Του Γιάννη Βασιλακόπουλου
Ο έβδομος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας που θα αναδειχθεί είτε από την παρούσα είτε από την επόμενη Βουλή θα πάρει τη σκυτάλη από προκατόχους που ο καθένας με τον τρόπο του, θετικό ή αρνητικό, σφράγισε την εποχή του. Κι αν η εκλογή του πρώτου αναδεδειγμένου από τη Βουλή με βάση το μεταδικτατορικό Σύνταγμα του 1975 Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κ. Τσάτσου, δεν χαρακτηρίστηκε από κάποιο παρασκηνιακό θρίλερ, οι επόμενες προεδρικές εκλογές ήταν σχεδόν όλες γεμάτες ενδιαφέρουσες ζυμώσεις.
Στην εκλογή Τσάτσου του 1975 ενδιαφέρον έχει το τι προηγήθηκε της διαδικασίας και όχι το τι έγινε κατά τη διάρκειά της. Ο Κ. Καραμανλής πρότεινε στις 18 Δεκεμβρίου του 1974 το αξίωμα του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας μέχρι την ψήφιση του Συντάγματος, στον άλλοτε στενό συνεργάτη του, τελευταίο προδικτατορικό πρωθυπουργό και τελευταίο πρόεδρο της ΕΡΕ, Π. Κανελλόπουλο. Οι σχέσεις τους, όμως, εκείνη την περίοδο ήταν σχετικά τεταμένες και ο κορυφαίος Αχαιός ακαδημαϊκός αρνήθηκε. Μετά από λίγα χρόνια, ο Π. Κανελλόπουλος εξομολογηθεί πως ο Κ. Καραμανλής δεν τον είχε ενημερώσει ούτε για την ίδρυση της ΝΔ. Ύστερα από την άρνηση του Π. Κανελλόπουλου, ο Κ. Καραμανλής επιλέγει ως υποψήφιο Πρόεδρο τον τότε πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μ. Στασινόπουλο, ο οποίος όντας βουλευτής Επικρατείας του κυβερνώντος κόμματος λαμβάνει 206 ψήφους. Ένα εξάμηνο αργότερα εκλέγεται νέος ένοικος του προεδρικού μεγάρου. Ο Κ. Τσάτσος, παλαιός συνεργάτης του Κ. Καραμανλή και εκ των ελαχίστων συνομιλητών του τα χρόνια της εξορίας του στο Παρίσι, έχει 210 βουλευτές στο πλευρό της δικής του υποψηφιότητας, ενώ φαίνεται η δυσαρέσκεια του Π. Κανελλόπουλου, ο οποίος, παρά το γεγονός ότι ήταν από τα ιδρυτικά στελέχη της συντηρητικής παράταξης, αποδέχεται την πρόταση να είναι υποψήφιος πρόεδρος της ΕΚ-ΝΔ, η οποία ήταν τότε στην αξιωματική αντιπολίτευση και της οποίας ηγείτο ο Γ. Μαύρος. Ο Π. Κανελλόπουλος στοίχισε στην υποψηφιότητά του 65 βουλευτές. Σε εκείνη την ψηφοφορία το ΠΑΣΟΚ και η ενωμένη Αριστερά ψήφισαν λευκό.
Η μεταπήδηση στο προεδρικό αξίωμα
Τον Μάιο του 1980 ο Κ. Καραμανλής, με τον αέρα του ηγέτη που έβαλε τη χώρα στην ευρωπαϊκή προοπτική, μεταπηδά στο προεδρικό αξίωμα και δίνει τη σκυτάλη της πρωθυπουργίας στον Γ. Ράλλη. Έχουν προηγηθεί αρκετές ζυμώσεις, προσεγγίσεις και εντέλει προσχωρήσεις από το κόμμα του κέντρου στη ΝΔ, που οδηγούν τον Κ. Καραμανλή να συγκεντρώσει 183 ψήφους σε μια διαδικασία που ενώ το ηγετικό του προφίλ δεν είχε αντίπαλο, στην πραγματικότητα μέτρησε έξι ανθυποψηφίους. Ο Γ. Ζίγδης, αρχηγός της ΕΔΗΚ, ο κεντρώος πολιτικός, πρώην υπουργός Γ. Μυλωνάς, ως πρόταση του ΚΟΔΗΣΟ, ο Φ. Βεγλερής με τη στήριξη της ΕΔΑ και οι Ν. Βενιζέλος, Σ. Παπαθεμελής και Λ. Κύρκος μέτρησαν ισχνές δυνάμεις. Η διεύρυνση της ΝΔ προς το κέντρο, η προσχώρηση σε αυτήν των δύο βουλευτών του κόμματος, νεοφιλελευθέρων, Κ. Μητσοτάκη και Π. Βαρδινογιάννη, καθώς και του πρώην γραμματέα της ΕΚ, Μ. Παπακωνσταντίνου, έδωσαν μια εύκολη νίκη στον Κ. Καραμανλή.
Παρασκηνιακή διαβούλευση και Σαρτζετάκης
Η προεδρική εκλογή του 1985 χαρακτηρίστηκε από μια «χοντρή» παρασκηνιακή διαβούλευση και τελικά την ανοίκεια συμπεριφορά του Α. Παπανδρέου στο πρόσωπο του ανθρώπου που αποκατέστησε τη Δημοκρατία. Ενώ όλα έδειχναν ότι βαδίζαμε σε μια δεύτερη συνεχόμενη θητεία του Κ. Καραμανλή με τη στήριξη του Αντρέα, ο τότε πρωθυπουργός, που είχε δεσμευτεί γι’ αυτήν τόσο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κ. Μητσοτάκη, φαίνεται πως υπαναχώρησε μετά από εισήγηση του τότε εκδότη της «Αυριανής», Γ. Κουρή. Παρά το γεγονός πως ο τότε υπουργός Προεδρίας, Μ. Κουτσόγιωργας, σε συνάντησή του με τον Π. Μολυβιάτη μία μέρα πριν από την ψηφοφορία είχε διαβεβαιώσει πως η δεύτερη προεδρική θητεία του Καραμανλή είναι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ, την επόμενη μέρα ο Α. Παπαντρέου πήγε στη Βουλή στηρίζοντας την υποψηφιότητα του δικαστικού, γνωστού από τη δίκη της υπόθεσης Λαμπράκη, Χρ. Σαρτζετάκη. Ο Κ. Καραμανλής παραιτήθηκε από το προεδρικό αξίωμα δύο μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του, δηλώνοντας αηδιασμένος από την κατρακύλα της πολιτικής ζωής. Χρέη Προέδρου της Δημοκρατίας ανέλαβε ο τότε πρόεδρος της βουλής, Γ. Αλευράς, του οποίου η αμφισβητούμενη ψήφος έγινε τότε μήλον της έριδος για τους συνταγματολόγους. Η εκλογή, όμως, είχε κι άλλα ευτράπελα. Στην πρώτη ψηφοφορία οι 13 βουλευτές του ΚΚΕ ψήφισαν Σαρτζετάκη, όμως ο Α. Δροσογιάννης και ο Ι. Χαραλαμπόπουλος, βουλευτές και κορυφαίοι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ, φέρονται να έριξαν λευκό. Στη δεύτερη ψηφοφορία ο προεδρεύων της βουλής, Μ. Στεφανίδης, διένειμε βεραμάν ψηφοδέλτια κατόπιν εντολής του πρωθυπουργού προκειμένου να διακρίνεται η ψήφος του Χρ. Σαρτζετάκη, πάνω απ’ τα οποία άναψε και προβολέα για να φαίνονται.
Άρπαξε την κάλπη ο Καλογιάννης
Η επεισοδιακή αυτή ψηφοφορία είχε και άλλο ευτράπελο. Ο βουλευτής Ιωαννίνων της ΝΔ, Λ. Καλογιάννης, διέκοψε τη διαδικασία αρπάζοντας την κάλπη και βγαίνοντας από την αίθουσα. Αλλά και η θητεία του Χρ. Σαρτζετάκη έδωσε πολλή τροφή στους επιθεωρησιογράφους. Πρωταγωνίστριες της δημόσιας ζωής έγιναν η σύζυγος του τότε Προέδρου, Έφη Σαρτζετάκη, και η κόρη του, Πετρούλα. Ο Χρ. Σαρτζετάκης ήταν ο πρώτος Πρόεδρος Δημοκρατίας που κατέθεσε αγωγές εναντίον σατιρικών συγγραφέων. Το 1990 αποκαταστάθηκαν η τάξη και το κύρος του θεσμού. Για την επάνοδο του Κ. Καραμανλή στην Ηρώδου Αττικού έδωσε μάχες ο Κ. Μητσοτάκης, απέναντι στην εμμονή του ΠΑΣΟΚ να προτείνει στις δύο πρώτες ψηφοφορίες τον Χρ. Σαρτζετάκη από κοινού με τον Συνασπισμό. Παρά το γεγονός ότι στο ΠΑΣΟΚ είχε προσχωρήσει ένα «παιδί» του Καραμανλή, ο Ι. Μπούτος, ο οποίος στην τρίτη ψηφοφορία –που ήταν ονομαστική– ψήφισε τον προτεινόμενο από τον Αντρέα, υποψήφιο Γ. Αλευρά, ο Κ. Καραμανλής υπερίσχυσε. Στο τέλος, μάλιστα, της θητείας του διεξήχθη ένας απολαυστικός διάλογος των δύο «αιώνιων αντιπάλων» της εγχώριας πολιτικής ζωής. Ο Κ. Καραμανλής, υποδεχόμενος τότε στο προεδρικό μέγαρο τον Α. Παπανδρέου, τον άκουσε να λέει σχεδόν απολογούμενος «κύριε Πρόεδρε, δεν ξεχνώ ότι εσείς με φέρατε στην Ελλάδα και μου ανοίξατε τον δρόμο. Άρα εσείς είστε η αιτία του καλού ή του κακού». Και ο Καραμανλής του απάντησε με αυτό το ανόθευτο χιούμορ του: «Γι’ αυτό άλλοι με συγχαίρουν κι άλλοι με συλλυπούνται».
Ο Στεφανόπουλος και η… υπομονή
Τον Γενάρη του 1995 ο Κ. Στεφανόπουλος λέγεται ότι ανέβηκε στα γραφεία της εφημερίδας «Αυριανή» στον Ταύρο και στη διάρκεια μιας κουβέντας που είχε με τον εκδότη της, του είπε πως δεν έχει πολιτικό μέλλον. Τότε ο Γ. Κουρής, περίπου έναν χρόνο μετά τη διάλυση του κόμματός του, της ΔΗΑΝΑ, του είπε να κάνει υπομονή και η συζήτηση έμεινε εκεί. Λίγους μήνες αργότερα κι ενώ το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν σε πολύ δύσκολη εκλογική θέση απέναντι στη ΝΔ του Μ. Έβερτ, ο Α. Σαμαράς πρότεινε τον Κ. Στεφανόπουλο ως υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας απέναντι στον Α. Τσαλδάρη από τη ΝΔ και οι δέκα βουλευτές της Πολιτικής Άνοιξης έκαναν τη διαφορά. Έχει ενδιαφέρον ότι πριν από αυτό ο Α. Σαμαράς είχε προτείνει ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Ο. Ελύτη, ο οποίος λίγους μήνες μετά αναχώρησε για το μεγάλο ταξίδι. Το 2000 η εκλογή ήταν ανέφελη. Ο Κ. Καραμανλής, προσηλωμένος στον σεβασμό των θεσμών, στηρίζει για δεύτερη προεδρική θητεία τον Κ. Στεφανόπουλο, αρνούμενος να βάλει το ύπατο πολιτειακό αξίωμα στο πολιτικό παίγνιο. Για να φτάσουμε στο 2005, όταν και, ενώ οι στενότεροι συνεργάτες του πρωθυπουργού, Κ. Καραμανλή, διέρρεαν προς τα έξω δύο ονόματα, του Ν. Κωνσταντόπουλου και του Α. Κακλαμάνη, ο Κ. Καραμανλής αιφνιδίασε. Ο Κ. Παπούλιας ήταν ένας άσος στο μανίκι του Θ. Ρουσόπουλου.
Η συνάντηση Καραμανλή – Παπούλια
Ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος στις 19 Νοεμβρίου του 2004 κανόνισε την πρώτη συνάντηση Καραμανλή- Παπούλια σε ένα ταξίδι του πρώτου στα Ιωάννινα και επιστρέφοντας στην Αθήνα άρχισε να δρομολογεί τις διαδικασίες ώστε η έκπληξη να πάρει σάρκα και οστά. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος άρχισε να τηλεφωνεί στον κ. Παπούλια, αλλά τα τηλέφωνα που είχε δεν λειτουργούσαν. Τελικά βρήκε το κινητό του πρώην υπουργού και του τηλεφώνησε, χωρίς να αποκαλύψει όμως την ταυτότητά του. «Λέγομαι Γεωργιάδης και κάνω μια έρευνα για το Σκοπιανό. Πρέπει οπωσδήποτε να μιλήσω μαζί του», είπε στον συνεργάτη του που σήκωσε το τηλέφωνο. «Δεν μπορώ να τον ενοχλήσω τώρα. Είναι μεσημέρι και ξεκουράζεται…» απάντησε εκείνος και δεσμεύτηκε να ενημερώσει τον Ηπειρώτη πολιτικό για το τηλεφώνημα.
Τελικά, ο κ. Παπούλιας απάντησε μετά από τρεις μέρες. «Κάρολε, είμαι ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος και πρέπει να μιλήσουμε. Πότε θα κατέβεις στην Αθήνα;» ήταν τα λόγια του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Συναντήθηκαν δύο ημέρες αργότερα σε ένα διαμέρισμα στενού συνεργάτη του κ. Παπούλια, στην οδό Ραβινέ, κοντά στο Χίλτον. Ο πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος πήγε με το αυτοκίνητο της γραμματέως του και συζήτησαν επί τρεις ώρες πίνοντας τσίπουρο από τη Μολυβδοσκέπαστη. Συμφωνήθηκε να συναντηθούν και με τον κ. Καραμανλή σε άλλο διαμέρισμα, το βράδυ του Σαββάτου 11 Δεκεμβρίου.
Το πρωί της ημέρας εκείνης, όμως, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε ένα πρόβλημα. Την Κυριακή 12 Δεκεμβρίου, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Γ. Παπανδρέου, μιλούσε στην Πάτρα στην 4η Εθνική Θεματική Συνδιάσκεψη με θέμα «Παιδεία-Πολιτισμός-Αθλητισμός». Τι θα συνέβαινε αν ο κ. Παπούλιας θεωρούσε σκόπιμο να ενημερώσει για τις εξελίξεις τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ; Υπήρχε ο κίνδυνος να προλάβει τη ΝΔ το αντίπαλο κόμμα και να ανακοινώσει πρώτο ότι θα στηρίξει την υποψηφιότητα Παπούλια. Όλο το σχέδιο θα γυρνούσε σε βάρος της κυβέρνησης… Στο Μαξίμου δημιουργήθηκε πανικός.
Αποφασίστηκε να ματαιωθεί το ραντεβού Παπούλια-Καραμανλή ώσπου να τελειώσει η ομιλία του Γ. Παπανδρέου στην Πάτρα.
Το ραντεβού έγινε κανονικά την Κυριακή, λίγες ώρες πριν από την επίσημη ανακοίνωση. «Είστε το πρόσωπο που μπορεί να ενώσει τους Έλληνες. Διαθέτετε σύνεση, σοβαρότητα και υπευθυνότητα και η θητεία σας θα είναι ένα ορόσημο», είπε ο τότε πρωθυπουργός στον κ. Παπούλια, ο οποίος με τη σειρά του τον ευχαρίστησε για την «τιμητική πρόταση», υπογραμμίζοντας την ανάγκη συναίνεσης στα μεγάλα θέματα.
Στις 8 Φεβρουαρίου του 2005 πραγματοποιήθηκε στη Βουλή η εκλογική διαδικασία με πανηγυρική εκλογή του Κάρολου Παπούλια, καθώς κατόρθωσε να συγκεντρώσει τον αριθμό-ρεκόρ των 279 ψήφων.
Το 2010 ο Γ. Παπανδρέου έπαιξε με τους θεσμούς. Ο πολιτικός του εκβιασμός με μοχλό την προεδρική υποψηφιότητα ανάγκασε τον Κ. Καραμανλή να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές την 4η Οκτωβρίου του 2009 και ο Κ. Παπούλιας να εκλεγεί για μία δεύτερη θητεία στις 3 Φεβρουαρίου του 2010.
Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας “Παρασκήνιο” που κυκλοφόρησε το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2014
