι που δεν θα είναι καθόλου εύκολο.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιερόπλοιων και Φορέων Ναυτιλίας, Θεόδωρος Κόντες, αναφερόμενος στο ίδιο θέμα, είπε ότι μία αύξηση του ΦΠΑ στις τουριστικές υπηρεσίες θα λειτουργήσει αρνητικά, όχι μόνο για τα πακέτα εκδρομών που έχουν, ήδη, πουληθεί από τις εταιρείες κρουαζιέρας, αλλά και για τους τουρίστες επιβάτες που αποβιβάζονται σε ελληνικούς προορισμούς από κρουαζιερόπλοια που πραγματοποιούν κυκλικές κρουαζιέρες στη χώρα μας με αφετηρία ελληνικά λιμάνια (home porting).
Αναφερόμενος στις κρατήσεις στον κλάδο της κρουαζιέρας, είπε ότι το 2014 έκλεισε σε μικρότερα επίπεδα λιγότερο από το 2013 και ότι το 2015 ίσως να είναι στα ίδια επίπεδα ή και λίγο λιγότερο τώρα με τον νέο ΦΠΑ.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕΚΦΝ, το 2014 διακινήθηκαν με κρουαζιερόπλοια στον ελλαδικό χώρο 4.932.000 επιβάτες, ενώ αφίχθησαν σε ελληνικά λιμάνια 3.828.000 επιβάτες. Αντίστοιχα, το 2013 διακινήθηκαν 5.662.000 επιβάτες και αφίχθησαν σε ελληνικά λιμάνια 4.288.000. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΕΚΦΝ, οι κρατήσεις το 2015 αναμένεται να σημειώσουν πτώση κατά 5%, καθώς πολλά κρουαζιερόπλοια έβγαλαν από τους προορισμούς τους την Ελλάδα και μπήκαν στην ασιατική αγορά.
O πρόεδρος της Ένωσης Πλοιοκτητών Ελληνικών Σκαφών Τουρισμού, Ανδρέας Στελλάτος, είπε, από την πλευρά του, ότι στο ξεκίνημα της τουριστικής περιόδου δεν θα ήταν σωστό να μπει ένα διαφορετικό νούμερο ΦΠΑ.
«Ας συζητήσει η κυβέρνηση με τους αρμόδιους φορείς από τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο ξανά το ποσοστό του ΦΠΑ για να βοηθηθεί η χώρα. Όχι, όμως, από τώρα, εν μέσω τουριστικής περιόδου, που θα είναι ένας ανασταλτικός παράγοντας», ανέφερε και εκτίμησε ότι ο τουρισμός θα κινηθεί σε καλά επίπεδα και φέτος.
Ο κ. Στελλάτος ανέφερε ότι ήδη ο τουρισμός αρχίζει να κινείται και μια αύξηση του ΦΠΑ στις τουριστικές υπηρεσίες δεν αιφνιδιάζει μόνο τους τουρίστες, αλλά και τις επιχειρήσεις, καθώς ήδη έχουν υπογραφεί συμβόλαια με διαφορετικό ΦΠΑ, όπως τα ναυλοσύμφωνα στα επαγγελματικά τουριστικά σκάφη, αναρωτώμενος ποιος θα επωμιστεί τη διαφορά και το κόστος του παλαιού ΦΠΑ με τον καινούργιο.
Σήμερα, ο συντελεστής του ΦΠΑ στις υπηρεσίες διαμονής στα καταλύματα βρίσκεται στο 6,5%. Αν επικρατήσει το σενάριο συντελεστή 8% με 9%, θα υπάρχουν επιπτώσεις, αλλά πιο ήπιες σε σχέση με το σενάριο υπερδιπλασιασμού του. Κατά τον ΣΕΤΕ, η τυχόν επικράτηση του δεύτερου σεναρίου θα αποβεί καταστροφική για την ανταγωνιστικότητα του τουρισμού μας. Και αυτό γιατί η τουριστική κίνηση θα στραφεί προς τις ανταγωνίστριες χώρες, οι οποίες θα διατηρούν χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στα τουριστικά τους πακέτα. Πάντως, νέα δεδομένα, σε σχέση με την τροπή που θα πάρουν οι κυβερνητικοί χειρισμοί για τις πρόσθετες επιβαρύνσεις στον χώρο του τουρισμού, προσθέτει με δήλωσή της η αναπληρώτρια υπουργός Τουρισμού, Έλενα Κουντουρά, σύμφωνα με την οποία «δεν πρόκειται να συμφωνήσω σε κανένα μέτρο, το οποίο δεν θα είναι μετά από οικονομική μελέτη και δεν θα είναι ένα μέτρο, το οποίο πραγματικά να μην πλήττει τον ελληνικό τουρισμό». Ο ΦΠΑ διαμονής στην Πορτογαλία βρίσκεται στο 6%, στη Μάλτα στο 7%, στην Τουρκία στο 8%, στην Κύπρο στο 9% και σε Ισπανία, Ιταλία και Γαλλία στο 10%. Την τελευταία εξαετία, το καθεστώς ΦΠΑ στη διαμονή και στην εστίαση στην Ελλάδα έχει αλλάξει πέντε φορές. Το 2008 ίσχυε συντελεστής 8% στη διαμονή και 8% στην εστίαση, το 2009 κοινός συντελεστής 9%, το 2011 συντελεστής 5,5% στη διαμονή και 13% στην εστίαση, το 2012 συντελεστής 6,5% και 23% και από το 2013, 6,5% και 13% αντίστοιχα.
Εξάλλου, ήδη, ποσοστό 70% των τουριστικών πακέτων για το 2015 έχει πωληθεί με τον υφιστάμενο ΦΠΑ. Κατά τον ΣΕΤΕ, με δεδομένο ότι ο ΦΠΑ επιβάλλεται και αποδίδεται όχι με την ημερομηνία πώλησης, αλλά με το πέρας της άφιξης και της διαμονής, η επιπλέον διαφορά που θα προκύψει από την όποια αύξηση δύναται να ζητηθεί εκ νέου από τον τουρίστα, ο οποίος όμως θα πιστεύει ότι έχει εξοφλήσει το κόστος των διακοπών του. Ο Σύνδεσμος θεωρεί αδύνατο τον έλεγχο των καταλυμάτων, τα οποία δεν θα επιθυμούν ή δεν θα μπορούν να απορροφήσουν το κόστος. Σε ό,τι αφορά τα υπόλοιπα πακέτα που δεν θα έχουν πωληθεί, θα αυξηθεί η τελική τιμή, με αποτέλεσμα να μειωθεί η ζήτηση με ταχείς ρυθμούς.
Την αντίθεσή του και ταυτόχρονα την ανησυχία του για το ενδεχόμενο κατάργησης των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά εκφράζει με ψήφισμά του το Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου.
Το ψήφισμα, που πρότεινε η περιφερειάρχης κα Χριστιάνα Καλογήρου, με την επισήμανση ότι ένα τέτοιο μέτρο υφεσιακού χαρακτήρα θα έχει ολέθριες οικονομικές επιπτώσεις στα νησιά, εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία στη συνεδρίαση του συμβουλίου.
Επισημαίνεται –μεταξύ άλλων– ότι «οι χαμηλοί συντελεστές ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα νησιά δεν αποτελούν προνόμιο, αλλά εντάσσονται στην προσπάθεια αποκατάστασης ανισοτήτων, δεν παραβιάζουν, αλλά, αντίθετα, αποκαθιστούν ένα αίσθημα δικαιοσύνης».
Από πλευράς οικογενειακής δαπάνης, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών που διενεργεί η Ελληνική Στατιστική Αρχή, οι δαπάνες για είδη διατροφής αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 20% του οικογενειακού προϋπολογισμού, με το ποσοστό αυτό να ανεβαίνει στο 34% για τον πτωχό πληθυσμό της χώρας. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι το ποσοστό συμμετοχής της διατροφής στον οικογενειακό προϋπολογισμό βαίνει αυξανόμενο στο μέτρο που η συνολική ετήσια οικογενειακή δαπάνη μειώνεται λόγω αντίστοιχης πτώσης του εθνικού κατά κεφαλήν εισοδήματος.
Πιο αναλυτικά, ενώ η μέση μηνιαία δαπάνη για αγορές αγαθών και υπηρεσιών σε τρέχουσες τιμές το 2008 αντιπροσώπευε 2.120 ευρώ, το 2012 είχε πέσει στα 1.637 ευρώ και σήμερα εκτιμάται ότι βρίσκεται στα 1.502 ευρώ. Έτσι, το ποσοστό που αντιπροσωπεύουν τα είδη διατροφής στη σύνθεση της δαπάνης αυτής, από 16,4% το 2003, το 2014 εκτιμάται στο επίπεδο του 20,8% και για τα φτωχότερα νοικοκυριά ξεπερνά το 39%.
Τούτων όλων δοθέντων, γίνεται ορατή μία πολύ δυσάρεστη εξέλιξη για τα νοικοκυριά, αν ο ΦΠΑ για τα είδη διατροφής περάσει στον ενιαίο συντελεστή του 18%, από το 13% που ισχύει σήμερα. Η αύξηση αυτή θα αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο περί τα 190 ευρώ ετησίως για κάθε οικογενειακό προϋπολογισμό –ποσό που θα αφορά μόνον τα είδη διατροφής. Όσο για τα φτωχότερα νοικοκυριά, το αντίστοιχο ποσό θα είναι κοντά στα 100 ευρώ ετησίως και θα αντιπροσωπεύει το 2% του ετήσιου εισοδήματός τους. Έτσι, με συνολική επίπτωση στα τρόφιμα 4,1%, η άνοδος του ΦΠΑ στην κατηγορία αυτή θα πλήξει αισθητά τα νοικοκυριά με μεσαία και μικρά εισοδήματα, που αφιερώνουν και το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων τους στη διατροφή τους.
