Του Γιώργου Λαιμού
Με το δαιμόνιο του επιχειρηματία αλλά και την ευαισθησία του καλλιτέχνη, το 2004 ο Βασίλης και η Μαρίνα Θεοχαράκη δημιούργησαν το Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής, το γνωστό ως ίδρυμα «Βασίλης και Μαρίνα Θεοχαράκη». Σκοπός τους ήταν να υπάρξει ένας χώρος που θα μπορούσε να «στεγάσει» την τέχνη και τον πολιτισμό, αλλά και να γίνει κέντρο ενδιαφέροντος των απανταχού φιλότεχνων και φιλόμουσων. Μέσα από την πολυετή πορεία του Ιδρύματος έχει διαφανεί ότι έχει πετύχει απόλυτα τον σκοπό του.
Το Ιδρυμα έχει ως βασικό στόχο να ενθαρρύνει το κοινό να αναπτύξει έναν πλατύ και διεπιστημονικό διάλογο με τις εικαστικές τέχνες και τη μουσική, να προβάλει το έργο Ελλήνων δημιουργών στο εξωτερικό, να χρησιμοποιήσει σύγχρονα μέσα για τη διάδοση του περιεχομένου των δραστηριοτήτων του και να αναπτύξει δίκτυα συνεργασίας, συμπράξεις και ανταλλαγές. Η επίτευξη των στόχων του επιδιώκεται με τη διοργάνωση περιοδικών εκθέσεων, συναυλιών, διαλέξεων, σεμιναρίων και άλλων δραστηριοτήτων. Παράλληλα, μέσω του Ιδρύματος έχουν χορηγηθεί ενισχύσεις για την προώθηση επιμορφωτικών και 
επιστημονικών ερευνών, προγραμμάτων και μελετών με αντικείμενα σχετιζόμενα με τους σκοπούς του Ιδρύματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στους νέους επισκέπτες, με στόχο την εκπαίδευσή τους σε θέματα εικαστικών τεχνών και μουσικής, την καλλιέργεια αισθητικής παιδείας και την εξοικείωση με μουσειακούς χώρους.
Μπορεί το «Ιδρυμα Θεοχαράκη» να ξεκίνησε το έργο του ως προσωπικό μέσο έκφρασης των δημιουργών του, όμως, πολύ σύντομα «αγκαλιάστηκε» από το κοινό και στέγασε μερικές από τις μεγαλύτερες εκθέσεις, που «προκάλεσαν» το ενδιαφέρον του ελληνικού και όχι μόνο κοινού. Η πρώτη εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης του Ιδρύματος είναι πραγματικά «μαγευτική». Νιώθει δέος μπροστά σε ένα εκπληκτικό νεοκλασικό κτήριο που βρίσκεται απέναντι από τη Βουλή, στην πολιτιστική, πολιτική και οικονομική καρδιά της Αθήνας, στη γωνία Βασιλίσσης Σοφίας και Μέρλιν. Το Ιδρυμα στεγάζεται σε ένα οίκημα του αρχιτέκτονα Βασίλη Τσαγρή, που δημιούργησε στα τέλη της δεκαετίας του 1920, στο εκλεκτικιστικό ύφος της εποχής του Μεσοπολέμου, συνδυάζοντας μορφολογικά χαρακτηριστικά από περισσότερα ευρωπαϊκά στυλ. Το 1985 ανακηρύχθηκε διατηρητέο. Κατά τη διάρκειας της ζωής του έχει φιλοξενήσει πολλές λειτουργίες πριν από την απόκτησή του από το Ιδρυμα Β&M Θεοχαράκη το 2005. Μάλιστα, το 2007 το κτήριο αξιοποιήθηκε ως ναός τέχνης τη μέρα των εγκαινίων του από τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή και χαρακτηρίστηκε ως κόσμημα στην καρδιά της Αθήνας. Ο κ. Καραμανλής επεσήμανε πως δεν είναι απλώς ένα Ιδρυμα είναι Ιδρυμα για τον πολιτισμό. Παράλληλα, δεν παρέλειψε να εξάρει το έργο των εμπνευστών του, λέγοντας πως πρόκειται για «μια σοβαρή και αξιέπαινη πρωτοβουλία που ξεκινά από ιδιώτες Ελληνες πολίτες και ανοίγεται στην κοινωνία. Μια πρωτοβουλία, την επιτυχία της οποίας εγγυάται πάνω απ’ όλα η αγάπη του Βασίλη και της Μαρίνας Θεοχαράκη για την τέχνη και τον πολιτισμό».
Η μελέτη για την αποκατάσταση των όψεων εκπονήθηκε από τον αρχιτέκτονα Δημήτρη Αγιοστρατίτη. Η μελέτη για την οργάνωση και τη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων έγινε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Π. Τζώνος, Γ. Χόιπελ. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι χώροι του Ιδρύματος προσφέρουν όλες τις δυνατότητες που χαρακτηρίζουν ένα σύγχρονο πολιτιστικό κέντρο: αίθουσες για προσωρινές ή μόνιμες εκθέσεις, αμφιθεατρική αίθουσα για εκδηλώσεις λόγου και μουσικής, Art Shop, Café και χώρο πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων. Κεντρική ιδέα είναι ο συνδυασμός μέγιστης λειτουργικότητας, υψηλής αισθητικής και αναγνωρίσιμης προσωπικότητας.
B. Θεοχαράκης: Ζωγράφος ή επιχειρηματίας;
Ενας εκ των εμπνευστών και δημιουργών αυτού του εγχειρήματος είναι ο Βασίλης Θεοχαράκης. Οι περισσότεροι τον γνωρίζουν ως τον επιχειρηματία που βρίσκεται στο τιμόνι ενός δυναμικού και διαφοροποιημένου ομίλου επιχειρήσεων μεγάλης εμβέλειας: από την αυτοκινητική βιομηχανία, τις τραπεζικές εργασίες, την κατασκευή και την υγειονομική περίθαλψη, τα καλλυντικά, τα ψηφιακά συστήματα και τη ναυτιλία.
Ο Βασίλης Θεοχαράκης είναι, όμως, μια πολυσύνθετη προσωπικότητα. Μια σημαντική διάσταση της ζωής του είναι η ζωγραφική. Παράλληλα με τις σπουδές του στη νομική παρακολουθούσε μαθήματα με τον Ελληνα καλλιτέχνη Σπύρο Παπαλουκά. Για αυτόν τον λόγο και το νέο κτήριο του Ιδρύματος εγκαινιάστηκε με έκθεση του διακεκριμένου καλλιτέχνη, ενώ μόνιμα υπάρχει και μια αίθουσα στην οποία εκτίθενται έργα του Σπύρου Παπαλουκά. Αν και το όνομά του παραπέμπει σε μια «αυτοκρατορία» επιχειρήσεων, ο κ. Θεοχαράκης είναι μια βαθιά καλλιτεχνική φύση που αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τον ελεύθερο χρόνο του, με αυτό που αγαπάει πολύ, τη ζωγραφική.
Η Μαρίνα Θεοχαράκη έχει ενεργή σχέση με τις τέχνες εδώ και πολλά χρόνια, με πολλές εκθέσεις και επιμέλειες εκδόσεων στο ενεργητικό της. «Τη στιγμή που μπαίνω στο ατελιέ μου ξεχνάω ότι είμαι επιχειρηματίας. Οταν, όμως, εργάζομαι ως επιχειρηματίας, πάντα φαντάζομαι τη ζωγραφική και με συντροφεύει ολόκληρη τη μέρα», είχε πει.
Αν και ο πατέρας του δεν ήθελε ο γιος του να ασχοληθεί με τη ζωγραφική, ο Βασίλης Θεοχαράκης, που γεννήθηκε στην Πειραιά, όταν ήταν παιδί έφτιαχνε ανθρωπάκια από πηλό. Στη γειτονιά του υπήρχε ένα νταμάρι από όπου έβρισκε το υλικό του. «Μια φορά ζωγράφιζα, θυμάμαι, πολύ νέος, εκ του φυσικού στον Πειραιά και δίπλα μου είχε μαζευτεί κόσμος και παρακολουθούσε. Ξαφνικά, ήρθε και ο πατέρας μου, κούνησε με δυσαρέσκεια το κεφάλι του και, χωρίς να με χαιρετήσει, έφυγε», έχει πει σε συνέντευξή του. Η αντίδραση, όμως, αυτή δεν τον πτόησε.
«Μέσα μου κουβαλάω την Ελλάδα που αγαπάω, τις χιλιάδες εικόνες που αντάμωσα και τις αισθήσεις που βίωσα όλα αυτά τα χρόνια στον τόπο μας. Ταξίδεψα από τη Γη του Πυρός έως την Ιαπωνία και από τη Νότια Αφρική έως τις ΗΠΑ, όμως πάντα ζωγραφίζω κάτι από την Ελλάδα. Στην ψυχή μου πάντα υπάρχει μια έρημη ακρογιαλιά», έχει πει σε άλλη συνέντευξή του.
Ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος, Φώτης Παπαθανασίου, μίλησε στο «Π» για τον Βασίλη Θεοχαράκη.: «Οι φιλότεχνοι γνωρίζουν καλά ότι ο Βασίλης Θεοχαράκης είναι ένας σπουδαίος ζωγράφος στη γραμμή των Παρθένη και Παπαλουκά, του οποίου υπήρξε επί χρόνια μαθητής . Και, μάλιστα, επιμελής μαθητής που κατάφερε επί τρία ολόκληρα χρόνια, ακούγοντας τη συμβουλή του δασκάλου του, να ζωγραφίζει μόνο μαύρες γραμμές και σχέδια ώστε να τελειοποιήσει τη γνώση της τεχνικής και των αναλογιών που γεννούν την αληθινή τέχνη. Τον αδικεί η μεγάλη του επιτυχία και το ταλέντο του στα επιχειρηματικά, ώστε όσοι δεν έχουν δει τους πίνακές του να μην μπορούν να φανταστούν πόσο καλός ζωγράφος είναι. Ισως είναι περισσότερο ζωγράφος από ό,τι επιχειρηματίας. Ευτυχώς για όλους μας, η διπλή του ιδιότητα του επέτρεψε να κάνει, χάρη και στη συμπαράσταση της πιστής συζύγου του, Μαρίνας, που συμμερίζεται το όραμά του, αυτήν τη μεγάλη κοινωνική προσφορά, που είναι η ίδρυση και η λειτουργία του Ιδρύματος. Αν και ασχολείται συνεχώς με τις επιχειρήσεις του, βρίσκει κάθε μέρα χρόνο να ασχοληθεί και με την τέχνη του, χωρίς να αφήνει μέρα να περνά χωρίς πινελιά, αλλά και με τη δράση του Ιδρύματος».
Κορυφαίοι καλλιτέχνες φιλοξενούνται στο «Ιδρυμα Θεοχαράκη»
Εργα του κορυφαίου Ελληνα ζωγράφου Κωνσταντίνου Παρθένη συγκεντρώθηκαν από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου, Εθνικής Τράπεζας, Τράπεζας της Ελλάδος, Δημοτικής Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων, υπουργείου Εξωτερικών, Βουλής των Ελλήνων, Iερού Ναού Αγίου Αλεξάνδρου Παλαιού Φαλήρου και πολλών άλλων ιδιωτικών συλλογών σε μία έκθεση. Υπό τον τίτλο «Κωνσταντίνος Παρθένης: Τέχνη και Πνεύμα», η έκθεση εγκαινιάστηκε και θα φιλοξενείται στους χώρους του Ιδρύματος μέχρι την 1η Ιουνίου. Το κοινό έχει την ευκαιρία να δει από κοντά πορτρέτα, θρησκευτικά, ηθογραφικά, αλληγορικά θέματα, νεκρές φύσεις και τοπία του σπουδαίου ζωγράφου που ξεχώρισε για την «ελληνικότητα του έργου του».
Από τις 18 Ιουνίου έως τις 21 Σεπτεμβρίου περισσότερα από 100 αντιπροσωπευτικά έργα του μεγάλου χαράκτη και ζωγράφου Κωνσταντίνου Γραμματόπουλου θα δώσουν τη μοναδική ευκαιρία στο φιλότεχνο κοινό να γνωρίσει το πολυεπίπεδο έργο του από το 1935 έως το 2003. Η έκθεση, που φιλοξενείται στο «Ιδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη», περιλαμβάνει σπουδαία έργα από την περίοδο
των σπουδών του παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνη στην Εcole des Beaux-Arts στο Παρίσι, τις πολυσυζητημένες αφίσες ενάντια στους Ιταλούς κατακτητές, που έγιναν αφορμή να συλληφθεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τις προσωπογραφίες Ελλήνων λογοτεχνών (Σικελιανός, Παλαμάς, Βενέζης, Τερζάκης και άλλοι), τα αγαπημένα σε όλους «Αλφαβητάρια» με τις αξεπέραστες εικονογραφήσεις τους, τις μοναδικές ξυλογραφίες με την απόδοση των ελληνικών τοπίων μαζί με τις ελαιογραφίες του, αποκαλύπτοντας μέσα από την ιδιότυπη παραστατική τους απόδοση το έργο ενός πρωτεργάτη της σύγχρονης τέχνης.
Το κοινωφελές έργο του Ιδρύματος
Βασικός σκοπός των εμπνευστών και δημιουργών του Ιδρύματος είναι να «εμποτίσουν» την τέχνη στην ψυχή και το μυαλό όλων των πολιτών, χωρίς να γίνεται διαχωρισμός βάσει κοινωνικών στρωμάτων και μόρφωσης. Οπως εξηγεί ο κ. Παπαθανασίου: «Ο πολιτισμός και η εκπαίδευση στις τέχνες είναι έργο που δεν είναι κερδοφόρο, ακόμη και αν ήταν κερδοσκοπικό. Γι’ αυτό ένα κοινωφελές Ιδρυμα όπως το δικό μας, έρχεται να υπηρετήσει αυτόν τον σκοπό, παράγοντας κοινωφελές έργο με την προσφορά έναντι λογικού αντιτίμου ή και δωρεάν για τους ανέργους και τις ευπαθείς ομάδες της βιωματικής επαφής με την τέχνη, αλλά και εκπαιδευτικά προγράμματα που εφοδιάζουν τα παιδιά και τους νέους με πολύτιμα εφόδια για την ψυχική και πνευματική τους ανάπτυξη. Πρόκειται για στοιχεία που συμβάλλουν και στην επαγγελματική ανέλιξη, όποιο επάγγελμα και αν κάνει κανείς».
Η «σφραγίδα» του Φώτη Παπαθανασίου
Την προσωπική του «σφραγίδα» έχει βάλει στο Ιδρυμα και ο γενικός διαχειριστής του, Φώτης Παπαθανασίου: «Ανέλαβα το Ιδρυμα τον Οκτώβριο του 2009, με την κρίση να εισβάλλει στη ζωή της χώρας μας. Παλέψαμε να κρατήσουμε με ολοένα και λιγότερα μέσα το υψηλό επίπεδο που έθεσαν ως στόχο οι ιδρυτές και να αναπτύξουμε περαιτέρω τα προγράμματα που απευθύνονται στην κοινωνία και ιδιαίτερα στα παιδιά και την οικογένεια. Καταφέραμε να αυξήσουμε τα εκπαιδευτικά προγράμματα από δύο σε 42 και τις σειρές διαλέξεων από μία σε 16. Καταφέραμε να παράγουμε 22 συναυλίες τον χρόνο και να τριπλασιάσουμε την επισκεψιμότητα παρά την κρίση. Αυτό που επιδιώξαμε είναι η διεθνοποίηση του Ιδρύματος με συμβάσεις συνεργασίας με το Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού των Παρισίων και τη Σκάλα του Μιλάνου, δύο κορυφαία στον κόσμο Ιδρύματα στον χώρο των Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής. Μια διεθνοποίηση που σφραγίστηκε με την ιδιαίτερα τιμητική συνεργασία μας με το δεύτερο μεγαλύτερο μουσείο των ΗΠΑ, το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης», τόνισε.
